De burgemeester van Amsterdam mocht in april 2023 zeven souvenir- en tabakswinkels rond de Dam, het Damrak, de Damstraat, het Rokin en het Singel voor zes maanden sluiten, omdat daar voorgedraaide joints met hennep te koop lagen. Dat heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State op 18 november 2026 beslist (ECLI:NL:RVS:2026:6729). De Afdeling vernietigt daarmee een uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 3 maart 2025, die de sluitingen juist had teruggedraaid. De uitspraak is dezelfde dag op rechtspraak.nl gepubliceerd en is definitief: tegen een uitspraak van de Afdeling staat geen hoger beroep meer open.
Partijen en advocaten
Instantie: Raad van State, Afdeling bestuursrechtspraak (zaaknummer 202502177/1/A3)
Datum: 18 november 2026
ECLI: ECLI:NL:RVS:2026:6729
Deelgebied: Huur bedrijfsruimte (290) – sluiting van winkelpanden op grond van artikel 13b Opiumwet (bestuursrecht)
Appellant: de burgemeester van Amsterdam
Gemachtigden: mr. M.I. Houben en mr. W. Strebus (namens de burgemeester)
Wederpartij: Q&Q XVI, Q&Q XIX, Q&Q XVIII, Q&Q XIV, Q&Q XV, Q&Q XI en Q&Q V Tabak & Souvenirs B.V. (allen gevestigd in Amsterdam)
Advocaat: mr. G.L.M. Teeuwen, Meester Advocaten (Amsterdam) · teeuwen@meesteradvocaten.nl · 020-4095555
Advocaat in deze zaak? Wij nemen uw zienswijze op deze uitspraak en de betekenis ervan voor de vastgoedsector graag op. Mail Roderick van Vleuten via roderick@vastgoedkoerier.nl.
Voor eigenaren en beleggers in winkelvastgoed in binnensteden is de zaak meer dan een drugszaak. Een sluiting op grond van de Opiumwet treft het pand zelf, en de uitspraak laat zien hoe weinig ruimte de bestuursrechter de exploitant laat wanneer de politie op ambtseed vaststelt dat er hennep in de winkel ligt. Wie verhuurt in een gebied waar de gemeente intensief controleert, heeft daar direct mee te maken.
Wat er gebeurde
Op 23 maart 2023 betrad de politie, tijdens een controle samen met de Nederlandse Arbeidsinspectie, tien panden in het centrum van Amsterdam waarin vennootschappen van Q&Q Tabak & Souvenirs hun winkels exploiteren. Volgens de bestuurlijke rapportage van 28 maart 2023 lagen in zeven van die tien winkels voorgedraaide joints op de toonbank, met een duidelijke prijsaanduiding. De politie nam de joints in en onderzocht ze op het bureau.
Uit de uitspraak van de rechtbank blijkt om welke hoeveelheden het ging: per winkel liep het aantal aangetroffen joints uiteen van 10 tot 1.906, in totaal 2.540 stuks. Drie agenten verklaarden in een op ambtseed en ambtsbelofte opgemaakt proces-verbaal dat de joints geen tabak bevatten, maar gemalen bloem en blaadjes van de hennepplant, die zij herkenden aan kleur, uiterlijk en geur. Zij spraken van een ruime handelshoeveelheid.
De burgemeester vroeg de ondernemingen om een zienswijze. Daarin stelden zij dat de joints afkomstig waren van hun leverancier Mister CBD B.V. en geen stoffen bevatten die onder de Opiumwet vallen. De burgemeester zag geen reden om aan de rapportage te twijfelen en besloot op 18 april 2023, in zeven afzonderlijke besluiten, de panden aan de Dam 13, de Damstraat 2, het Damrak 10, de Damstraat 23, de Damstraat 30, het Singel 526 en het Rokin 50 met ingang van 20 april 2023 voor zes maanden te sluiten.
Van bezwaar tot Raad van State
De ondernemingen maakten bezwaar en vroegen de voorzieningenrechter om de sluitingen te schorsen. Die wees het verzoek op 15 mei 2023 af. Na een heropeningsverzoek gingen de panden op 3 juli 2023 weer open, zo staat in de uitspraak van de rechtbank. Op 8 augustus 2023 verklaarde de burgemeester de bezwaren ongegrond.
In beroep kregen de ondernemingen gelijk. De rechtbank Amsterdam oordeelde op 3 maart 2025 (ECLI:NL:RBAMS:2025:1406) dat zij in hun verdediging waren geschaad. Volgens de rechtbank hadden zij gemotiveerd betwist dat de producten onder de Opiumwet vielen, onder meer met een laboratoriumrapport van de forensische opsporingsdienst van de politie dat hun leverancier had overgelegd. Hoewel dat rapport een andere partij joints betrof, had de burgemeester de ondernemingen volgens de rechtbank de gelegenheid moeten geven de ingenomen joints zelf te laten onderzoeken. Daarnaast had de burgemeester volgens de rechtbank de artikelen 5:29 en 5:30 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) geschonden, omdat er geen proces-verbaal van meevoeren en opslaan was opgemaakt. Omdat de joints vermoedelijk waren vernietigd, zag de rechtbank geen mogelijkheid om het gebrek te laten herstellen. Zij vernietigde de beslissingen op bezwaar en herriep de sluitingsbesluiten zelf.
De burgemeester ging in hoger beroep. De Afdeling behandelde de zaak op 19 augustus 2026. Namens de burgemeester verschenen mr. M.I. Houben en mr. W. Strebus; de ondernemingen werden bijgestaan door mr. G.L.M. Teeuwen, advocaat in Amsterdam. De zaak werd beslist door een meervoudige kamer onder voorzitterschap van mr. N. Verheij, met mr. C.C.W. Lange en mr. M.J.M. Ristra-Peeters als leden.
De standpunten
De burgemeester betoogde dat de rechtbank de lat te hoog had gelegd. Voor een sluiting op grond van de Opiumwet hoeft de burgemeester volgens haar alleen aannemelijk te maken dat er hennep voor de verkoop aanwezig was, en dat was met het proces-verbaal van de politie voldoende gebeurd. Of de hennep in de joints alleen cannabidiol (CBD) bevatte en geen tetrahydrocannabinol (THC), doet volgens de burgemeester niet ter zake: de Opiumwet maakt dat onderscheid niet. Verder voerde zij aan dat de politie niet handelde ter uitvoering van een besluit tot bestuursdwang, zodat de waarborgen rond meevoeren en opslaan uit de Awb niet van toepassing waren.
De ondernemingen hielden vast aan hun standpunt dat de producten niet onder de Opiumwet vielen en dat zij onvoldoende kans hadden gekregen om dat aan te tonen. Daarnaast voerden zij, in de beroepsgronden die de Afdeling na vernietiging van de rechtbankuitspraak alsnog moest bespreken, aan dat de sluitingen niet geschikt, niet noodzakelijk en niet evenwichtig waren. Tussen de controle en de sluiting zat volgens hen te veel tijd; de joints waren toen al door de politie weggehaald. In sommige winkels lag maar een kleine hoeveelheid, zodat een lichtere maatregel volstond; het Amsterdamse beleid laat daar ook ruimte voor. Zij stelden zich van geen kwaad bewust te zijn geweest, omdat toezichthouders hun winkels vaker hadden bezocht zonder over de joints te beginnen. Andere ondernemers zouden alleen een waarschuwingsbrief hebben gekregen. En zij wezen op de financiële gevolgen: een sluiting kan ertoe leiden dat de huurcontracten van de winkels worden ontbonden.
Het oordeel van de Afdeling
Hennep is hennep, ook zonder THC
De Afdeling stelt voorop dat hennep op lijst II van de Opiumwet staat omschreven als elk deel van de plant van het geslacht cannabis waaraan de hars niet is onttrokken, met uitzondering van de zaden. Artikel 13b Opiumwet, in de versie die gold tot 1 juli 2025, gaf de burgemeester de bevoegdheid een last onder bestuursdwang op te leggen als in een woning of lokaal een middel van lijst I of II wordt verkocht, afgeleverd of verstrekt, of daartoe aanwezig is.
Een bestuursorgaan mag volgens vaste rechtspraak in beginsel afgaan op de bevindingen in een op ambtseed of ambtsbelofte opgemaakte rapportage, voor zover die eigen waarnemingen van de opsteller weergeven. Alleen als de betwisting zodanig is dat er gegronde twijfel ontstaat, moet nader worden onderzocht of die bevindingen kunnen dienen als basis voor de vaststelling van de overtreding.
Anders dan de rechtbank vindt de Afdeling dat de ondernemingen die twijfel niet hebben gezaaid. Het laboratoriumrapport van de leverancier ging over een andere partij joints. Bovendien vermeldde juist dat rapport dat er materiaal was aangetroffen met de specifieke botanische kenmerken van hennep. Dat er geen THC werd gevonden, maakt dat volgens de Afdeling niet anders. Daar komt bij dat de website van de leverancier zelf vermeldde dat de joints hennep bevatten. De burgemeester hoefde de ondernemingen daarom niet in de gelegenheid te stellen de ingenomen joints alsnog te laten onderzoeken.
Geen proces-verbaal van meevoeren nodig
Ook het tweede argument van de rechtbank houdt geen stand. De politie heeft de controle uitgevoerd en haar bevindingen vastgelegd in de bestuurlijke rapportage en het proces-verbaal. De bestuursdwang zelf bestond uit het sluiten van de panden en vergde niet dat de burgemeester zaken meevoerde en opsloeg in de zin van artikel 5:29 Awb. De waarborgen van de artikelen 5:29 en 5:30 Awb waren daarom niet van toepassing.
Uitzondering voor vezelhennep geldt niet
De ondernemingen hadden zich ook beroepen op de uitzondering in artikel 12 van het Opiumwetbesluit. Die uitzondering ziet volgens de Afdeling, kort gezegd, alleen op het Europese landbouwbeleid en dus niet op de verkoop van joints aan consumenten. De Afdeling ziet geen aanleiding om de beantwoording af te wachten van prejudiciële vragen die de Hoge Raad over deze uitzondering aan het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft gesteld. Daarmee stond vast dat de Opiumwet was overtreden en dat de burgemeester bevoegd was de panden te sluiten. Het hoger beroep van de burgemeester slaagt.
Geschikt, noodzakelijk en evenwichtig
Omdat de rechtbankuitspraak wordt vernietigd, beoordeelt de Afdeling vervolgens zelf de overige beroepsgronden. Zij volgt daarbij het toetsingskader uit haar uitspraak van 16 juli 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:2922). Die uitspraak ging over de sluiting van een woning, maar de uitgangspunten gelden waar van toepassing ook voor lokalen zoals bedrijfsruimten, zoals de Afdeling eerder overwoog in haar uitspraak van 21 januari 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:336). De burgemeester moet beoordelen of een sluiting in het concrete geval gerechtvaardigd is en voor hoe lang, haar eigen beleid in de regel toepassen en nagaan of er grond is om daarvan af te wijken. De sluiting en de duur ervan moeten geschikt, noodzakelijk en evenwichtig zijn.
Het Amsterdamse beleid, de Beleidsregels sluitingen en heropeningen, gaat ervan uit dat handel in en de aanwezigheid van een handelshoeveelheid drugs nadelige effecten heeft op de openbare orde. Bij handel in middelen van lijst II volgt een onmiddellijke sluiting. Financieel nadeel is volgens dat beleid op zichzelf geen reden om van sluiting af te zien.
Geschiktheid. Tussen de controle op 23 maart, de rapportage op 28 maart en de sluiting op 18 april 2023 zaten slechts enkele weken. Dat tijdsverloop was volgens de Afdeling niet zo lang dat een sluiting niet meer kon bijdragen aan het beëindigen en voorkomen van de overtreding. Zij verwijst daarbij naar haar uitspraak van 28 januari 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:475). De stelling dat toezichthouders al eerder van de joints op de hoogte waren, achtte de Afdeling onvoldoende onderbouwd.
Noodzakelijkheid. De burgemeester heeft volgens de Afdeling voldoende gemotiveerd dat de sluitingen dienden om de openbare orde te herstellen, de negatieve uitstraling naar de omgeving te verminderen en de overtredingen te beëindigen. Zij handelde naar aanleiding van groeiende signalen van onveiligheid in het centrum en heeft onderbouwd dat verkoop van joints buiten coffeeshops het coffeeshopbeleid ondermijnt en een sterk negatief effect heeft op de openbare orde op straat. Dat per winkel verschillende hoeveelheden werden aangetroffen en dat de joints mogelijk eenvoudig konden worden weggehaald, doet volgens de Afdeling niet af aan de ernst van wat zij een structurele overtreding noemt.
Evenwichtigheid. De ondernemingen hebben geen omstandigheden aangevoerd die de sluitingen onevenwichtig maken. Het valt hen te verwijten dat zij hennep te koop aanboden; zij namen zelf het risico op ingrijpende gevolgen, omdat voor hen duidelijk moest zijn dat de producten van hun leverancier hennep bevatten. Dat de handhavingsactie alleen tegen hen gericht was, blijkt nergens uit: de burgemeester heeft toegelicht dat ook andere winkels, onder meer aan de Nieuwe Nieuwstraat en de Nieuwedijk, waar drugs werden aangetroffen, zijn gesloten. Uit de overgelegde financiële stukken bleek evenmin dat de sluitingen onevenwichtige financiële gevolgen hadden.
De Afdeling verklaart het hoger beroep gegrond, vernietigt de uitspraak van de rechtbank en verklaart de beroepen van de ondernemingen alsnog ongegrond. De burgemeester hoeft geen proceskosten te vergoeden.
Juridisch kader
- Artikel 13b Opiumwet geeft de burgemeester de bevoegdheid om met een last onder bestuursdwang op te treden, in de praktijk vaak door een woning of lokaal tijdelijk te sluiten, als daar drugs van lijst I (harddrugs) of lijst II (softdrugs, waaronder hennep) worden verkocht, afgeleverd of verstrekt of daartoe aanwezig zijn. De bevoegdheid staat in de volksmond bekend als de Wet Damocles. De Afdeling paste de bepaling toe zoals die luidde tot 1 juli 2025. Op die datum trad een wijziging van de Opiumwet in werking (Stb. 2025, 32), die onder meer een nieuwe lijst IA met groepen van nieuwe psychoactieve stoffen invoerde.
- Lijst II bij de Opiumwet omschrijft hennep als elk deel van de cannabisplant waaraan de hars niet is onttrokken, met uitzondering van de zaden. De wet maakt geen onderscheid naar het gehalte aan THC of CBD.
- Artikel 12 Opiumwetbesluit bevat een uitzondering op het verbod die volgens de Afdeling alleen betrekking heeft op het Europese landbouwbeleid, zoals de teelt van vezelhennep, en niet op verkoop van joints.
- Artikelen 5:29 en 5:30 Awb regelen de waarborgen wanneer een bestuursorgaan bij bestuursdwang zaken meevoert en opslaat, waaronder een proces-verbaal. Die bepalingen zijn niet van toepassing als de bestuursdwang uit de sluiting van een pand bestaat en de politie de zaken in het kader van haar eigen controle heeft ingenomen.
- Lokaal beleid: in Amsterdam de Beleidsregels sluitingen en heropeningen. De Afdeling toetst of de burgemeester dat beleid toepast en of er reden was om ervan af te wijken.
Eerdere vergelijkbare rechtspraak
De uitspraak bouwt voort op een reeks uitspraken van de Afdeling over artikel 13b Opiumwet.
- ECLI:NL:RVS:2019:2912 (28 augustus 2019) ging over de sluiting van een huurwoning in Maastricht na het aantreffen van harddrugs. In die zaak zette de Afdeling op hoofdlijnen uiteen hoe de noodzakelijkheid en de evenredigheid van een woningsluiting worden beoordeeld.
- ECLI:NL:RVS:2025:2922 (16 juli 2025), over de sluiting van een woning in Rotterdam na een witwasonderzoek, is de uitspraak waarnaar de Afdeling nu verwijst voor de uitgangspunten bij de beoordeling van 13b-besluiten.
- ECLI:NL:RVS:2026:336 (21 januari 2026) betrof een last onder bestuursdwang tegen een coffeeshop in Tiel. Daarin overwoog de Afdeling dat de uitgangspunten voor woningen, waar van toepassing, ook gelden voor lokalen zoals bedrijfsruimten.
- ECLI:NL:RVS:2026:210 (14 januari 2026), over een gesloten huurwoning in Gorinchem, bevestigt dat een bestuursorgaan in beginsel mag afgaan op een op ambtseed opgemaakte rapportage, tenzij de betwisting gegronde twijfel oproept.
- ECLI:NL:RVS:2026:475 (28 januari 2026), over een woning in Hillegom, gebruikt de Afdeling voor de vraag wanneer het tijdsverloop tussen constatering en sluiting een sluiting ongeschikt maakt.
- ECLI:NL:RVS:2026:1690 (25 maart 2026), over een spoedsluiting van een woning in Gorinchem, noemt de Afdeling als voorbeeld van de toets of een sluiting en de duur ervan geschikt, noodzakelijk en evenwichtig zijn.
- ECLI:NL:RBAMS:2025:1406 (3 maart 2025) is de uitspraak van de rechtbank Amsterdam in deze zaak, die nu is vernietigd.
Betekenis voor eigenaren, verhuurders en beleggers
De sluiting treft het pand, niet alleen de huurder. Een sluiting op grond van artikel 13b Opiumwet richt zich op de woning of het lokaal. In deze zaak waren de ondernemingen zelf de procespartij, maar het gevolg is dat een winkelruimte in het drukste deel van de binnenstad maandenlang dicht kan zitten. In dit geval gingen de panden na een heropeningsverzoek op 3 juli 2023 weer open, ruim twee maanden na de sluiting. De ondernemingen wezen er zelf op dat een sluiting tot ontbinding van de huurovereenkomsten kan leiden; dat illustreert dat de gevolgen in de huurrelatie kunnen doorwerken.
De bewijslat voor de burgemeester ligt laag. De Afdeling accepteert dat agenten hennep herkennen aan kleur, uiterlijk en geur, en dat een laboratoriumrapport over een andere partij of de afwezigheid van THC daar weinig aan afdoet. Exploitanten die zich op het CBD-karakter van hun producten beroepen, moeten er rekening mee houden dat dit voor de Opiumwet niet uitmaakt. Voor verhuurders betekent dat: een huurder die CBD-joints verkoopt, loopt in beginsel hetzelfde risico op sluiting als een huurder die cannabis met THC verkoopt.
Financieel nadeel weegt licht. De Afdeling herhaalt dat financieel nadeel op zichzelf geen reden is om van sluiting af te zien, en dat de exploitant zelf het risico draagt als hij wist of moest weten wat hij verkocht. Financiële stukken moeten concreet aantonen dat een sluiting onevenredig uitpakt.
Praktische aandachtspunten. Voor eigenaren en beheerders van winkelpanden in binnensteden waar gemeenten actief controleren, liggen een aantal vragen voor de hand, als algemene aandachtspunten en niet als oordeel over deze zaak:
- Leg in het huurcontract helder vast welk gebruik is toegestaan en dat de huurder zich houdt aan wet- en regelgeving, en controleer het assortiment bij huurders in de souvenir-, tabaks- en smartshopbranche.
- Reageer direct op een voornemen tot sluiting: ook de eigenaar kan bij de gemeente een zienswijze indienen en, na een sluiting, een heropeningsverzoek doen of bezwaar maken als belanghebbende.
- Neem lokaal sluitingsbeleid mee in de due diligence bij aankoop van winkelpanden in toeristische centra; in Amsterdam is dat de Beleidsregels sluitingen en heropeningen.
- Houd rekening met huurderving en leegstand: een pand dat op grond van de Opiumwet gesloten is geweest, kan bij herverhuur extra aandacht vragen.
Wat nu
Met deze uitspraak staat definitief vast dat de sluitingen van april 2023 rechtmatig waren. Geleden schade maakte, zoals de ondernemingen bij de rechtbank bevestigden, geen deel uit van deze procedure. Op Europees niveau blijft één vraag open: de Hoge Raad heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie vragen gesteld over de uitzondering in het Opiumwetbesluit. De Afdeling vond het niet nodig daarop te wachten, maar het antwoord van het Hof kan in toekomstige zaken over hennepproducten een rol spelen.
Bron: Raad van State, ECLI:NL:RVS:2026:6729 (rechtspraak.nl) · Extra bronnen: Rechtbank Amsterdam, ECLI:NL:RBAMS:2025:1406, Eerste Kamer, wetsvoorstel 36.159 (Stb. 2025, 32), NOvA Advocatenzoeker – mr. G.L.M. Teeuwen
Beeld: “Colorful Amsterdam” door radkuch.13 (Flickr), CC BY 2.0 – sfeerbeeld Damrak, niet de betrokken panden
Geef een reactie