De Branchevereniging Nederlandse Architectenbureaus (BNA) heeft elf projecten genomineerd voor de verkiezing BNA Beste Gebouw van het Jaar 2024. Een vakjury onder leiding van journalist en schrijver Marcia Luyten selecteerde ze uit bijna honderd inzendingen. De nominaties lopen uiteen van een universiteitsgebouw in Enschede en een stadhuis in Den Helder tot het bedrijfsterrein van netbeheerder Alliander in Amsterdam. De winnaars worden op 23 mei bekendgemaakt tijdens een uitreiking in de Bunkertoren in Eindhoven.

Vier categorieën en één eindwinnaar

De elf genomineerden zijn verdeeld over vier categorieën: Particuliere Woonbeleving, Stimulerende Omgevingen, Leefbaarheid en Sociale Cohesie, en Identiteit en Icoonwaarde. Elke categorie krijgt een eigen winnaar. Daarnaast wijst de jury een algemene winnaar aan, die de titel BNA Beste Gebouw van het Jaar 2024 krijgt. Dat hoeft volgens de spelregels niet per se een van de categoriewinnaars te zijn.

Naast de vakjury mag ook het publiek stemmen. Tot en met 7 mei kan iedereen via de website van de BNA een favoriet project kiezen. Het project met de meeste stemmen krijgt de publieksprijs.

Juryvoorzitter Luyten ziet in de inzendingen een duidelijke lijn. Volgens haar draait architectuur steeds vaker om het kunnen transformeren van wat er al staat, en hangt dat nauw samen met duurzaamheid, circulair bouwen en de sociale samenhang in buurten en steden.

De genomineerden

In de categorie Particuliere Woonbeleving zijn twee woonprojecten genomineerd. De Kwekerij fase 2 in Utrecht is ontworpen door Arons en Gelauff architecten, in opdracht van Jebber. Het Kruishuis in Dinxperlo is van Architectenbureau Vincenth Schreurs en werd gebouwd voor een particuliere opdrachtgever.

De categorie Stimulerende Omgevingen telt drie kandidaten. Nimeto in Utrecht, een vakschool, is ontworpen door Maarten van Kesteren Architecten met de school zelf als opdrachtgever. Het Stadhuis Den Helder is een ontwerp van Office Winhov en Van Hoogevest Architecten. Opdrachtgever was Ontwikkelingsmaatschappij Zeestad, namens de gemeente Den Helder. De derde is Alliander Westpoort in Amsterdam, ontworpen door De Zwarte Hond voor netbeheerder Alliander.

Onder Leefbaarheid en Sociale Cohesie staan drie projecten. De Faculteit ITC in Enschede is ontworpen door Civic Architects samen met VDNDP, in opdracht van de Universiteit Twente. De IJboulevard in Amsterdam is van VenhoevenCS architecture+urbanism, met de gemeente Amsterdam als opdrachtgever. Rivierduinen in Silvolde is ontworpen door MIX architectuur voor Groenvast Arnhem.

De categorie Identiteit en Icoonwaarde omvat drie publieke gebouwen met een sterke culturele lading. Museum Paleis Het Loo in Apeldoorn is uitgevoerd door KAAN Architecten, in opdracht van Stichting Paleis Het Loo Nationaal Museum. Veldstation Groot Saeftinghe in Nieuw Namen is ontworpen door RO&AD Architecten voor de Provincie Zeeland. Het Van Gogh Village Museum in Nuenen is van Diederendirrix, met Van Gogh Sites als opdrachtgever.

Wat betekent dit voor de vastgoedmarkt?

Voor vastgoedbeleggers, ontwikkelaars en eigenaar-gebruikers is de lijst meer dan een architectuurwedstrijd. Hij laat zien welke opgaven de ontwerpwereld nu het belangrijkst vindt. Meerdere genomineerden zijn bedrijfs- of maatschappelijk vastgoed: een bedrijfsterrein van een netbeheerder, een stadhuis, een universiteitsgebouw, een vakschool, twee musea en een veldstation. Bij zulke objecten wegen de levensduur van het gebouw, de ruimtelijke inpassing en de waarde voor de omgeving zwaar mee, naast de exploitatie.

Luytens nadruk op transformatie sluit aan bij een bredere ontwikkeling in de sector. Strengere duurzaamheidseisen, schaarse bouwgrond en de aandacht voor de CO2-uitstoot van materialen maken renovatie en herbestemming steeds vaker een reëel alternatief voor sloop en nieuwbouw. Daarmee verandert ook de rol van de architect. Die moet meer bestaande structuren hergebruiken, en daarvoor zijn technische kennis van het bestaande gebouw en een goed begrip van de gebruikers nodig.

Opvallend is ook de rol van publieke opdrachtgevers. Gemeenten, een provincie, een universiteit en een gemeentelijke ontwikkelingsmaatschappij zijn samen bij vier van de elf genomineerden opdrachtgever. Daarnaast staan private partijen als Jebber, Groenvast Arnhem en Alliander op de lijst, net als een particuliere opdrachtgever.

Jury met vertegenwoordigers uit de hele keten

De vakjury is breed samengesteld. Naast voorzitter Marcia Luyten bestaat ze uit de architecten Maarten Castelijns (Rijnboutt), Elsebeth te Kiefte (TKA atelier) en Jeroen Schipper (Orange Architects). Ook Marja Appelman van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Ronald Dielwart van bouwer en ontwikkelaar Dura Vermeer zitten in de jury. Schipper kent de prijs van de andere kant: het project Jonas in Amsterdam van Orange Architects werd vorig jaar uitgeroepen tot BNA Beste Gebouw van het Jaar.

Met een rijksambtenaar en een bouwer in de jury kijkt het panel ook naar de uitvoering en de beleidskant van de projecten, en niet alleen naar het ontwerp.

Uitreiking in Eindhoven

De prijzen worden op 23 mei uitgereikt in de Bunkertoren in Eindhoven. Tot die tijd kan het publiek stemmen. De categoriewinnaars, de publieksprijs en de algemene winnaar worden pas tijdens de uitreiking bekendgemaakt. Voor de genomineerde bureaus en opdrachtgevers is een nominatie al een erkenning, die in de markt ook als referentie dient bij nieuwe opdrachten en aanbestedingen.

Lees ook: Rotterdamse Vastgoedborrel viert tiende editie: SAWA, Coolsingel 75 en AIR Offices genomineerd en MIPIM 2024 haalt Sanna Marin naar Cannes en opent met nieuwe woontop Housing Matters!.

Bron: Architectenweb

Extra bron: Vastgoedjournaal