Woongebouw Cornelis in Amsterdam Nieuw-West heeft de Zuiderkerkprijs 2025 gewonnen, de prijs van de gemeente Amsterdam voor het beste woningbouwproject dat het afgelopen jaar in de stad is opgeleverd. De Geurt Brinkgreve Bokaal, de prijs voor het beste initiatief dat een bestaand gebouw nieuw leven inblaast, ging naar de renovatie van het hoofdkantoor van De Nederlandsche Bank (DNB). Beide prijzen werden uitgereikt in de Zuiderkerk.
Cornelis: avontuurlijk wonen tussen Lelylaan en Schielandplein
Cornelis ligt in Nieuw-West, tussen de Lelylaan en het Schielandplein. Het gebouw is ontworpen door FARO en Van Bergen Architectura, in opdracht van BuildingForLife, Prosper Vitae en Heutink Groep. Het telt 85 woningen: 49 koopwoningen en 36 huurwoningen in de vrije sector. In de plint zitten horeca, ateliers, een kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang.
De jury, onder voorzitterschap van Marcel Musch, prees vooral de avontuurlijke en speelse architectuur. Het gebouw heeft ongebruikelijke plattegronden en een houten route langs de woningen, met entreeruimten, trappen, corridors, een gedeelde huiskamer, hangende terrassen en twee glijbanen: één binnen en één buiten. Volgens de jury roept het gebouw de avontuurlijke geest op die ooit met de Nederlandse architectuur werd geassocieerd, en nodigt het zowel volwassenen als kinderen uit tot bewegen en ontmoeten. Daarmee ging Cornelis volgens het juryoordeel verder dan de tien andere genomineerde projecten. Musch typeerde het gebouw als grootstedelijk en uitnodigend.
De Zuiderkerkprijs is bedoeld voor zowel de opdrachtgever als de architect. De winnaars ontvingen een kunstwerk van kunstenaar Jacopo Grilli, dat werd overhandigd door wethouder Steven van Weyenberg (Woningbouw). Hij noemde de woningnood de grootste maatschappelijke opgave van deze tijd en stelde dat Amsterdam laat zien wat er bereikt kan worden met gezamenlijke inzet, met duizenden nieuwe woningen, innovatieve ontwerpen en aandacht voor duurzaamheid, kwaliteit en sociale samenhang.
De Vrijheid en MO*Town Track 8 op plaats twee en drie
De tweede plaats ging naar De Vrijheid in stadsdeel Oost, een woontoren van zestien woonlagen in het Bajeskwartier. Het project telt 140 sociale huurwoningen en commerciële ruimte en is ontworpen door Atelier Kempe Thill in opdracht van woningcorporatie De Alliantie. In het atrium staat een boom van tien meter hoog.
Op de derde plaats eindigde MO*Town Track 8 in Nieuw-West, ontwikkeld door BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling en ontworpen door De Zwarte Hond. Het complex bestaat uit drie getrapt oplopende torens met donkere, glinsterende baksteen en collectieve ruimten, en combineert woningen met winkels en horeca.
Tot de genomineerden behoorde ook The Pulse of Amsterdam van MVSA Architects. Voor de Geurt Brinkgreve Bokaal waren onder meer de Universiteitsbibliotheek Amsterdam en Het Slotervaart genomineerd, eveneens projecten van MVSA. De gemeente maakte de voorselectie in november bekend.
DNB: kantoor wordt open stadsgebouw
De Geurt Brinkgreve Bokaal bekroont jaarlijks initiatieven die een bestaand gebouw een nieuwe toekomst geven, met behoud van de cultuurhistorische waarde en met winst voor de stad. Dit jaar viel de keuze op de aanpak van het gebouw van De Nederlandsche Bank, ontworpen door Mecanoo en uitgevoerd door SPIE.
Volgens de jury is het voorheen gesloten bankgebouw veranderd in een open en uitnodigend gebouw in de binnenstad. Bewoners, bezoekers en schoolklassen kunnen er binnenlopen voor koffie, kunst of de tuin. De binnentuin is overdag openbaar en langs de Singelgracht is een terras gemaakt, zodat er een wandelroute aan het water is ontstaan.
Een opvallend onderdeel van de renovatie is de ronde toren. Die is gedemonteerd en wordt in Scheveningen opnieuw opgebouwd. Daardoor kwam er meer lucht, licht en ruimte in de kern van het complex. De jury noemde dat een voorbeeld van duurzaam slopen, met veel aandacht voor hergebruik van materialen.
Voor de zakelijke vastgoedmarkt is de bekroning van DNB een signaal. Bestaande kantoren van grote organisaties worden steeds vaker niet gesloopt, maar ingrijpend gerenoveerd en opengesteld voor de stad. Een kantoor wordt zo meer dan een werkplek: het wordt ook een publieke plek. Hergebruik van bestaande gebouwen en materialen sluit bovendien aan bij de ambitie om de CO2-uitstoot van de bouw te beperken, omdat bij nieuwbouw veel uitstoot vrijkomt bij de productie van materialen.
Trends: ontmoeting, betaalbaarheid en nieuwe bouwmethoden
Uit de nominaties komen een paar duidelijke trends naar voren. Sociale kwaliteit en ruimte voor ontmoeting spelen een grote rol, zoals de gedeelde huiskamers en terrassen bij Cornelis en de collectieve ruimten bij MO*Town Track 8. Ook betaalbaarheid staat centraal, ondanks de strenge eisen die de gemeente aan nieuwbouw stelt. De Vrijheid bestaat volledig uit sociale huur. Daarnaast komen innovatieve bouwmethoden zoals houtbouw en prefab steeds vaker voor.
Vorig jaar won woningcorporatie Lieven de Key de Zuiderkerkprijs met de starterstoren Stepstone op de Zuidas. De jury prees toen de combinatie van kwaliteit en betaalbaarheid.
Gebouwd in Amsterdam
De prijsuitreiking valt samen met de 37e editie van het projectenboek Gebouwd in Amsterdam, dat op 16 december verscheen. Het boek geeft een overzicht van woningen en voorzieningen die tussen augustus 2024 en augustus 2025 in de stad zijn opgeleverd. Uit die projecten selecteert de gemeente de genomineerden voor beide prijzen. De Zuiderkerkprijs werd dit jaar voor de 28e keer uitgereikt.
Bron: Amsterdamsdagblad – Woongebouw Cornelis en De Nederlandsche Bank winnen Zuiderkerkprijs en Geurt Brinkgreve Bokaal · Extra: NUL20, Architectuur.nl, Vrije Tijd Amsterdam, MVSA Architects
