De herontwikkeling van Merwe-Vierhavens (M4H) in Rotterdam schuift op meerdere fronten tegelijk, maar niet allemaal in dezelfde richting. De gemeente Rotterdam heeft de concessieovereenkomst getekend voor een warmte- en koudenet in de Merwehaven, en het beeldkwaliteitsplan voor het landschap van datzelfde deelgebied is vastgesteld. Tegelijk bereidt het Havenbedrijf Rotterdam het verwijderen van het dak van de monumentale Ferro Dome voor, is de toekomst van rijksmonument Pakhuis Katoenveem onzeker en ligt het bestemmingsplan voor het gebied bij de Raad van State. Dat meldde PropertyNL op 12 november.
Energie als randvoorwaarde voor wonen en werken
Het belangrijkste nieuws voor ontwikkelaars en beleggers is de getekende concessie voor het collectieve energiesysteem. Een consortium van EnerTranS NL BV, Roseboom, Nathan en XChains Energy gaat met de gemeente een bouwteamfase in. In die fase werken de partijen het ontwerp en de businesscase verder uit. Volgens PropertyNL is het collectieve systeem een harde voorwaarde om het voormalige havengebied om te vormen tot een woon- en werkwijk.
Die voorwaarde is niet nieuw. De Rotterdamse gemeenteraad stelde op 21 december 2023 het Warmteplan Merwe-Vierhavens vast, dat sinds 16 maart 2024 van kracht is. Het plan beslaat de deelgebieden Merwehaven, Galileïpark, Marconikwartier en Keilekwartier op de noordoever van de Maas, ten westen van het centrum. Het regelt een collectief systeem voor ruimteverwarming, warm tapwater en ruimtekoeling, en legt de energie- en milieuprestaties vast waaraan dat systeem moet voldoen. Nieuwe gebouwen in het gebied moeten er in principe op aansluiten, tenzij de initiatiefnemer aantoont dat een alternatief minstens gelijkwaardig is. Het plan geldt tien jaar.
Technisch gaat het om een combinatie van stadsverwarming en collectieve warmte-koudeopslag (WKO), met lagetemperatuur-warmtepompen in centrale technische ruimten. In het Galileïpark leunt het systeem vooral op WKO, aangevuld met thermische energie uit het oppervlaktewater van de Maas. In de andere deelgebieden wordt stadsverwarming met WKO gecombineerd. Met de getekende concessie voor de Merwehaven krijgt dat kader nu een concrete uitvoerder.
Landschap en monumenten
Ook het beeldkwaliteitsplan voor het landschap van de Merwehaven is vastgesteld. DS Landschapsarchitecten stelde het plan samen met de gemeente op. Het legt de nadruk op biodiversiteit, op hergebruik van bestaande structuren en op het behoud van historische havenelementen. Voor ontwikkelaars die in het gebied bouwplannen voorbereiden, is zo’n plan het toetsingskader voor de inrichting van de openbare ruimte en de aansluiting van gebouwen daarop.
Minder rooskleurig is het beeld bij de Ferro Dome, een voormalige gashouder. Het Havenbedrijf Rotterdam bereidt het verwijderen van het dak voor. Een deel van de constructie bezweek eerder dit jaar onder het gewicht van sneeuw. Onderzoekers concludeerden volgens PropertyNL dat het dak niet meer veilig te herstellen is. De partijen bekijken nu welke monumentale onderdelen van de gashouder behouden kunnen blijven. Begin januari meldde een woordvoerder van het Havenbedrijf al dat het gebouw was ontruimd, dat de omgeving was afgezet en dat nog onduidelijk was of het pand te redden viel of gesloopt moest worden.
Ook de toekomst van Pakhuis Katoenveem, een rijksmonument van rond de honderd jaar oud, is onzeker. De gemeente heeft het pand via Funda in Business te koop gezet, met een vraagprijs vanaf € 225.000. Stichting Droom en Daad, die gelieerd is aan de familie Van der Vorm, werkte jarenlang aan plannen om er een tentoonstellingsgebouw van nationale allure van te maken. Na acht jaar heeft de stichting die plannen laten varen, mede omdat de gesprekken over de toekomst van het gebied vastliepen.
Havenbedrijf in beroep tegen bestemmingsplan
Opvallend is dat het Havenbedrijf Rotterdam beroep heeft ingesteld bij de Raad van State tegen het bestemmingsplan voor het gebied. Daardoor is een deel van de geplande woningbouw onzeker. PropertyNL wijst erop dat dit bijzonder is, omdat het Havenbedrijf samen met de gemeente juist een van de drijvende krachten achter de herontwikkeling is.
Hoe nauw het Havenbedrijf bij M4H betrokken is, bleek eind 2025 nog. Op 1 december van dat jaar meldde PropertyNL dat aannemer Dura Vermeer het vernieuwde Ferro-kantoor uit 1969 aan de Benjamin Franklinstraat had opgeleverd aan het Havenbedrijf. Het bestaande casco bleef staan, er kwam een verdieping bij en het resultaat is 6.400 vierkante meter kantoorruimte en 700 vierkante meter bedrijfsruimte, gericht op start-ups en scale-ups uit de haven-, scheepvaart- en industriesector. Het gebouw ligt in het Galileïpark. M4H vormt samen met RDM Rotterdam het Rotterdam Makers District, waar gemeente en Havenbedrijf werken aan een gemengd gebied met wonen, onderwijs en maritieme bedrijvigheid.
Wat betekent dit voor de markt?
Voor marktpartijen geeft het nieuws een gemengd signaal. De energieconcessie neemt een belangrijke technische onzekerheid weg: wie in de Merwehaven ontwikkelt, weet nu met welk consortium het collectieve warmte- en koudenet wordt uitgewerkt. Ook het vastgestelde beeldkwaliteitsplan geeft houvast bij het ontwerp van nieuwe gebouwen en de openbare ruimte.
Daartegenover staat dat het beroep van het Havenbedrijf bij de Raad van State een deel van de woningbouw voorlopig in de wacht zet. Zolang de hoogste bestuursrechter geen uitspraak heeft gedaan, is het bestemmingsplan op de betwiste onderdelen niet onherroepelijk. Voor beleggers en ontwikkelaars die rekenen op woningen in het gebied betekent dat vertraging en onzekerheid over de planning.
De monumenten laten zien hoe lastig het is om erfgoed in een transformatiegebied een nieuwe functie te geven. De Ferro Dome verliest zijn dak en voor het Katoenveem is na acht jaar voorbereiding geen invulling meer in beeld. De verkoop via Funda in Business biedt kopers met een plan voor het pand wel een ingang.
Wat nu?
De komende maanden draait het in M4H om drie dossiers. Het consortium en de gemeente moeten in de bouwteamfase ontwerp en businesscase van het warmte- en koudenet rondmaken. Het Havenbedrijf moet bepalen welke delen van de Ferro Dome behouden blijven. En de Raad van State moet het beroep van het Havenbedrijf tegen het bestemmingsplan behandelen. Pas dan wordt duidelijk hoeveel woningen er in welk tempo in het voormalige havengebied kunnen komen.
Bron: PropertyNL – M4H tussen versnelling en vertraging (12 november 2026)
Extra bronnen: Gemeente Rotterdam – Warmteplan Merwe-Vierhavens (CVDR716943, vastgesteld 21 december 2023); Welingelichte Kringen – Havenbedrijf: onduidelijk of Ferro Dome gered kan worden (10 januari 2026); PropertyNL – Dura Vermeer levert Ferro Offices op aan Havenbedrijf Rotterdam (1 december 2025)
Beeld: “Rotterdam” by We Like Sharing is marked with CC0 1.0. To view the terms, visit https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/.
Geef een reactie