Podcast: Vastgoed gezocht (BNR Nieuwsradio)
Aflevering: Wie krijgt nog stroom voor z’n vastgoedproject?
Datum: 16 november 2026 · Duur: 32 minuten
Presentatie: Maarten Bouwhuis en Maarten de Gruyter
Gast: Roy Staal, wethouder van de gemeente Haarlemmermeer
Beluister de aflevering: omny.fm/shows/vastgoed-gezocht
Samenvatting op basis van de afleveringsomschrijving van de makers.
Haarlemmermeer wil groeien, maar het stroomnet houdt de gemeente tegen. In de nieuwe aflevering van BNR’s Vastgoed gezocht schuift wethouder Roy Staal aan om uit te leggen wat netcongestie betekent voor woningbouw en bedrijfsuitbreiding in een van de snelst groeiende gemeenten van de Randstad, en welk actieplan de gemeente daartegenover zet. Daarnaast bespreken de presentatoren de kabinetscrisis en wat die volgens hen betekent voor de vastgoedsector.
Vijfhuizen als grootste knelpunt van Noord-Holland
Volgens de omschrijving van de makers heeft Haarlemmermeer de ambitie om tot 2040 ongeveer 20.000 woningen te bouwen, terwijl ook bedrijven willen uitbreiden. Het probleem zit in het hoogspanningsstation in Vijfhuizen, dat in de aflevering wordt aangeduid als het grootste capaciteitsknelpunt van Noord-Holland. TenneT verwacht daar pas in 2036 meer ruimte.
Staal legt in het gesprek uit wat dat in de praktijk betekent. De makers lichten een concrete vraag uit: waarom kan een nieuwe woonwijk straks wel stroom krijgen, terwijl de supermarkt of kinderopvang die bij die wijk hoort misschien op de wachtlijst belandt? Ook komt aan bod wat er verandert nu kleinverbruikers in de wachtrij staan. Vanaf 1 januari wordt alle resterende capaciteit via de wachtrij verdeeld. De gemeente probeert volgens Staal projecten die aan de criteria voldoen nog vóór het einde van dit jaar aan te melden.
Een actieplan langs drie sporen
Formeel zijn de netbeheerders verantwoordelijk voor het stroomnet. Toch kiest Haarlemmermeer volgens de omschrijving voor een actieve rol, met een actieplan langs drie sporen. Staal vertelt hoe de gemeente via grondposities, vergunningverlening en parallel plannen de bouw van onderstations wil versnellen. Ook de datacenters in de gemeente komen aan bod: Haarlemmermeer wil die van het 150 kV-net naar het 380 kV-net verhuizen, zodat er op het lagere netvlak ruimte vrijkomt. Van ontwikkelaars verwacht de gemeente bovendien dat zij netbewust bouwen, met energiehubs en collectieve oplossingen. De presentatoren stellen daarbij de kritische vraag hoeveel invloed een wethouder eigenlijk heeft op een probleem dat grotendeels buiten zijn bevoegdheden ligt.
In het laatste deel van de uitzending bespreken Bouwhuis en De Gruyter de kabinetscrisis. Zij sluiten zich volgens de omschrijving aan bij de waarschuwing van VNO-NCW-voorzitter Coen van Oostrom, die vreest dat een val van het kabinet belangrijke dossiers als netcongestie en stikstof vertraagt. De presentatoren roepen de politiek op om door te gaan, zodat vooral de woningbouwambities overeind blijven.
Context van de redactie: de nieuwe voorrangsregels
De aflevering valt midden in een overgangsperiode op het stroomnet. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) stelde in december 2025 een nieuw maatschappelijk prioriteringskader vast. Het kader kent drie voorrangscategorieën: congestieverzachters (zoals batterijopslag die ruimte op het net vrijmaakt), veiligheid (onder meer ziekenhuizen, hulpdiensten en defensie) en basisbehoeften (onder meer onderwijs en openbaar vervoer). Woningbouw valt volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland sinds 1 juli 2026 in die laatste categorie.
Belangrijker voor de vastgoedpraktijk is een tweede wijziging. Tot de zomer reserveerden netbeheerders ruimte voor kleinverbruikers met een aansluiting tot 3×80 ampère, zodat zij vrijwel altijd konden worden aangesloten. Sinds 1 juli behandelen netbeheerders alle aanvragen volgens het prioriteringskader. Tot 1 januari 2027 loopt een overgangsperiode waarin de eerder gereserveerde ruimte naar aanvragen met voorrang gaat. Is er daarna nog capaciteit over, dan komen aanvragen zonder voorrang aan de beurt, zoals grote bedrijven, laadpalen en kleine ondernemers. Is er geen ruimte, dan belanden alle nieuwe aanvragen op de wachtlijst. Netbeheer Nederland noemde de nieuwe werkwijze in maart al potentieel ingrijpend voor huishoudens, kleine ondernemers en woningzoekenden. De netbeheerders benadrukten bovendien dat voorrang niet hetzelfde is als een aansluiting: of een project echt stroom krijgt, hangt af van de lokale ruimte op het net.
Dat verklaart de vraag uit de aflevering over de supermarkt en de kinderopvang. Een woonwijk kan als basisbehoefte voorrang krijgen, terwijl de winkels en bedrijfsruimtes in hetzelfde plan zonder voorrang achteraan aansluiten. Voor ontwikkelaars van gemengde gebieden betekent dat een reëel risico dat woningen eerder bruikbaar zijn dan de voorzieningen eromheen. Eerder deze maand schreven wij al dat netcongestie om een andere manier van gebiedsontwikkeling vraagt. Hoe hard het probleem in de huurpraktijk kan uitpakken, liet onlangs een rechter zien die oordeelde dat een bouwer bedrijfsunits moet opleveren en dat wachten op de netbeheerder geen excuus is.
Het actieplan van Haarlemmermeer is niet nieuw voor wie de lokale berichtgeving volgt. Begin oktober meldde de gemeente al dat het elektriciteitsnet vol zit en dat TenneT verwacht dat de problemen tot 2036 kunnen aanhouden. De drie sporen die toen werden genoemd: helpen bij het versnellen van de aanleg van nieuwe stations en kabels, slimmer gebruik van het bestaande net met energieopslag en energiehubs, en knelpunten bij woningbouw en bedrijfsuitbreiding eerder signaleren, waarbij nieuwe plannen vanaf het begin rekening moeten houden met de beschikbare capaciteit.
De kabinetscrisis waar de aflevering mee afsluit, draait om het Belastingplan 2027. Volgens berichtgeving van 15 november ontstond de crisis nadat D66 en CDA met oppositiepartijen een akkoord sloten over aanpassingen in het belastingplan, die de Tweede Kamer met 76 tegen 74 stemmen aannam terwijl coalitiepartner VVD tegenstemde. Van Oostrom zei die zondag in Buitenhof te hopen dat het kabinet blijft zitten en de aangekondigde aanpak van netcongestie en stikstof uitvoert. Op het moment van de uitzending was het crisisoverleg op het Catshuis nog gaande.
Waarom luisteren?
Deze aflevering is vooral interessant voor ontwikkelaars, beleggers en gebruikers van bedrijfsruimte in de regio Schiphol en de rest van Noord-Holland. Het gesprek maakt concreet hoe de landelijke voorrangsregels uitpakken op het niveau van één gemeente, en welke instrumenten een gemeente zelf heeft: grondposities, vergunningen en het parallel plannen van infrastructuur. Wie projecten voorbereidt die na 1 januari 2027 een nieuwe of zwaardere aansluiting nodig hebben, krijgt een helder beeld van de vragen die nu op tafel liggen. Eerder sprak het programma met TBI over nieuwbouw onder druk van rente en aarzelende kopers; deze aflevering voegt daar de fysieke rem van het stroomnet aan toe.
Bron: BNR Vastgoed gezocht – Wie krijgt nog stroom voor z’n vastgoedproject? (omschrijving aflevering, 16-11-2026). Extra bronnen: ACM – nieuw prioriteringskader (12-12-2025), RVO – Voorrang op elektriciteitsnet, Solar Magazine – Netbeheerders van start met nieuwe regels (19-03-2026), MeerRadio/InforMeer – Actieplan uitbreiding elektriciteitsnet (01-10-2026), Accountancy Vanmorgen (15-11-2026), WNL – Voorzitter VNO-NCW: kabinetsval zou dramatisch zijn (15-11-2026).
Beeld: Foto: kevin dooley (Flickr), CC BY 2.0
Geef een reactie