Wie in Nederland een bedrijventerrein, kantoorlocatie of gemengde wijk ontwikkelt, kan er niet langer van uitgaan dat extra kabels en transformatorstations het stroomprobleem vanzelf oplossen. Dat was de gedeelde conclusie van de rondetafelsessie ‘Elektrificeren tijdens netcongestie. Het kan wel!’ op de Klimaattop Gebouwde Omgeving in de Jaarbeurs in Utrecht, waarvan PropertyNL op zaterdag 7 november verslag deed. Sprekers van netbeheerder Alliander, energiebedrijf Ecolytics en ingenieursbureau DVI waren het erover eens dat elektrificatie van gebouwen en gebieden kan doorgaan, maar dan wel met een andere manier van ontwerpen, plannen en samenwerken.
Netschaarste als blijvend gegeven
Rachel Marty van Alliander zette de toon door netschaarste niet als tijdelijk ongemak te omschrijven, maar als een structureel gegeven. Volgens haar kampen netbeheerders met schaarste aan capaciteit, mensen, materiaal en ruimte; stations kunnen op een gegeven moment niet steeds opnieuw worden uitgebreid. Haar boodschap aan ontwikkelaars en beleggers kwam erop neer dat de sector zich niet uit de congestie kan bouwen.
Tegelijk wees Marty erop dat het net niet permanent vol zit. Op sommige momenten is er krapte, op andere momenten blijft er capaciteit onbenut. Die ruimte beter gebruiken is volgens haar minstens zo belangrijk als het net verzwaren. Michel Mol van Ecolytics sloot zich daarbij aan: volgens hem kunnen bedrijven zelf veel meer doen dan nu gebeurt, door lokaal op te wekken, energie op te slaan en hun verbruik slimmer te sturen.
Energiehubs en energieplanologie
Mol zag daarbij een belangrijke rol voor energiehubs: clusters van bedrijven die samen energie opwekken, opslaan en onderling uitwisselen, zodat de piekvraag op het openbare net daalt.
Marty voegde daar het begrip energieplanologie aan toe. Ze pleitte ervoor om al in de ontwerpfase van een gebied functies te combineren die elkaar qua energieprofiel aanvullen, in plaats van vergelijkbare functies bij elkaar te zetten. Ook de scheidslijnen tussen sectoren moeten volgens haar verdwijnen. Een wijk of terrein waarin het verbruik over de dag beter gespreid is, belast het net minder dan een gebied waar alle gebruikers op hetzelfde moment pieken.
Eerst de vraag omlaag
Mark Ooms van DVI bracht de discussie terug naar de basis: de Trias Energetica. Die klassieke volgorde begint bij het beperken van de energievraag, voordat duurzame opwek en efficiënt gebruik van de resterende energie aan bod komen. Ooms noemde als voorbeelden isolatie, zonwering, vergroening en een doordacht ontwerp. Marty vatte de gewenste aanpak samen in drie stappen: de vraag verlagen, het gebruik spreiden en het verbruik sturen.
Voor vastgoedpartijen is die volgorde niet nieuw, maar in de context van netcongestie krijgt hij een ander gewicht. Een gebouw dat minder piekvermogen nodig heeft, past eerder binnen het beschikbare of gecontracteerde vermogen. Daarmee wordt energiezuinigheid niet alleen een kwestie van duurzaamheidslabels en exploitatiekosten, maar ook van de vraag of een project überhaupt kan worden aangesloten en in gebruik genomen.
Een top in het teken van het volle net
De Klimaattop Gebouwde Omgeving vond op 4 en 5 november plaats in de Jaarbeurs. In een vooraankondiging van eventpartner Alklima heette netcongestie een centraal onderwerp; daarin was sprake van ruim drieduizend professionals uit de publieke en private sector en van meer dan vijftig deals rond de gebouwde omgeving. Het hoofddebat op de eerste dag ging over de vraag hoe de sector kan doorbouwen ondanks een vol elektriciteitsnet.
Het thema staat ook landelijk hoog op de agenda. Begin februari 2026 presenteerden het kabinet, de netbeheerders, toezichthouder ACM, VNO-NCW en MKB-Nederland en de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie een gezamenlijk plan om de wachtrij voor het stroomnet in de komende jaren fors terug te dringen. De maatregelen hebben volgens het kabinet samen de potentie om binnen twee jaar een aanzienlijk deel van de huidige wachtrij aan te sluiten. Het plan omvat onder meer meer financiële ruimte voor netbeheerders om afspraken te maken met bedrijven die capaciteit vrijmaken, minimaal vier regionale tenders waarin onder meer producenten, batterijen en bedrijven die hun verbruik kunnen aanpassen een bod kunnen doen, afspraken met de vijftig grootste stroomgebruikers met veel potentieel om het net te ontlasten en een kritische blik op de inzet van de reserveruimte van het net. Volgens het kabinet is de potentie in de regio Flevopolder, Gelderland en Utrecht beperkt, omdat daar eerst een tekort aan ruimte moet worden opgelost.
De boodschap van de rondetafel sluit daarop aan: ook als de wachtrij korter wordt, blijft beter benutten van het bestaande net noodzakelijk. Alliander is via netbeheerder Liander onder meer actief in Gelderland en Flevoland, gebieden die het kabinetsplan noemt als regio’s waar de mogelijkheden voorlopig beperkter zijn.
Wat dit betekent voor de vastgoedmarkt
Voor ontwikkelaars en beleggers in zakelijk vastgoed vertaalt de discussie zich in concrete keuzes. Bij gebiedsontwikkeling wordt de vraag welke functies naast elkaar komen niet alleen een stedenbouwkundige of commerciële afweging, maar ook een energetische. Een mix van wonen, werken en voorzieningen met verschillende verbruikspatronen kan de netbelasting dempen. Bij bedrijventerreinen en logistieke clusters ligt gezamenlijke opwek en opslag via een energiehub voor de hand, mits eigenaren en gebruikers bereid zijn afspraken te maken over beheer en verdeling.
Bij bestaande panden ligt de nadruk op het verlagen en spreiden van de vraag: isoleren, slim laden van elektrische voertuigen, batterijopslag en het verschuiven van verbruik naar daluren. Voor huurders en verhuurders betekent dat ook dat het beschikbare aansluitvermogen een steeds belangrijker onderdeel van de propositie van een pand wordt.
Hoe nu verder
De sprekers op de Klimaattop gaven geen pasklare oplossing, maar wel een richting: minder vertrouwen op netverzwaring alleen en meer aandacht voor ontwerp, samenwerking en flexibiliteit. De uitvoering van het landelijke plan tegen de wachtrij, met tenders en flexibele contracten, zal de komende tijd laten zien hoeveel extra ruimte dat oplevert. Voor de vastgoedsector blijft de les van de rondetafel dat netcapaciteit vanaf de eerste schets moet worden meegenomen.
Bron: PropertyNL · Extra bronnen: Rijksoverheid (4 februari 2026); Alklima (11 oktober 2026)
Geef een reactie