Instrumentaanbieder Apexion heeft twee bureaus voor kwaliteitsborging de toestemming ontnomen om met zijn borgingsinstrument BKapp te werken. Daardoor mogen Bureau Kwaliteitsborging uit Amersfoort en Stichting Bureau WKB uit Tilburg sinds 9 november geen kwaliteitsborging meer uitvoeren. Samen zijn zij betrokken bij ongeveer 1.400 bouwprojecten in 250 gemeenten. Op die projecten mag de bouw pas verder als de opdrachtgever een andere, wel bevoegde borger heeft aangesteld. Dat meldden vakmedia en persbureau ANP op 10 november, op basis van een melding van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB).
Wat er is besloten
Onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) werkt een kwaliteitsborger altijd met een instrument van een instrumentaanbieder. Die aanbieder bepaalt welke borgers het instrument mogen gebruiken. Apexion heeft die toestemming voor de twee bureaus ingetrokken. Volgens de instrumentaanbieder voldeden zij niet, en voldoen zij nog steeds niet, aan de eisen voor opleiding, kennis en ervaring. Apexion vindt daarom dat de twee de toestemming onrechtmatig gebruikten. De TloKB heeft de intrekking gemeld en verwerkt in haar openbare register.
De 1.400 projecten zijn volgens Aannemervak goed voor 4,9 procent van alle bouwwerken die op dit moment onder de Woningwet met kwaliteitsborging worden gebouwd. Volgens ANP gaat het om bijna 5 procent. Een woordvoerder van de TloKB kon niet zeggen hoeveel projecten al naar een andere borger zijn overgestapt. Een deel kan dat volgens ANP al hebben gedaan. In Nederland zijn nog 69 andere kwaliteitsborgers actief.
Gevolgen voor opdrachtgevers en gemeenten
Voor de betrokken bouwprojecten zijn de gevolgen direct. Zonder bevoegde borger mag er niet worden doorgebouwd. De opdrachtgever moet een vervanger aanstellen, via Apexion of via het register van de TloKB, en pas daarna kan het werk worden hervat. Bouwt een aannemer toch door, dan kan de gemeente de bouw stilleggen.
Ook aan het einde van het bouwproces is er een probleem. De twee bureaus kunnen niet meer verklaren dat een bouwwerk aan de bouwtechnische regels voldoet. Zonder die verklaring mag een gebouw niet in gebruik worden genomen. Gemeenten kunnen optreden tegen ingebruikname van een gebouw zonder de vereiste verklaring. Volgens Aannemervak is onbekend of andere borgers de projecten snel kunnen overnemen. Het vakblad houdt rekening met vertraging bij bouw en oplevering en met extra kosten.
De Vereniging KwaliteitsBorging Nederland (VKBN) heeft andere borgers gevraagd zich klaar te houden om projecten over te nemen. Directeur Bob Gieskens zei tegen ANP dat de vereniging wil bekijken hoe die projecten zo snel en zorgvuldig mogelijk kunnen worden overgenomen. Na de eerdere schorsingen zijn volgens hem ongeveer 150 projecten door andere borgers overgenomen. Hij weet niet of die nog in de 1.400 zijn meegeteld. Bouwend Nederland noemde de situatie volgens ANP een bittere pil voor de gedupeerde opdrachtgevers en aannemers.
Een reactie van de twee bureaus staat niet in de berichtgeving van 10 november.
Tweede ronde in het dossier
Voor Bureau Kwaliteitsborging is het niet de eerste keer. Eind augustus werden drie borgers door hun instrumentaanbieder geschorst, onder wie Bureau Kwaliteitsborging; die schorsing kwam van Apexion. Begin september schorste Apexion volgens de minister nog een borger met nauwe banden met dat bureau. In Kamervragen werd toen verwezen naar berichtgeving over mogelijk 1.300 stilgelegde bouwprojecten en naar een waarschuwing van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten over de gevolgen.
Op 23 september beperkte de voorzieningenrechter in een kort geding tussen Bureau Kwaliteitsborging en Apexion de schorsing. Volgens Omgevingsweb gold die daarna alleen nog voor bouwmeldingen van na 25 augustus. Lopende projecten met een eerdere bouwmelding mocht het bureau weer uitvoeren; voor nieuwe bouwmeldingen bleef de schorsing gelden. Het was een voorlopige beslissing: het bureau moest binnen drie maanden een bodemprocedure beginnen.
In antwoorden op Kamervragen van 27 oktober schreef minister Elanor Boekholt-O’Sullivan (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) dat ongeveer 1.250 bouwprojecten gevolgen ondervonden van de schorsingen. Ongeveer 1.100 daarvan waren woningbouwprojecten, bijna altijd de bouw van één woning. De minister noemde het een achilleshiel van het stelsel dat partijen die zich niet aan de regels houden (te) lang kunnen doorwerken. Zij wil wijzigingen van de Wkb in het eerste kwartaal van 2027 ter consultatie voorleggen en de evaluatie van de wet versnellen. Een generieke regeling om een weggevallen borger te vervangen vond zij op voorhand niet nodig.
Het verschil met de eerdere situatie is de vorm van het besluit. Een schorsing is tijdelijk. Nu heeft Apexion de toestemming ingetrokken, en volgens Aannemervak gaat het dan ook om lopende projecten. Hoe het geschil tussen de partijen verder verloopt, staat niet in de berichtgeving.
Wat betekent dit voor vastgoed?
De Wkb geldt sinds 1 januari 2024 voor bouwwerken in gevolgklasse 1. Dat zijn onder meer grondgebonden woningen en eenvoudige bedrijfsgebouwen, zoals kleinere bedrijfshallen. Ontwikkelaars, beleggers en eigenaar-gebruikers die zulke projecten laten bouwen, krijgen hier dus mee te maken. Voor hen is de keuze van een kwaliteitsborger een projectrisico geworden. Wegvallen van de borger betekent stilstand, ook als de opdrachtgever zelf niets verkeerd heeft gedaan.
Bij de eerdere schorsingen wees Omgevingsweb erop dat de verantwoordelijkheid voor het inschakelen van de borger in de standaardvoorwaarden in beginsel bij de opdrachtgever ligt. Vertraging en meerkosten komen dan ook voor diens rekening, tenzij het contract iets anders regelt. Wie in gevolgklasse 1 laat bouwen, doet er daarom goed aan na te gaan welke borger en welk instrument op het project zijn ingezet. Ook is het verstandig in het contract vast te leggen wie een vervanger regelt en wie de kosten van een wissel draagt. Voor projecten die bijna klaar zijn, is de gereedmeldingsverklaring het kritieke punt: zonder die verklaring geen ingebruikname, en dus mogelijk later huurinkomsten of een latere overdracht.
Wat volgt
Opdrachtgevers van de ongeveer 1.400 projecten moeten nu een nieuwe borger vinden. De VKBN roept haar leden op projecten over te nemen. Een nieuwe borger moet volgens de eerdere uitleg van de minister wel eerst de staat van de bouw vaststellen en een nieuw borgingsplan maken. De minister werkt intussen aan de aangekondigde wetswijzigingen en de versnelde evaluatie van de Wkb. Daarin wordt de afwikkeling van de schorsingen een nadrukkelijk onderdeel.
Bron: Aannemervak – Apexion trekt toestemming twee kwaliteitsborgers in: 1.400 bouwprojecten geraakt
Extra bronnen: Schulinck (ANP) – Honderden bouwprojecten mogelijk stilgelegd om kwaliteitsborging · Vastgoedjournaal · Omgevingsweb – Schorsing drie kwaliteitsborgers (2 september 2026) · Omgevingsweb – Rechter beperkt bereik schorsing kwaliteitsborger · Tweede Kamer – antwoorden Kamervragen schorsing kwaliteitsborgers (27 oktober 2026) · idem, vragen Van Asten · idem, vragen Flach
Geef een reactie