Ruim vierhonderd professionals uit het maatschappelijk vastgoed kwamen op 28 november bijeen in congrescentrum De Flint in Amersfoort voor de Maatschappelijk Vastgoeddag 2024 van Bouwstenen voor Sociaal. Het jaarcongres stond in het teken van het thema ‘Ruimte vinden’: hoe gemeenten, schoolbesturen en andere eigenaren van maatschappelijk vastgoed binnen strakke budgettaire kaders toch vooruit kunnen komen. Hoogtepunt was de uitreiking van de prijs voor de meest transparante begroting van 2024, die naar de gemeente Haarlemmermeer ging.

Opkomst ondanks code oranje

Volgens Bouwstenen kwamen de bezoekers naar Amersfoort ondanks code oranje voor het weer, kapotte bovenleidingen op het spoor en files. Dagvoorzitter was Renée Petiet, die net was aangetreden als programmamanager van Bouwstenen. Directeur Ingrid de Moel blikte terug op drie resultaten van het platform in 2024: het Deltaplan Scholen, de Handreiking Paragraaf Kapitaalgoederen en het traineeprogramma voor nieuw talent in het vak.

Victor Everhardt van Platform31 kreeg de publicatie Voortbouwen op 15 jaar Makelpunten overhandigd als dank voor zijn rol als pionier; hij sprak over huisvesting voor ouderen. Ewald van Vliet van Stichting Lucas Onderwijs, lid van de commissie die namens PO-Raad, VO-raad en VNG werkt aan de samenwerkingsagenda, drong erop aan het Deltaplan Scholen door te zetten om extra budget te vinden voor onderwijshuisvesting. Wethouder Daan Vermeulen van Houten verving Jan Martin van Rees, die door persoonlijke omstandigheden verhinderd was.

Veertien sessies over geld, data en duurzaamheid

Het programma telde veertien deelsessies, verdeeld over een ochtend- en een middagronde. In de ochtend ging het onder meer over netcongestie, ervaringen met passief bouwen, een routekaart voor verduurzaming, prestatiegericht aanbesteden, begroten en verantwoorden, beter benutten van ruimte en nieuw talent. ’s Middags stonden onder meer de gevolgen van het Didam-arrest, circulair onderhoud, sturen met dashboards, publieke plekken in de wijk, biobased en circulair (ver)bouwen, het monitoren van werkelijk energiegebruik en renovatie in de verordening op de agenda.

Het Didam-arrest van de Hoge Raad uit 2021 verplicht overheden in beginsel om gegadigden een gelijke kans te geven bij de verkoop of uitgifte van onroerend goed. Dat raakt direct het grond- en vastgoedbeleid van gemeenten en is sindsdien een vast onderwerp op bijeenkomsten over gemeentelijk vastgoed.

In de plenaire afsluiting benadrukte Inka Vogelaar van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening het belang van samenwerking tussen beleid en vastgoed om tot multifunctionele oplossingen te komen. Volgens het verslag van Bouwstenen waren de deelnemers het erover eens dat vernieuwingen niet moeten blijven steken in de pilotfase. Om circulair en biobased bouwen en datagedreven sturen op milieukosten (MKI) gewoon te maken, zijn samenwerking, kennisdeling en aangepaste processen nodig. Het advies: klein beginnen, bij de basis, en stap voor stap samen met de markt verder.

Haarlemmermeer wint begrotingsprijs

De prijs voor de beste begroting is ingesteld door Bouwstenen voor Sociaal en wordt ondersteund door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Hij gaat naar de gemeente die in haar begroting het meeste inzicht geeft in het gemeentelijk vastgoed. Eerdere winnaars waren Almere (2021), Den Haag (2022) en Deventer (2023). Voor de editie 2024 deden zeventien gemeenten mee; Haarlemmermeer, Apeldoorn en Deventer bereikten de finale.

De prijs werd uitgereikt door David van Hooff, gemeentelijk accountant van Amsterdam en voorzitter van de door het Rijk ingestelde Commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Van Hooff nam tijdens het congres ook de Handreiking Paragraaf Kapitaalgoederen in ontvangst en prees de heldere opbouw ervan en de proactieve houding van gemeenten om hun vastgoed transparanter te verantwoorden.

Volgens de jury geeft de begroting van Haarlemmermeer een helder en volledig beeld van de vastgoedportefeuille, met duidelijke cijfers over oppervlakten en aantallen panden per deelportefeuille. De jury waardeerde ook de koppeling met het beleid en het financiële inzicht, waaronder de balans tussen gepland onderhoud en de investeringen die daarvoor nodig zijn. Een volledige weergave van kosten en baten weegt volgens de VNG zwaar in het oordeel; veel gemeenten doen dat nog niet.

Namens Haarlemmermeer namen Frank Voigt, clustermanager grond- en vastgoedzaken, en Ingrid Broertjes, manager Team Vastgoed, de prijs in ontvangst. Broertjes sprak volgens PropertyNL van een grote prijs. Zij gaf aan dat de gemeente in kleine stappen werkt en de Handreiking Paragraaf Kapitaalgoederen wil gebruiken om verder te verbeteren, en wees erop dat alle gemeenten met dezelfde uitdagingen te maken hebben.

Waarom transparantie over gemeentelijk vastgoed telt

Gemeenten zijn grote vastgoedeigenaren. Hun portefeuilles bestaan uit onder meer schoolgebouwen, sportaccommodaties, buurthuizen, gemeentehuizen en panden voor zorg en welzijn. In de paragraaf kapitaalgoederen van de begroting moeten gemeenten verantwoorden hoe zij deze bezittingen onderhouden en welke lasten daarbij horen. Met de verduurzamingsopgave, stijgende bouwkosten en netcongestie neemt de druk op die budgetten toe. Bouwstenen wil met de prijs en de handreiking laten zien dat een goed onderbouwde begroting raad en bestuur helpt om keuzes te maken over onderhoud, renovatie, nieuwbouw of afstoten van panden.

De presentaties van de plenaire onderdelen en de deelsessies stelde Bouwstenen na afloop beschikbaar op zijn website, samen met een video-impressie van de dag. Het platform riep organisaties bovendien op om partner te worden.

Wat volgt

Het juryrapport is te vinden op de website van Bouwstenen voor Sociaal. PropertyNL kondigde een uitgebreider verslag van het congres aan in zijn decembernummer. Bouwstenen reikt de begrotingsprijs sinds 2021 jaarlijks uit.

Bron: PropertyNL · Bouwstenen voor Sociaal · VNG