Het houten woongebouw SAWA in Rotterdam is uitgeroepen tot BNA Beste Gebouw van het Jaar 2026. De Branchevereniging Nederlandse Architectenbureaus (BNA) maakte de winnaar op 4 juni 2026 bekend in de Centrale Markthal in Amsterdam. De vakjury koos unaniem voor het ontwerp van Mei architects and planners, ontwikkeld door NICE Developers en ERA Contour. De publieksprijs ging naar het nieuwe Schoonhovens College in de gemeente Krimpenerwaard, een eervolle vermelding was er voor Station Wildeman in Amsterdam-Osdorp.

Houtbouw als keerpunt voor de stad

SAWA is een woongebouw in Rotterdam met een gemengd woningaanbod: middenhuurwoningen en koopwoningen in één gebouw. Zowel de constructie als de gevels zijn van hout. Dat is in Nederland nog altijd een uitzondering: woontorens worden overwegend in beton en staal gebouwd, en houtbouw in de hoogte geldt bij veel partijen nog als experiment.

De BNA benadrukt dat het gebouw voor ongeveer driekwart uit hout en hergebruikt materiaal bestaat. Daarnaast springen de beplante balkons en de 140 nestkasten in het oog, net als het dak vol zonnepanelen en een zonnig voorplein met groen. Tijdens de planvorming deed een voormalig café in de buurt dienst als informatiepunt voor omwonenden.

De jury beschouwt SAWA als een serieus en voorbeeldstellend experiment, zowel op het gebied van houtbouw als van ondernemerschap, en spreekt van een kantelpunt voor de stad. Het juryrapport prijst de nuchtere, pragmatische vormgeving, de hoge score op alle beoordelingscriteria en de manier waarop het gebouw iets teruggeeft aan de wijk: via openbare ruimte, biodiversiteit en een open bouwproces waarin partijen van elkaar leerden. Juryvoorzitter Winnie Sorgdrager noemde SAWA volgens de BNA een zelfbewust gebouw dat ruimte inneemt, maar zo in zijn omgeving is ingepast dat het ook iets teruggeeft. Zij wees erop dat de bouwsector moet overstappen van lineair naar circulair bouwen, met herbruikbare materialen zoals hout, en dat SAWA laat zien wat er mogelijk is als ontwikkelaar, architect en aannemer elk het maximale uit hun rol halen.

Eerste project van een nieuwe ontwikkelcombinatie

Voor NICE Developers en ERA Contour is SAWA volgens de BNA het eerste gerealiseerde project van hun samenwerking. Dat de jury niet alleen het ontwerp maar ook het ondernemerschap achter het gebouw noemt, is opvallend: de prijs gaat daarmee nadrukkelijk ook naar de opdrachtgevers die het risico van een houten woongebouw aandurfden. Met de BNA-titel krijgt het project een van de bekendste Nederlandse architectuurprijzen.

Voor beleggers en ontwikkelaars is de keuze relevant omdat houtbouw in de hoogte in Nederland nog altijd als risicovol wordt gezien: de bouwkosten, de brandveiligheidseisen, de verzekerbaarheid en de waardering door taxateurs zijn punten waarover in de markt veel discussie is. Een unaniem oordeel van een vakjury verandert die rekensom niet, maar geeft het segment wel zichtbaarheid. Ook de combinatie van middenhuur en koop in één gebouw is in de huidige woningmarkt een thema waar veel ontwikkelaars mee worstelen.

Publieksprijs voor school op oud bedrijventerrein

De publieksprijs, waarover het publiek stemde, ging naar het Schoonhovens College, ontworpen door Geurst & Schulze architecten in opdracht van de gemeente Krimpenerwaard. Het nieuwe schoolgebouw van gele baksteen met grote ramen vervangt een oude school en sporthal. Het staat op een verouderd bedrijventerrein aan de rand van de kern en is de eerste stap in de vernieuwing van dat terrein.

Opvallend is dat de installaties in het gebouw zichtbaar zijn gelaten, zodat leerlingen kunnen zien hoe het gebouw in elkaar zit. Volgens de jury past dat bij een vmbo-school: de materialen zijn zo gekozen dat leerlingen ze in hun opleiding ook leren bewerken. De jury sprak van een magnifiek gebouw. Het interieur is in hout uitgevoerd en de sporthal heeft een eigen ingang, zodat die ook buiten schooltijd door verenigingen kan worden gebruikt. De jury noemde de combinatie van baksteen, hout en gepolijst beton ingetogen en rustgevend.

Eervolle vermelding voor buurtpand in Osdorp

Station Wildeman in de Wildemanbuurt in Amsterdam-Osdorp kreeg een eervolle vermelding. Het ontwerp is van BETA office for architecture and the city, met Stichting Samenwonen-Samenleven en de gemeente Amsterdam als opdrachtgevers. Het gebouw moet de sociale en economische ontwikkeling aanjagen in een buurt waar de problemen toenemen. Het functioneert als buurthuis en meer dan dat: er worden huiswerkbegeleiding, levenscoaching, taalcursussen en begeleiding naar werk aangeboden.

De jury ziet het project als een voorbeeld van architectuur met een maatschappelijke functie. Bovendien gaat het om het behoud van een openbaar gebouw uit de periode na 1965. Juist dat soort gebouwen wordt volgens de jury vaak gesloopt, terwijl hergebruik zowel materiaal als buurtgeschiedenis spaart. Voor eigenaren van verouderd maatschappelijk vastgoed is dat een signaal dat transformatie ook architectonisch erkenning kan opleveren.

Prijs met lange geschiedenis

De BNA reikt de titel Beste Gebouw van het Jaar al jaren uit. Architectenbureaus schrijven hun projecten in, waarna een vakjury een selectie maakt en een winnaar kiest. Na de bekendmaking van de genomineerden kan het publiek stemmen voor de publieksprijs. Vorig jaar ging de hoofdprijs naar het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam.

Met de keuze voor SAWA zet de jury duurzaamheid en circulair bouwen centraal. Ook de twee andere bekroonde projecten draaien om hergebruik en om de rol van een gebouw in de wijk: een school die een verouderd bedrijventerrein nieuw leven inblaast en een naoorlogs buurtpand dat een tweede leven krijgt. Voor de vastgoedsector onderstreept de uitslag dat architectuurprijzen steeds meer gaan over materiaalgebruik, gemengde programma’s en maatschappelijke waarde, en minder over iconische vormgeving alleen.

Bron: BNA – Woongebouw SAWA winnaar BNA Beste Gebouw van het Jaar 2026