Woontoren Stepstone op de Amsterdamse Zuidas heeft de Zuiderkerkprijs 2024 gewonnen, de woningbouwprijs van de gemeente Amsterdam voor het beste nieuw opgeleverde woningbouwproject in de stad. De prijs werd op dinsdagavond 10 december uitgereikt aan opdrachtgever Woonstichting Lieven de Key en ontwerper LEVS architecten. Bouwer VORM maakte de bekroning een dag later bekend. Het gebouw telt 216 sociale huurwoningen voor jongeren tot en met 28 jaar, in een gebied dat vooral bekendstaat om kantoren en dure woningen.

Starters op de Zuidas

Stepstone staat in het Kenniskwartier van de Zuidas, het deel van het gebied rond de Vrije Universiteit, Amsterdam UMC en station Amsterdam Zuid. Volgens de Zuidas-organisatie zijn in dat kwartier in totaal ongeveer 2.700 nieuwe woningen gepland. De toren is volgens VORM circa 80 meter hoog en staat naast het gebouw The Pulse of Amsterdam.

De woningen zijn bestemd voor starters. Volgens de Zuidas-organisatie kunnen huurders er maximaal vijf jaar wonen, waarna ze doorstromen naar andere huisvesting. Dat model van tijdelijke jongerencontracten wordt in Amsterdam vaker toegepast om de doorstroming in de sociale voorraad op gang te houden. LEVS architecten omschreef de 216 sociale huurwoningen bij de start van het project als een primeur voor de Zuidas.

Het ontwerp combineert compacte appartementen met gemeenschappelijke voorzieningen. Op de begane grond ligt een dubbelhoge gemeenschappelijke ruimte waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten, en op het dak is ruimte om te sporten. Volgens LEVS is de toren aan alle zijden ontworpen en geeft het gebouw een eigen draai aan de klassieke opbouw van plint, middendeel en kroon. Het is het derde project van het bureau op de Zuidas.

Waardering van de jury

De jury bestond uit drie leden: schrijver Marcel van Engelen, auteur van het boek De Stad, architect Patrick Meijers van Orange Architects, dat de prijs in 2023 won met het woongebouw Jonas op IJburg, en Eveline Keizer, interim-directeur van architectuurcentrum Aorta in Utrecht.

Volgens VORM prees de jury de afwisseling in buitenruimtes en de kroon van het gebouw, een frame met glazen gevels dat vooral bij zonsondergang uitzicht biedt over de stad. Belangrijker nog vond de jury de maatschappelijke kant van het project. Betaalbare woningen voor jongeren in een gebied dat doorgaans wordt geassocieerd met hoge inkomens dragen volgens de juryleden bij aan de diversiteit van de Zuidas. Zij noemden Stepstone zowel architectonisch als maatschappelijk waardevol en spraken van een aantrekkelijk woonconcept voor jongeren op een van de meest prestigieuze plekken van Amsterdam.

64 inzendingen, drie genomineerden

Voor de editie van 2024 kwamen volgens de Zuidas-organisatie 64 woningbouwprojecten in aanmerking die tussen 1 augustus 2023 en 1 augustus 2024 werden opgeleverd. Daaruit selecteerde de jury drie genomineerden. Naast Stepstone waren dat het Fridtjof Nansenhof in Amsterdam-West en Vertical bij station Sloterdijk.

De jury signaleerde dat de meeste genomineerde projecten gemeenschappelijke ruimtes hebben, zoals binnenhoven, atria, woonkamers of galerijen. Volgens VORM zag de jury daarin een antwoord op eenzaamheid in een groeiende stad. Opvallende nieuwbouwprojecten als The Pulse of Amsterdam en Justus deden niet mee, omdat ze vóór de inzendtermijn in augustus nog niet waren opgeleverd.

Kunstobject van hennepbeton

De Zuiderkerkprijs wordt jaarlijks door de gemeente Amsterdam uitgereikt en geldt als de belangrijkste woningbouwprijs van de stad. De editie van 2024 was de zevenentwintigste. Bij elke editie ontwerpt een kunstenaar een prijsobject. Dit jaar was dat Studio Mieke Meijer, die een object maakte van hennepbeton, beukenhout en koper.

Betekenis voor de Zuidas

De bekroning is ook een signaal voor de ontwikkeling van de Zuidas. Het gebied groeide in de afgelopen decennia uit tot het belangrijkste kantorencentrum van Nederland, met de hoofdkantoren van banken, advocatenkantoren en adviesbureaus. Al langer is het streven om er een gemengd stadsdeel van te maken waar ook gewoond wordt, door verschillende inkomensgroepen. Het toevoegen van sociale huur in een gebied met hoge grondwaarden is daarbij een van de lastigste opgaven, omdat de grondprijs voor sociale woningbouw beduidend lager ligt dan voor vrije sector of kantoren.

Voor woningcorporaties is Stepstone een voorbeeld van hoe zij ook op dure locaties kunnen bouwen. Lieven de Key, dat zich onder meer richt op huisvesting voor studenten en starters, krijgt met de prijs erkenning voor die keuze. Voor beleggers en ontwikkelaars op de Zuidas laat het project zien dat gemengde programma’s met een substantieel sociaal aandeel ook architectonisch kunnen overtuigen.

Wat volgt

Met de bekroning van Stepstone sluit de gemeente de cyclus van 2024 af. Gaat de gemeente uit van dezelfde opzet, dan dingen bij de volgende editie de projecten mee die in de twaalf maanden na de inzendtermijn van augustus 2024 worden opgeleverd. Projecten die dit jaar buiten de boot vielen omdat ze nog niet klaar waren, zoals The Pulse of Amsterdam en Justus, kunnen dan alsnog in beeld komen. Voor de Zuidas betekent de prijs vooral een steun in de rug voor het streven om het gebied ook als woonwijk voor uiteenlopende inkomensgroepen op de kaart te zetten.

Bron: VORM – Stepstone wint Zuiderkerkprijs 2024

Extra bronnen: Zuidas, Studio Mieke Meijer, LEVS architecten