NEPROM, de vereniging van projectontwikkelaars, heeft een nieuw netwerk voor haar leden opgericht: NEPROM Connect. De eerste bijeenkomst vond plaats op dinsdag 9 april in de regio Utrecht. Zo’n veertig deelnemers maakten in storm en regen een busexcursie langs twee wijken die als voorbeeld gelden voor natuurinclusief bouwen: Kerckebosch in Zeist en Rijnvliet in Utrecht. Dat meldt de branchevereniging in een terugblik op haar website.
Een informeel netwerk naast de bestaande kanalen
Met NEPROM Connect wil de vereniging haar leden op een laagdrempelige en informele manier met elkaar in contact brengen. Het doel is dat ontwikkelaars elkaar inspireren en kennis uitwisselen over de ontwikkeling van een toekomstbestendig Nederland. Volgens NEPROM gebeurt dat via excursies, studiereizen en andere inhoudelijke bijeenkomsten. De vereniging wil in de toekomst meer van zulke ontmoetingen organiseren en verwijst leden voor nieuwe data naar haar eventpagina.
Het nieuwe netwerk komt naast de activiteiten die NEPROM al voor specifieke groepen organiseert. Zo bezochten veertig leden van NEPROM New Generation, het netwerk voor jonge professionals bij de aangesloten ontwikkelaars, op 13 maart nog de ondergrondse uitbreiding van ruim 5.000 vierkante meter onder Paleis Het Loo in Apeldoorn, ontworpen door KAAN Architecten. Waar New Gen zich richt op een jongere generatie, is Connect bedoeld voor de leden in brede zin.
De aftrap valt in een drukke voorjaarsperiode voor de vereniging. Op donderdag 18 april organiseert NEPROM in De Gasfabriek in Deventer het Jaarcongres Stedelijke Transformatie, dat in het teken staat van toekomstbestendige binnenstedelijke wijken en de samenwerking tussen overheden, corporaties en marktpartijen. De excursie van Connect liet juist de andere kant van de woningbouwopgave zien: nieuwe en vernieuwde wijken aan de rand van de stad, waar natuur een hoofdrol speelt.
Kerckebosch: herstructurering met het bos als onderlegger
De eerste halte was Kerckebosch in Zeist, waar Evert-Jan Roelofsen, directeur van de Wijkontwikkelingsmaatschappij (WOM) Kerckebosch, de groep rondleidde. De wijk is een getransformeerde naoorlogse buurt waar het bos- en heidelandschap de basis vormde voor het nieuwe stedenbouwkundige plan.
Uit eerdere berichtgeving blijkt hoe groot die opgave was. Volgens een bijdrage van BNG in Binnenlands Bestuur uit februari 2020 bestond Kerckebosch oorspronkelijk uit elf galerijflats uit de jaren vijftig met uitsluitend sociale huurwoningen, gegroepeerd rond een binnenbos met scholen en een kerk. Het masterplan uit 2008 voorzag in de vervanging van ruim 700 sociale huurwoningen door circa 1.000 nieuwe woningen, waarvan ongeveer de helft in de sociale huur. De WOM is een besloten vennootschap waarin de gemeente Zeist en woningcorporatie Woongoed Zeist als gelijke aandeelhouders deelnemen. Utrechts Landschap is eigenaar en beheerder van het openbaar groen, waardoor de groene stroken tussen de bebouwing blijvend natuurgebied blijven.
In datzelfde artikel werd Kerckebosch omschreven als de meest natuurinclusieve wijk van Nederland. Kenmerkend is een vingerstructuur van groene scheggen die aansluiten op het omringende bos, en een doorgaande weg die zo is aangelegd dat boomwortels zo min mogelijk schade oplopen. Ook financieel werd het project als leerzaam gezien: de gefaseerde aanpak maakte de planontwikkeling volgens de bijdrage iets duurder, maar leverde op langere termijn een duidelijk hogere opbrengst op, bij een sluitende grondexploitatie.
Rijnvliet: een eetbare woonwijk in Leidsche Rijn
Het tweede deel van de excursie voerde naar Rijnvliet in Leidsche Rijn, waar Sebastiaan Docters van Leeuwen van ontwikkelaar Van Wanrooij en Wim Horst van de gemeente Utrecht als gids optraden. NEPROM omschrijft Rijnvliet als een natuurinclusieve en eetbare wijk.
Volgens de gemeente Utrecht komt het idee voor een eetbare woonbuurt voort uit een initiatief van bewoners van de Rijksstraatweg en de Metaalkathedraal. Het uitgangspunt is dat al het groen in de openbare ruimte eetbaar is voor mensen, planten of dieren, met een centraal voedselbos als hart van de buurt. In de wijk komen in totaal ongeveer 1.100 woningen. Het groen wordt gefaseerd aangelegd, gelijk op met de bouw van de woningen. Het ontwerp is van Æ Food Forestry Development, Felixx Landscape Architects & Planners en De Zwarte Hond. In januari 2022 meldde de gemeente dat Rijnvliet de Innovation in Politics Award 2021 in de categorie Ecologie had gewonnen, gekozen door een publieksjury van ruim duizend Europese burgers uit 413 projecten in 25 landen.
Natuurinclusief bouwen als ontwikkelopgave
De keuze voor deze twee wijken is niet toevallig. Natuurinclusief bouwen is een thema dat steeds vaker terugkomt in gesprekken tussen gemeenten en ontwikkelaars, bijvoorbeeld in tenders en gebiedsvisies. De voorbeelden in Zeist en Utrecht laten twee verschillende routes zien. In Kerckebosch ging het om de herstructurering van een bestaande wijk, waarbij het aanwezige bos het vertrekpunt was en een langdurige publiek-private samenwerking via een aparte ontwikkelmaatschappij de uitvoering droeg. In Rijnvliet gaat het om een nieuwe uitbreidingswijk, waar een bewonersinitiatief en de gemeente het groenconcept vooraf vastlegden en ontwikkelaars binnen dat kader bouwen.
Voor ontwikkelaars raakt dat aan vragen over grondexploitatie, beheer en waardering. Wie is eigenaar van het groen en wie betaalt het onderhoud? Hoe verhoudt extra groen zich tot het aantal woningen dat op een locatie past? En levert een groene, herkenbare wijk op termijn hogere opbrengsten op? De ervaringen in Kerckebosch, waar een natuurorganisatie het groen in eigendom kreeg, en in Rijnvliet, waar het eetbare groen onderdeel is van de openbare ruimte, geven daarop elk een eigen antwoord.
Hoe verder
NEPROM noemt de eerste bijeenkomst ondanks het grillige weer geslaagd. De vereniging wil samen met haar leden meer excursies, bijeenkomsten en ontmoetingen onder de vlag van NEPROM Connect organiseren. Data en onderwerpen van volgende edities waren bij de aftrap nog niet bekend; NEPROM publiceert die op haar eventpagina.
Bron: NEPROM
Extra bronnen: Binnenlands Bestuur / BNG (18-2-2020) · Gemeente Utrecht (18-1-2022) · NEPROM (9-4-2024) · NEPROM (20-3-2024)
Geef een reactie