De eerste editie van de Architectura Awards heeft haar winnaars. Tijdens de uitreiking op woensdag 14 oktober in De Hoorn in Leuven gingen de prijzen in de vijf hoofdcategorieën naar Mamout, platform architectuur, ATAMA architecten, Veldhuis Architectuur met Karibu, en Bureau Bas Smets. In de categorie Utiliteitsbouw, waarin onder meer het Brusselse kantoor- en hotelgebouw Royale Belge en De Kazerne in Gent meedongen, won de transformatie van een voormalig administratief centrum in Gentbrugge tot stadsgebouw. Het Belgische architectuurplatform Architectura maakte de uitslag op 15 oktober bekend.

Ruim vierhonderd inzendingen voor eerste editie

De Architectura Awards zijn een initiatief van Palindroom, het contentbureau achter Architectura. De organisatie presenteert de prijs als de enige Belgische architectuurprijs die projecten uit heel België beloont; ook projecten uit het Groothertogdom Luxemburg mochten meedingen. Er kwamen 407 inzendingen binnen, waarvan er 372 aan de voorwaarden voldeden. De categorie Groepswoningbouw was het populairst met 107 inzendingen, gevolgd door Utiliteitsbouw met 97.

Alleen architecten, interieurarchitecten en landschapsarchitecten mochten projecten indienen, en die moesten in 2023, 2024 of 2025 volledig zijn opgeleverd. De jury stelde per categorie eerst een longlist op en daarna een shortlist van vijf projecten. De genomineerde teams presenteerden hun ontwerp in juni persoonlijk aan de voltallige jury. Per categorie werden een winnaar en een eervolle vermelding gekozen. Duurzaamheid gold als centraal beoordelingscriterium, breed opgevat: niet alleen energiezuinigheid, maar ook herbestemming van bestaande gebouwen, circulariteit, natuurintegratie en klimaatadaptatie.

Utiliteitsbouw: hergebruik van modernistisch erfgoed

Voor de vastgoedsector is vooral de categorie Utiliteitsbouw interessant. Daar ging de prijs naar De Felix van ATAMA architecten. Het project transformeert het voormalige administratief centrum in Gentbrugge, een modernistisch gebouw van architect Paul Felix, tot een publiek stadsgebouw met een school, een academie, een bibliotheek, burgerzaken en horeca. Nieuwe dakvolumes, groene terrassen en een centrale agora bouwen voort op de bestaande architectuur. De eervolle vermelding ging naar De Groene Ark in Plantentuin Meise van NU architectuuratelier en archipelago: een nieuw serre- en bezoekerscomplex met een houten draagstructuur in hyperbolische vorm en een publiek toegankelijk dakterras.

Op de shortlist stonden ook drie herbestemmingsprojecten met een duidelijke commerciële component. Royale Belge in Brussel, ontworpen door Bovenbouw Architectuur met Caruso St John, DDS+ en MA2, maakt van het modernistische voormalige kantoorgebouw van René Stapels en Pierre Dufau een complex met werkplekken, een hotel, horeca en vergaderzalen rond een nieuw atrium. Léon in de Gentse binnenstad, van aNNo Architecten, is een herbestemd winkelpand van Stynen en De Meyer met handelsruimten en kantoren, waarbij de brutalistische structuur bleef staan en het gebouw twee verdiepingen hoger werd. De Kazerne in Gent, van TM 360 architecten, Sergison Bates architects en B2Ai, stelt de voormalige Leopoldskazerne open als gemengd stadsproject met publieke functies, kantoren, woningen en horeca rond een vergroend paradeplein, met een fossielvrije energievoorziening.

Dat vier van de vijf genomineerden in deze categorie bestaande gebouwen hergebruiken, past in een bredere beweging in de Belgische vastgoedmarkt, waar renovatie en herbestemming van verouderde kantoren aan belang winnen ten opzichte van sloop en nieuwbouw.

Woningbouw en openbare ruimte

In de categorie Groepswoningbouw won Rustenhove van platform architectuur. In de tuinwijk Torrepoort in Ieper vervingen twaalf compacte, toegankelijke huurwoningen voor ouderen zeven verouderde woningen, gegroepeerd rond een gemeenschappelijke binnentuin. De eervolle vermelding ging naar het Jongensschoolpleintje van Dierendonckblancke architecten, waar een voormalige dorpsschool door renovatie en nieuwbouw dertien woningen rond de oude speelplaats opleverde. Ook Citygate I – Goujons in Kuregem, een project met sociale woningen en een sociaal-gezondheidscentrum van BAEB, stond op de shortlist.

De prijs voor de beste individuele woning ging naar Dailly van Mamout, met een eervolle vermelding voor Korte Rijakker van studio MOTO architects. In de categorie Interieur won Bara van Veldhuis Architectuur en Karibu; het Abby-museum in Kortrijk van Tab Architects, Barozzi Veiga en Koplamp kreeg een eervolle vermelding. De categorie Groen-Blauw, voor projecten rond vergroening en waterbeheer, werd gewonnen door de Centrumvergroening van Genk van Bureau Bas Smets. De Zone humide de Chevetogne van Atelier Paysage kreeg daar de eervolle vermelding.

Pioneer Award, publieksprijs en studentenprijs

Naast de vakcategorieën reikte Architectura enkele bijzondere prijzen uit. De Pioneer Award, waarvoor niet kon worden ingeschreven, ging naar het Platform voor Architectuur en Feminisme (PAF) en Architecture qui dégenre, voor hun inzet voor inclusiviteit in de architectuur. De Fair Competition Award van Netwerk Architecten Vlaanderen ging naar de stad Kortrijk, voor de procedure waarmee zij het ontwerpteam voor het Sportcentrum Wembley aanstelde. Er was een postume Memorial Award voor architect en criticus Gideon Boie, en een extra prijs voor Reservoir A voor de Jardin Mémoriel in Marcinelle. De publieksprijs, gekozen door een stemming over alle categorieën heen, ging naar G1817 van GAFPA, een woning met de renovatie van een kunstenaarsatelier. De studentenprijs, dit jaar gericht op klimaatadaptatie, ging naar een UHasselt-student voor een ontwerp voor de transformatie van drassige zones in Zwartberg in Genk.

Ook de uitreiking zelf was op duurzaamheid afgestemd, met onder meer stimulansen voor openbaar vervoer en carpoolen en vegetarische en veganistische catering.

Wat volgt

Op 1 december volgt nog een evenement waarop alle winnaars en partners worden uitgenodigd. De inschrijvingen voor de tweede editie van de Architectura Awards openen begin 2027.

Lees ook: Solal Awards 2026: Spaanse winkelcentra winnen met hergebruik, schermvrije zones en virtueel karten en Voormalig Werkspoor-hoofdkantoor op Oostenburg wordt kantoorgebouw The Foundry.

Bron: Architectura · Extra bronnen: Architectura – shortlist Utiliteitsbouw, Architectura – shortlist Groepswoningbouw, Architectura Awards – algemene info