In het derde kwartaal van 2026 zijn 18,1 duizend nieuwbouwwoningen opgeleverd, 3,2 duizend meer dan in hetzelfde kwartaal vorig jaar. Ook het aantal nieuwe bedrijfsgebouwen nam toe. Tegelijk viel het aantal vergunde nieuwbouwwoningen fors terug, na een uitschieter in juni die volgens het CBS samenhing met nieuwe regels rond netcongestie. Dat blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek op 20 november 2026 publiceerde.
Meer woningen opgeleverd
Met 18,1 duizend opgeleverde nieuwbouwwoningen lag de productie in het derde kwartaal 1,6 duizend hoger dan in het tweede kwartaal. Naast nieuwbouw kwamen er 5,2 duizend woningen bij door uitbreiding of verbouwing van bestaande gebouwen. Daar stond een verlies tegenover van 1,7 duizend gesloopte woningen en 1,4 duizend woningen die door verbouwing een andere, niet-woonfunctie kregen. Per saldo groeide de woningvoorraad volgens het CBS met 20,3 duizend woningen. Hoe het staat met woningen uit transformatie van kantoren, beschreef het CBS eerder dit najaar in cijfers over 2025.
Ter vergelijking: in het derde kwartaal van 2025 werden 14,9 duizend nieuwbouwwoningen opgeleverd. De stijging is daarmee aanzienlijk, al ligt het tempo nog altijd onder het niveau dat nodig is om de landelijke ambitie van 100.000 nieuwe woningen per jaar te halen, zoals PropertyNL in zijn verslag van de cijfers opmerkte.
Ook in de utiliteitsbouw nam de productie toe. Er werden 3,5 duizend nieuwe bedrijfsgebouwen opgeleverd, 0,4 duizend meer dan in het tweede kwartaal en ook meer dan de 3,1 duizend in het derde kwartaal van 2025.
Vergunningen vallen terug na piek in juni
Het aantal vergunde nieuwbouwwoningen kwam in het derde kwartaal uit op 16,6 duizend. Dat is veel minder dan de 48,9 duizend in het tweede kwartaal, maar dat cijfer was sterk opgeblazen. Alleen al in juni werden vergunningen voor 29,8 duizend woningen geregistreerd. Het CBS verklaart die piek doordat gemeenten de registratie van vergunningen versnelden vanwege nieuwe regels rond netcongestie. In het derde kwartaal werden daarnaast vergunningen voor 0,6 duizend woningen ingetrokken, evenveel als een jaar eerder.
Een jaar geleden lag het aantal vergunde nieuwbouwwoningen in het derde kwartaal op 22,7 duizend. Het huidige cijfer zit daar dus onder, maar de uitschieter in het tweede kwartaal maakt een vergelijking per kwartaal lastig. Voor bedrijfsgebouwen bleef het beeld stabiel: er werden vergunningen verleend voor 3,8 duizend gebouwen, tegen 3,7 duizend een jaar eerder.
Pijplijn van 257 duizend woningen
Het aantal woningen met een vergunning dat nog niet is gebouwd, daalde in het derde kwartaal met 1,4 duizend tot ruim 257 duizend. In het tweede kwartaal was die pijplijn juist met 32,1 duizend gegroeid, als gevolg van de vergunningspiek. Het CBS merkt op dat er de afgelopen jaren, gecorrigeerd voor ingetrokken projecten, meer woningen zijn vergund dan gebouwd. Een jaar eerder bedroeg de pijplijn nog 215,7 duizend woningen.
Voor bedrijfsgebouwen bleef de pijplijn vrijwel gelijk op ongeveer 49,3 duizend. In het derde kwartaal van 2025 stond die nog op 43,2 duizend.
Bouwkosten en omzet
De vergunde bouwkosten van nieuwbouwwoningen kwamen uit op € 3,0 miljard, 19,0 procent minder dan een jaar eerder. Bij bedrijfsgebouwen gebeurde het omgekeerde: daar stegen de vergunde bouwkosten met 11,5 procent tot € 1,9 miljard. De gegevens over vergunde bouwkosten komen volgens het CBS uit enquêtes; de cijfers zijn voorlopig.
De omzet van de bouwnijverheid, exclusief projectontwikkeling, groeide met 5,7 procent ten opzichte van een jaar eerder. Het was het derde kwartaal op rij met groei, al lag het tempo lager dan de 7,3 procent in het derde kwartaal van 2025. De grond-, water- en wegenbouw groeide het hardst met 8,7 procent, gevolgd door de gespecialiseerde bouw met 5,6 procent en de burgerlijke en utiliteitsbouw met 4,3 procent.
De prijzen van hout en bouwmaterialen stegen met 4,8 procent, terwijl de omzet van de bouwmaterialenindustrie met 6,6 procent toenam. Het aantal openstaande vacatures in de bouw daalde licht van 28,6 duizend naar 28,2 duizend, maar blijft hoog. Het aantal faillissementen in de sector liep op naar 163, 30 meer dan in het tweede kwartaal.
Waarschuwing van kredietverzekeraar
PropertyNL wees in zijn verslag ook op een analyse van kredietverzekeraar Allianz Trade. Die waarschuwt dat stijgende kosten voor materiaal en personeel en dure financiering de marges van bouwbedrijven onder druk zetten. Ondanks voldoende orders kunnen bedrijven in 2027 daardoor in financiële problemen komen. Nederland hoort volgens Allianz Trade wel bij de weinige Europese landen, samen met Spanje en Ierland, waar bouwbedrijven per saldo positief zijn over hun orderportefeuille. De woningbouw noemt de kredietverzekeraar het zwakste onderdeel van de Europese bouwsector in 2027.
Wat betekent dit voor de markt?
Voor ontwikkelaars en beleggers geven de cijfers een gemengd beeld. De oplevering van woningen trekt aan en de pijplijn van vergunde maar nog niet gebouwde woningen is groot, wat de komende kwartalen op een redelijke productie wijst. Tegelijk laten de dalende vergunde bouwkosten voor woningen en de terugval in nieuwe vergunningen na de junipiek zien dat de instroom van nieuwe projecten kwetsbaar blijft. Ook de woningcorporaties bouwen fors, maar leggen daar volgens de Aedes-benchmark geld op toe.
In de utiliteitsbouw is het beeld positiever: zowel de opleveringen als de vergunde bouwkosten voor bedrijfsgebouwen liggen hoger dan een jaar eerder, en de pijplijn is in een jaar tijd met ruim 6 duizend gebouwen gegroeid. Het oplopende aantal faillissementen en de waarschuwing van Allianz Trade maken wel duidelijk dat de financiële positie van bouwbedrijven de komende tijd een aandachtspunt blijft.
Bron: CBS – Meer nieuwbouwwoningen opgeleverd in derde kwartaal (20 november 2026)
Extra bronnen: PropertyNL (20 november 2026) · Vastgoedjournaal (20 november 2026) · CBS (20 november 2025)
Beeld: “Bouwplaats in een nieuwbouwwijk” door Willem van de Poll (Nationaal Archief), via Wikimedia Commons, CC0 1.0
Geef een reactie