Partijen en advocaten
Eiser / appellant: [appellante] (bewoner van het complex, geanonimiseerd) · Wederpartij: het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam
Instantie: Raad van State, Afdeling bestuursrechtspraak · Datum: 4 november 2026 · ECLI: ECLI:NL:RVS:2026:6493
Gemachtigde appellante: mr. A.P. Klap (kantoor niet vermeld in de uitspraak) · Gemachtigden college: mr. S. Ramcharan en mr. C. Vos (namens het college van B&W van Amsterdam)
Deelgebied: Omgevingsrecht (huisvestingsrecht, omzettingsvergunning kamerverhuur)
Bent u als advocaat of gemachtigde bij deze zaak betrokken? Uw zienswijze is welkom via roderick@vastgoedkoerier.nl.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft op 4 november 2026 een omzettingsvergunning voor kamerverhuur in het Amsterdamse appartementencomplex Parkblok in stand gelaten (ECLI:NL:RVS:2026:6493). Een bewoner van hetzelfde complex vond dat de gemeente per geval had moeten toetsen of vijf kamers in één appartement de leefbaarheid aantasten. De Afdeling oordeelt dat het systeem van wijk- en pandquota in de Huisvestingsverordening Amsterdam 2020 die belangenafweging al in algemene zin bevat. Voor beleggers en verhuurders die appartementen willen verkameren, bevestigt de uitspraak dat een aanvraag die binnen de quota en de verordeningseisen past, in Amsterdam in beginsel moet worden verleend.
De feiten: vijf kamers op de derde verdieping
Het gaat om een appartement op de derde verdieping van het appartementencomplex Parkblok in Amsterdam. Het adres is in de gepubliceerde uitspraak geanonimiseerd. Op 7 juli 2022 verleende het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam een vergunning om deze zelfstandige woonruimte om te zetten in vijf onzelfstandige woonruimten. In de praktijk betekent dat: één appartement wordt verhuurd als vijf afzonderlijke kamers met gedeelde voorzieningen.
Het college verleende de vergunning omdat de aanvraag voldeed aan de voorwaarden van artikel 3.3.11 en 3.3.13 van de Huisvestingsverordening Amsterdam 2020 (Hvv). Het wijkquotum, het maximale aantal zelfstandige woningen dat per wijk mag worden omgezet, werd niet overschreden. Ook het pandquotum, het maximale aandeel omgezette woningen binnen een pand, bleef binnen de grens. Verder beschikt de woning over een gezamenlijke verblijfsruimte van ten minste elf vierkante meter met een breedte van minimaal drie meter. Er was geen sprake van woningvorming, en evenmin van het legaliseren van een bestaande situatie waarin al een onaanvaardbare inbreuk op het woon- en leefmilieu was opgetreden. Aan de vergunning verbond het college tien voorschriften.
Een bewoner die elders in hetzelfde complex woont, was het daar niet mee eens. Zij maakte bezwaar, maar het college verklaarde dat bezwaar op 19 april 2023 ongegrond. De rechtbank Noord-Holland verklaarde het beroep op 12 november 2025 eveneens ongegrond. Daarop stelde de bewoner hoger beroep in bij de Raad van State.
Procesverloop
De zaak werd op 20 augustus 2026 ter zitting behandeld door een meervoudige kamer van de Afdeling. Namens de bewoner verscheen mr. A.P. Klap. Het college werd vertegenwoordigd door mr. S. Ramcharan en mr. C. Vos, vergezeld door D.S. Tehi. De uitspraak volgde op 4 november 2026 en werd dezelfde dag op rechtspraak.nl gepubliceerd.
Op de zitting trok de bewoner één hogerberoepsgrond in. Die hield in dat op grond van artikel 3.3.1, eerste lid, onder b, van de Hvv al vóór de vergunningverlening moest worden getoetst aan de voorschriften die het college aan de vergunning had verbonden. De Afdeling hoefde zich daarover dus niet meer uit te spreken. Er bleven twee kernvragen over: had de rechtbank een bepaling uit de verordening buiten toepassing moeten laten, en was de woning te klein voor vijf kamers met de daaruit voortvloeiende overlast?
Het oordeel van de rechtbank
De rechtbank Noord-Holland zag geen reden om artikel 3.3.1, tweede lid, van de Hvv buiten toepassing te laten. Zij wees erop dat de verordening een algemeen verbindend voorschrift is. Bij een gebonden bevoegdheid die in zo’n voorschrift is neergelegd, heeft de belangenafweging volgens vaste rechtspraak al in algemene zin plaatsgevonden bij het opstellen van de regels. De rechtbank verwees daarvoor naar een uitspraak van de Afdeling van 2 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:3000) en een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven van 16 januari 2024 (ECLI:NL:CBB:2024:19). De uitkomst van die afweging zit in de voorwaarden voor de vergunning, en daarmee is in beginsel ook de evenredigheid van het besluit gegeven.
Het college hoefde volgens de rechtbank dus geen aparte, individuele belangenafweging te maken over de leefbaarheid. Met het wijk- en pandquotum waarborgt het college die leefbaarheid al. Daarnaast gelden bij de vergunning eisen en nadere regels, onder meer over geluid. Bijzondere omstandigheden die het besluit onevenwichtig of onredelijk bezwarend maakten, zag de rechtbank niet, omdat de kamers voldoen aan de minimale eisen voor een verblijfsruimte.
Ook de voorschriften bij de vergunning vond de rechtbank voldoende. Omwonenden die overlast ervaren kunnen een handhavingsverzoek indienen, dat het college moet behandelen. Is er een dossier van overlast, dan kan het college de vergunning intrekken. Het voorschrift dat geen onaanvaardbare inbreuk op het woon- en leefmilieu mag ontstaan, is volgens de rechtbank in artikel 3.3.13, tweede lid, onder c, van de Hvv concreet genoeg uitgewerkt.
Standpunten in hoger beroep
De bewoner betoogde dat de rechtbank artikel 3.3.1, tweede lid, van de Hvv bij wijze van exceptieve toetsing buiten toepassing had moeten laten, wegens strijd met het evenredigheidsbeginsel van artikel 3:4 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Die bepaling uit de verordening houdt in dat het college alleen bij vergunningen waarvoor géén quotum geldt vooraf beoordeelt of de handeling een negatief effect heeft op de leefbaarheid. Omdat voor omzettingsvergunningen wel quota gelden, vindt die afweging bij kamerverhuur dus niet plaats.
Volgens de bewoner is het niet reëel om de leefbaarheid pas na de vergunningverlening te beoordelen, juist omdat die bij omzettingen op het spel staat. Door de vergunning te verlenen zolang het quotum niet is bereikt, heeft de gemeente van een discretionaire bevoegdheid een gebonden bevoegdheid gemaakt. Dat was volgens haar ondeugdelijk gemotiveerd. Zij voerde verder aan dat het college niet had aangetoond dat bij het vaststellen van de quota op basis van onderzoek een belangenafweging over de leefbaarheid had plaatsgevonden; er waren alleen rapporten met kwantitatieve criteria overgelegd.
Tot slot vond de bewoner dat de woning veel te klein is voor vijf onzelfstandige woonruimten, waardoor overlast onvermijdelijk zou zijn. De voorschriften waren volgens haar onvoldoende toegesneden op de situatie: er stonden geen concrete eisen in over brandveiligheid en de geluidsnorm was niet realistisch en niet handhaafbaar.
Het college stelde zich op het standpunt dat de quota zelf het resultaat zijn van een afweging van belangen, waaronder de leefbaarheid. Op de zitting lichtte het college toe dat de leefbaarheid daarnaast wordt gewaarborgd door de voorwaarden, voorschriften en nadere regels van artikel 3.3.13 Hvv, zoals de minimale gezamenlijke ruimte en de geluidseisen, en door de mogelijkheid om de vergunning in te trekken bij een onaanvaardbare inbreuk op het woon- en leefmilieu.
De overwegingen van de Afdeling
De Afdeling stelt voorop dat de Hvv een algemeen verbindend voorschrift is. De rechter kan zo’n voorschrift, als het geen wet in formele zin is, in een zaak over een daarop gebaseerd besluit toetsen aan geschreven en ongeschreven hoger recht. Voor de toetsing aan algemene rechtsbeginselen verwijst de Afdeling naar haar uitspraak van 12 februari 2020 (ECLI:NL:RVS:2020:452) en naar de uitspraak van de grote kamer van het CBb van 26 maart 2024 (ECLI:NL:CBB:2024:190).
Uit die rechtspraak volgt een getrapte toets. Strijd met formele beginselen, zoals het zorgvuldigheidsbeginsel (artikel 3:2 Awb) en het motiveringsbeginsel (artikel 3:46 Awb), kan op zichzelf niet leiden tot het onverbindend verklaren van een algemeen verbindend voorschrift. Alleen als ook strijd met materieel hoger recht wordt vastgesteld, kan de rechter het voorschrift onverbindend achten. Is dat niet het geval, dan kan de rechter het voorschrift wegens strijd met de zorgvuldigheid of de motivering in het concrete geval buiten toepassing laten.
Over het evenredigheidsbeginsel overweegt de Afdeling dat artikel 3:4 Awb het bestuursorgaan verplicht de rechtstreeks betrokken belangen af te wegen, voor zover een wettelijk voorschrift of de aard van de bevoegdheid geen beperking meebrengt. Bij een gebonden bevoegdheid op het niveau van een algemeen verbindend voorschrift, zoals bij het wijk- en pandquotum, heeft de belangenafweging al in algemene zin plaatsgevonden. De uitkomst daarvan ligt in de voorwaarden voor de uitoefening van de bevoegdheid, en daarmee is in beginsel ook de evenredigheid van het besluit gegeven. De Afdeling verwijst opnieuw naar haar uitspraak van 2 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:3000).
Vervolgens beoordeelt de Afdeling of het college voldoende heeft onderbouwd dat het bij het vaststellen van de quota de leefbaarheid heeft meegewogen. Het college had tijdens de procedure bij de rechtbank de memo ‘Hoofdlijnen kamerverhuur en inwoning’ en het rapport ‘Woningdelen in Amsterdam, evaluatie van gemeentelijk beleid 2017’ overgelegd. In die stukken worden volgens de Afdeling de belangen bij een omzettingsvergunning uiteengezet: de spanning op de Amsterdamse woningmarkt, de cijfers over woningdelen, de voor- en nadelen daarvan, en de knelpunten van het oude beleid die tot de quota hebben geleid.
Daarnaast wijst de Afdeling op de toelichting bij de Hvv. Daarin staat dat het wijkquotum een overmaat aan verkamering voorkomt en woningen beschikbaar houdt voor reguliere bewoning. Het pandquotum beschermt de leefbaarheid in de directe omgeving. De toelichting noemt redenen waarom een groot aandeel kamerverhuur de leefbaarheid kan schaden, zoals verschillende leefritmes en vaker wisselende bewoners met minder binding met de omgeving. Daarom kan maximaal 25 procent van de woningen in een pand uit omgezette woonruimte bestaan. Volgens de toelichting is het wijkquotum gebaseerd op vijf procent van het totaal aantal woningen in een wijk met een oppervlakte van minimaal 60 vierkante meter. Ook is beoordeeld of de quota niet leiden tot een ruimtelijk onaanvaardbare toename van de parkeerdruk of de behoefte aan fietsparkeerplekken.
Gelet op de memo, het rapport en de toelichting heeft het college volgens de Afdeling voldoende onderbouwd dat het bij het vaststellen van de quota een belangenafweging in algemene zin heeft gemaakt, waarbij de leefbaarheid is betrokken. Daar komen de waarborgen van artikel 3.3.13 Hvv bij: de gezamenlijke verblijfsruimte van minimaal elf vierkante meter met een breedte van drie meter, de geluidseisen uit de nadere regels en de bevoegdheid om de vergunning in te trekken bij een onaanvaardbare inbreuk op het woon- en leefmilieu. De rechtbank heeft dan ook terecht geoordeeld dat het college voldoende rekening heeft gehouden met de leefbaarheid en die niet nog eens in het individuele geval hoefde te beoordelen.
Het betoog over de omvang van de woning, de brandveiligheid en de geluidsnorm wijst de Afdeling kort af. Die grond was een herhaling van wat de bewoner bij de rechtbank had aangevoerd. De rechtbank is daar gemotiveerd op ingegaan, en de bewoner heeft niet uitgelegd waarom dat oordeel onjuist of onvolledig zou zijn. De Afdeling sluit zich bij het oordeel van de rechtbank aan.
Het hoger beroep is ongegrond en de uitspraak van de rechtbank wordt bevestigd. Het college hoeft geen proceskosten te vergoeden. De zaak werd behandeld door mr. E.A. Minderhoud (voorzitter), mr. N.H. van den Biggelaar en mr. V.V. Essenburg.
Juridisch kader
De omzettingsvergunning is gebaseerd op de Huisvestingswet 2014. Artikel 21 van die wet verbiedt het onder meer om zonder vergunning van burgemeester en wethouders woonruimte uit een in de huisvestingsverordening aangewezen categorie aan de bestemming tot bewoning te onttrekken, of een zelfstandige woonruimte om te zetten in onzelfstandige woonruimte. De gemeenteraad bepaalt in de huisvestingsverordening voor welke woonruimte die vergunningplicht geldt en onder welke voorwaarden een vergunning wordt verleend.
In Amsterdam is dat uitgewerkt in de Huisvestingsverordening Amsterdam 2020. De relevante bepalingen zijn:
- Artikel 3.3.1, tweede lid, Hvv: burgemeester en wethouders kunnen vergunningen waarvoor géén quotum is vastgesteld weigeren als het belang van behoud of samenstelling van de woonruimtevoorraad zwaarder weegt, of als de handeling een negatief effect heeft op de leefbaarheid dat niet met voorwaarden of voorschriften kan worden voorkomen.
- Artikel 3.3.11 Hvv: omzettingsvergunningen worden verleend met inachtneming van een per wijk vastgesteld quotum. Daarnaast mag maximaal 25 procent van de woningen in een pand, of in een rij aaneengesloten eengezinswoningen, uit omgezette woonruimten bestaan, met nadere regels per verdieping en voor panden met minder dan vier woningen (dan maximaal één omgezette woonruimte).
- Artikel 3.3.13 Hvv: aanvullende voorwaarden, waaronder een gezamenlijke verblijfsruimte van minimaal elf vierkante meter en drie meter breed en in beginsel niet meer dan zes onzelfstandige woonruimten per woning, en voorschriften zoals het verbod op een onaanvaardbare inbreuk op het woon- en leefmilieu (met objectief aantoonbare overlast waarop eigenaar en veroorzaker vooraf zijn gewezen) en geluidseisen bij omzetting naar vier of meer kamers.
Uit de Algemene wet bestuursrecht zijn van belang artikel 3:4 (belangenafweging en evenredigheid), artikel 3:2 (zorgvuldigheid) en artikel 3:46 (motivering). Omdat tegen een algemeen verbindend voorschrift als zodanig geen beroep openstaat bij de bestuursrechter, kan een verordening alleen indirect, via een daarop gebaseerd besluit, ter toetsing worden voorgelegd. Dat is de exceptieve toetsing waar de bewoner om vroeg.
Eerdere rechtspraak
De uitspraak bouwt voort op een lijn die de afgelopen jaren is ontwikkeld voor de toetsing van algemeen verbindende voorschriften aan algemene rechtsbeginselen:
- ECLI:NL:RVS:2020:452 (Raad van State, 12 februari 2020): in deze zaak over het bestemmingsplan ‘Buitengebied Mill en Sint Hubert, herziening 2018’ zette de Afdeling uiteen hoe de bestuursrechter algemeen verbindende voorschriften toetst aan algemene rechtsbeginselen. De Afdeling past dat kader in de Amsterdamse zaak opnieuw toe.
- ECLI:NL:CBB:2024:190 (College van Beroep voor het bedrijfsleven, 26 maart 2024): een uitspraak van de grote kamer van het CBb over de TVL-subsidieregeling. Het CBb oordeelde dat ook een gebonden besluit op grond van een algemeen verbindend voorschrift (niet zijnde een formele wet) aan het evenredigheidsbeginsel kan worden getoetst, en zette uiteen hoe rechtstreekse en exceptieve toetsing zich tot elkaar verhouden.
- ECLI:NL:CBB:2024:19 (College van Beroep voor het bedrijfsleven, 16 januari 2024): een zaak over de vaststelling van een coronasubsidie waarin de belangenafweging bij een gebonden bevoegdheid aan de orde was. De rechtbank Noord-Holland baseerde zich mede op deze uitspraak.
- ECLI:NL:RVS:2025:3000 (Raad van State, 2 juli 2025): een zaak over de terugvordering van een subsidie voor de overgang van vrijgevestigd medisch specialist naar loondienst. De Afdeling overwoog daarin (onder 9.1) dat bij een gebonden bevoegdheid op het niveau van een algemeen verbindend voorschrift de belangenafweging al in algemene zin heeft plaatsgevonden. Dat is de kernoverweging waarop de Afdeling ook in de Amsterdamse zaak terugvalt.
Deze precedenten komen uit het subsidierecht en het omgevingsrecht. In de Amsterdamse zaak past de Afdeling dezelfde redenering toe op het huisvestingsrecht en de quotaregeling voor kamerverhuur.
Op dezelfde dag deed de Afdeling ook uitspraak in een andere zaak over de Huisvestingswet (ECLI:NL:RVS:2026:6484). Daarin ging het om boetes van de gemeente Diemen voor het zonder vergunning onttrekken van woonruimte door hennepteelt. De Afdeling matigde daar de boetes (tot € 13.125 en € 4.375) omdat de betrokkene aannemelijk had gemaakt dat hij onvoldoende financiële draagkracht had. Bij bestuurlijke boetes weegt de bestuursrechter dus wel individuele omstandigheden mee, terwijl bij de gebonden quotumtoets voor een omzettingsvergunning de afweging al in de verordening ligt.
Betekenis voor beleggers, verhuurders en omwonenden
Voor vastgoedbeleggers en verhuurders die in Amsterdam kamerverhuur overwegen, brengt de uitspraak duidelijkheid. Een omzettingsaanvraag die past binnen het wijkquotum en het pandquotum en voldoet aan de eisen van artikel 3.3.13 Hvv, wordt in beginsel verleend. Omwonenden kunnen niet met succes aanvoeren dat het college per geval opnieuw de leefbaarheid had moeten wegen, zolang de gemeente kan laten zien dat die afweging bij het vaststellen van de quota is gemaakt. Eerder oordeelde de Raad van State al dat Amsterdam darkstores mag weren; verhuurders voeren daarnaast een procedure tegen de Staat over de middenhuurwet.
Dat betekent tegelijk dat de schaarste aan vergunningen vooral door de quota wordt bepaald. In wijken waar het quotum vol is, is een omzettingsvergunning niet te krijgen; in wijken met ruimte is de kans op vergunning groot. Voor waardering en aankoopbeslissingen is de actuele stand van het wijkquotum en het aantal omgezette woningen in het pand daarmee een belangrijke factor.
Voor omwonenden ligt de bescherming na de vergunningverlening. De rechtbank en de Afdeling wijzen op het handhavingsverzoek bij overlast en de mogelijkheid voor het college om de vergunning in te trekken als er een onaanvaardbare inbreuk op het woon- en leefmilieu optreedt. Een vergunninghouder moet er dus rekening mee houden dat een eenmaal verleende vergunning niet onaantastbaar is.
Voor gemeenten die een vergelijkbaar quotumstelsel overwegen, laat de uitspraak zien hoe belangrijk de onderbouwing is. Amsterdam kon met een memo, een evaluatierapport en de toelichting bij de verordening aantonen dat de leefbaarheid bij het bepalen van de quota is meegewogen. Ontbreekt zo’n onderbouwing, dan ligt een geslaagde exceptieve toetsing meer voor de hand.
Praktische tips
- Beleggers en verhuurders: controleer vóór aankoop van een appartement voor kamerverhuur de stand van het wijkquotum en het aantal omgezette woningen in het pand (maximaal 25 procent). Een pand met minder dan vier woningen laat maximaal één omgezette woonruimte toe.
- Toets de woning aan artikel 3.3.13 Hvv: een gezamenlijke verblijfsruimte van minimaal elf vierkante meter en drie meter breed, in beginsel niet meer dan zes kamers, en geluidseisen bij vier of meer kamers. Een aanvraag die hier niet aan voldoet, sneuvelt al op de voorwaarden.
- Beheer na vergunning: neem de vergunningvoorschriften serieus en reageer direct op meldingen van overlast. Een dossier van overlast waarop de eigenaar vooraf is gewezen, kan leiden tot intrekking van de vergunning.
- Omwonenden: een bezwaar dat alleen stelt dat de gemeente de leefbaarheid per geval had moeten wegen, heeft na deze uitspraak weinig kans. Richt bezwaren op concrete strijd met de quota of de eisen van artikel 3.3.13, en gebruik bij overlast het handhavingsverzoek.
- Hoger beroep: herhaal niet alleen de gronden uit eerste aanleg. De Afdeling verwerpt gronden die al door de rechtbank gemotiveerd zijn besproken, als niet wordt uitgelegd waarom dat oordeel onjuist is.
Wat nu volgt
Met deze uitspraak staat de omzettingsvergunning voor de vijf kamers in Parkblok onherroepelijk vast. Tegen een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak staat geen hoger beroep open. Voor de Amsterdamse praktijk betekent de uitspraak dat het quotumstelsel voor kamerverhuur juridisch overeind blijft, zolang de gemeente de onderbouwing van de quota op orde houdt.
Bron: Raad van State, 4 november 2026, ECLI:NL:RVS:2026:6493 (rechtspraak.nl)
Extra bronnen: ECLI:NL:RVS:2025:3000 · ECLI:NL:CBB:2024:190 · ECLI:NL:CBB:2024:19 · ECLI:NL:RVS:2020:452 · ECLI:NL:RVS:2026:6484
Beeld: “Leaning canal houses, The Jordaan” door Salim Virji (Flickr), CC BY-SA 2.0 (bron) – illustratie
Geef een reactie