Het was een week waarin de Haagse vastgoedpolitiek op twee sporen tegelijk liep. Op donderdag 12 november nam de Tweede Kamer met 76 tegen 74 stemmen het pakket Belastingplan 2027 aan, samen met de novelle die de vermogenswinstbelasting in box 3 uitbreidt. Coalitiepartij VVD stemde tegen, nadat D66 en CDA met oppositiepartijen PRO en Volt een deal hadden gesloten over een zwaardere belasting op vermogen. Na vier dagen crisisoverleg kondigde premier Rob Jetten op dinsdag 17 november in een Kamerbrief en op een persconferentie een herstart van het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA aan, met een mkb-pakket als tegemoetkoming aan de VVD. Daartussen presenteerde minister Elanor Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening op maandag 16 november de definitieve Nota Ruimte, met tien nieuwe grootschalige woningbouwlocaties en een expliciete bescherming van bedrijventerreinen, havens en campussen.
Voor beleggers, particuliere verhuurders, woningcorporaties en ontwikkelaars betekent dat: de contouren van de belastingheffing op vastgoed vanaf 2029 liggen er nu in Tweede Kamer-vorm, maar het laatste woord is aan de Eerste Kamer, die op 15 december stemt. En de ruimtelijke koers tot 2050 is vastgesteld, terwijl de uitvoering en het geld grotendeels nog moeten volgen.
Belastingplan nipt door de Kamer
Het minderheidskabinet zocht wekenlang een meerderheid voor het Belastingplan. Volgens het verslag van de Tweede Kamer van het debat op 12 november, met premier Jetten, minister Eelco Heinen en staatssecretaris Eerenberg van Financiën, sloten D66 en CDA uiteindelijk een akkoord met PRO en Volt. De VVD, de derde coalitiepartij, vond dat een slecht idee. VVD-Kamerlid Brekelmans zei in het debat dat het gewijzigde plan volgens hem slecht is voor de Nederlandse economie en tegen het coalitieakkoord ingaat. D66-Kamerlid Paternotte vond juist dat het plan nog steeds past bij de afspraken. Het kabinet ontraadde het voorstel van PRO en Volt, maar liet de keuze aan de Kamer. Het amendement kreeg een meerderheid, en daarna ook het Belastingplan als geheel: 76 stemmen voor, 74 tegen.
Volgens Nextens, dat de onderhandelingen in de aanloop volgde, beoogde het akkoord van 11 november ongeveer € 1 miljard aan lasten te verschuiven van arbeid naar vermogen. Met de opbrengst moet de inkomstenbelasting voor werkenden met circa € 900 miljoen omlaag, via een lager tarief in de eerste schijf. Naast het box 3-tarief horen er een beperking van het ‘schenken op papier’, het niet-indexeren van schijfgrenzen in box 2 en de schenk- en erfbelasting, en een aanpak van fiscale constructies bij, waaronder volgens de indieners een exitheffing voor vermogenden die Nederland verlaten.
Wat er in het pakket zit voor vastgoed
Belastingadviseur Meijburg & Co (KPMG) zette op 13 november op een rij hoe het pakket er na de nota’s van wijziging, amendementen en moties uitziet. Voor vastgoed springen de volgende onderdelen eruit.
Vermogenswinstbelasting in box 3 vanaf 2029. De novelle op het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3, dat al bij de Eerste Kamer lag, breidt de vermogenswinstbelasting uit. Die gold in het oorspronkelijke voorstel alleen voor onroerende zaken en aandelen in startende ondernemingen; nu vallen ook alle financiële instrumenten eronder, zoals aandelen, obligaties en opties. Belasting wordt dan pas geheven als vastgoed of aandelen worden verkocht en er winst is gemaakt, legde de Tweede Kamer in haar verslag van het debat van 10 november uit. Het nieuwe stelsel gaat in op 1 januari 2029, omdat de Belastingdienst invoering per 2028 onuitvoerbaar achtte. Gevolg: het huidige forfaitaire box 3-stelsel met tegenbewijsregeling blijft ook in 2028 gelden, een jaar langer dan gepland. Voor verhuurde woningen en tweede woningen betekent dat nog twee belastingjaren onder het forfait. Vastgoedkoerier schreef eerder dat de forfaitverhoging voor overige bezittingen van tafel ging en de verhuurder tot 2029 moet wachten.
Progressief box 3-tarief vanaf 2029. Via het amendement van PRO en Volt krijgt box 3 vanaf 1 januari 2029 twee tarieven: 35,5% over de eerste € 60.000 belastbaar inkomen uit sparen en beleggen, en 38,5% over het meerdere. Het huidige tarief is 36%.
Kostenaftrek voor vastgoed in de tegenbewijsregeling. Op de novelle is ook een amendement aangenomen dat kostenaftrek toestaat voor onroerende zaken onder de huidige tegenbewijsregeling. Volgens Meijburg treedt die regeling in werking bij Koninklijk Besluit. De indieners schrijven in hun toelichting dat zij beseffen dat dit uitvoeringstechnisch niet eerder kan dan per 2028, maar dat zij het kabinet ruimte willen geven het ingangstijdstip te bepalen. Vastgoedkoerier berichtte op 10 november over de indiening van dit amendement; de ingangsdatum is dus nog open.
Lagere box 2-tarieven en minder ruimte voor lenen bij de eigen bv. Ter dekking van de box 3-hervorming gaan de tarieven in box 2 vier jaar omlaag: het opstaptarief van 24,5% naar 23,5% en het toptarief van 31% naar 29%, vanaf 2027. Dat raakt vastgoedondernemers die hun portefeuille in een eigen bv houden en winst uitkeren. Tegelijk wordt het bedrag dat een aanmerkelijkbelanghouder zonder box 2-heffing van de eigen vennootschap mag lenen vanaf 2027 in vijf stappen van € 80.000 verlaagd, van € 500.000 naar € 100.000. Schulden voor de eigen woning blijven uitgezonderd; leningen bij de eigen bv voor bijvoorbeeld beleggingspanden niet.
Schenken op papier ingeperkt. De fiscale voordelen van schuldigerkenningen uit vrijgevigheid worden beperkt. Aflossingen worden in beginsel als schenking belast, met overgangsrecht voor notariële schuldigerkenningen van vóór 1 januari 2027. Voor families die vastgoed via schuldigerkenningen aan de volgende generatie overdragen, verandert daarmee de planning. De schijfgrenzen in box 2 en de schenk- en erfbelasting worden van 2027 tot en met 2031 niet geïndexeerd.
Woningcorporaties uit de earningsstripping. Per nota van wijziging worden woningcorporaties per 1 januari 2028 uitgezonderd van de earningsstrippingmaatregel, de renteaftrekbeperking in de vennootschapsbelasting die voortkomt uit de Europese ATAD-richtlijn. Er komt een overgangsregime voor nog voor te wentelen rente. Een amendement om corporaties volledig vrij te stellen van vennootschapsbelasting haalde het niet. Brancheorganisatie Aedes schreef op 22 september dat de ATAD-vrijstelling corporaties naar verwachting circa € 15 miljard extra investeringsruimte oplevert, goed voor de financiering van 55.000 woningen, maar dat het naar nul brengen van de vennootschapsbelasting volgens Aedes nodig is om alle afspraken over nieuwbouw en verduurzaming waar te maken. Eerder meldde Vastgoedkoerier dat het kabinet de ATAD-vrijstelling koppelde aan een staatssteuntoets.
Energie-investeringsaftrek. In het Belastingplan 2027 stond al een verhoging van het aftrekpercentage van de energie-investeringsaftrek (EIA) van 40% naar 45,5% per 1 januari 2027. Dat is relevant voor eigenaren die in installaties en verduurzaming van bedrijfspanden investeren.
Het pakket bevat daarnaast de op Prinsjesdag aangekondigde maatregelen voor de overdrachtsbelasting, waarover Vastgoedkoerier eerder schreef: een lager algemeen woningtarief voor onder meer huurwoningen, terwijl kantoren op 10,4% blijven. Meijburg noemt in zijn overzicht van de wijzigingen geen aanpassing van die maatregelen.
Rekenvoorbeeld van de redactie
Wat betekent het progressieve tarief voor een belegger? De redactie rekende het tarief na op het belastbaar inkomen uit sparen en beleggen, zonder rekening te houden met heffingsvrij vermogen, verliesverrekening of andere details die nog moeten worden uitgewerkt.
| Belastbaar inkomen box 3 | Huidig tarief 36% | Nieuw: 35,5% tot € 60.000, 38,5% daarboven | Verschil |
|---|---|---|---|
| € 40.000 | € 14.400 | € 14.200 | − € 200 |
| € 60.000 | € 21.600 | € 21.300 | − € 300 |
| € 72.000 | € 25.920 | € 25.920 | € 0 |
| € 100.000 | € 36.000 | € 36.700 | + € 700 |
| € 250.000 | € 90.000 | € 94.450 | + € 4.450 |
Het omslagpunt ligt bij € 72.000 belastbaar inkomen per jaar: daaronder betaalt een belastingplichtige iets minder dan nu, daarboven meer. Omdat het nieuwe stelsel bij vastgoed pas heft bij verkoop, kan een eenmalige grote verkoopwinst in één jaar boven die grens uitkomen. Een voorbeeld: wie in 2029 een belegging met € 100.000 winst verkoopt, betaalt in dit vereenvoudigde voorbeeld € 700 meer dan bij een vlak tarief van 36%.
Ook de afbouw van het drempelbedrag voor lenen bij de eigen bv is eenvoudig na te rekenen. Bij stappen van € 80.000 per jaar vanaf 2027 daalt het bedrag van € 500.000 naar € 420.000 (2027), € 340.000 (2028), € 260.000 (2029), € 180.000 (2030) en € 100.000 (2031).
Crisis en herstart van het kabinet
Na de stemming volgde een politieke crisis. Volgens Accountancy Vanmorgen en Nieuwe Oogst overlegden D66, VVD en CDA vier dagen, onder meer op het Catshuis. Maandagavond 16 november besloten de partijen door te gaan. Op dinsdagochtend 17 november erkende premier Jetten op een persconferentie dat hij te optimistisch was geweest over het vinden van parlementaire meerderheden.
In de Kamerbrief van 17 november schrijft het kabinet dat het het Belastingplan 2027, de begrotingen en de box 3-novelle zoals aangenomen door de Tweede Kamer zal verdedigen in de Eerste Kamer. Onder druk van de VVD, die een ‘inhoudelijke correctie’ wilde, komt er een mkb-pakket: de mkb-winstvrijstelling (dit jaar 12,7% van de winst na ondernemersaftrek) wordt verruimd, en de energie-investeringsaftrek en de milieu-investeringsaftrek worden samengevoegd en verhoogd. Ook komt er een aansluitsubsidie voor warmtenetten. Hoeveel geld daarmee gemoeid is, is nog niet bekend. De Taskforce Toekomstige Welvaart & Vestigingsklimaat werkt de plannen uit; bij de Voorjaarsnota 2027 moeten ze worden gedekt. Het kabinet streeft ernaar het mkb te ontzien bij de nog in te vullen fiscale maatregelen in het vermogensdomein. Voor € 404 miljoen aan belastingopbrengsten moeten die maatregelen nog worden uitgewerkt.
Sybrand Buma, vicepresident van de Raad van State, is gevraagd binnen een maand te onderzoeken hoe kabinet en Tweede Kamer tot een gezamenlijk financieel fundament kunnen komen. Het kabinet wil naar Scandinavisch model structurele afspraken maken met oppositiepartijen over een financieel raamwerk. VVD-leider Dilan Yeşilgöz sprak volgens Accountancy Vanmorgen van een stap naar herstel van de politieke balans, maar gaf geen toezegging over steun van de VVD-senaatsfractie voor het gewijzigde Belastingplan.
Voor de vastgoedsector is dat de kern: zolang de Eerste Kamer niet heeft gestemd, staat niets vast. De plenaire behandeling in de senaat staat voorlopig op 7 en 8 december, de stemming op 15 december. Volgens TaxLive drong staatssecretaris Eerenberg er in een brief aan de Eerste Kamer op aan de box 3-novelle nog vóór eind 2026 te behandelen; behandeling na 1 januari 2027 zou een nieuwe novelle nodig maken om de ingangsdatum en de dekking aan te passen. De Tweede Kamer nam daarnaast een motie aan die vraagt het wetsvoorstel voor een volledige vermogenswinstbelasting uiterlijk met Prinsjesdag 2027 in te dienen en die wet uiterlijk per 1 januari 2030 in te voeren.
Nota Ruimte: tien nieuwe bouwlocaties, bedrijventerreinen beschermd
Het tweede spoor van de week was ruimtelijk. Op maandag 16 november presenteerde minister Boekholt-O’Sullivan namens het kabinet de definitieve Nota Ruimte, met de titel Nederland wordt niet groter, wel ruimer. Het document bevat de nationale ruimtelijke keuzes tot 2050, met een doorkijk tot 2100. Onder de Omgevingswet is de Nota Ruimte de nieuwe nationale omgevingsvisie: bindend voor het Rijk en richtinggevend voor provincies, gemeenten en waterschappen. Ze vervangt de NOVI.
Voor de woningmarkt is de belangrijkste wijziging ten opzichte van het ontwerp dat het kabinet tien nieuwe nationale grootschalige woningbouwlocaties aanwijst. Volgens Gemeente.nu en PONT Omgeving moeten vijf daarvan tot en met 2035 substantieel bijdragen aan de woningbouwproductie; de andere vijf zijn bedoeld voor de periode 2035–2040. Het kabinet wil de locaties kiezen op goed bereikbare plekken waar de vraag groot is, en daarnaast zoveel mogelijk bouwen in en rond bestaande dorpen en steden, met woningen, werk, groen en voorzieningen bij elkaar. Ook het concept ‘een wijkje erbij’, kleinschalige uitbreiding van bestaande kernen, blijft mogelijk. Het kabinet ziet voorlopig af van extra ruimte voor stadsontwikkeling in het Markermeer en IJmeer: bouwen daar is technisch mogelijk, maar vergt aanzienlijke investeringen.
Voor bedrijfsvastgoed is de nota minstens zo belangrijk. Het kabinet schrijft bestaande bedrijventerreinen, havens en campussen te beschermen, ze beter te benutten en waar nodig strategisch uit te breiden. Volgens Rijksoverheid.nl betekent dat ook dat er niet overal ruimte zal zijn voor elk soort industrie; zware industrie wordt geclusterd. Waar mogelijk wordt op bedrijventerreinen verdicht. Volgens PONT Omgeving krijgen ook de ongeveer 1.300 verspreid liggende energie-intensieve bedrijven buiten de grote industrieclusters expliciete ruimtelijke bescherming, besteedt het kabinet extra aandacht aan netcongestie en energie-infrastructuur en kondigt het een nationale aanpak voor datacenters en datakabels aan. Dat sluit aan bij de netcongestie die ook gemeenten raakt: Vastgoedkoerier schreef op 16 november over het volle stroomnet dat de bouw in Haarlemmermeer remt.
Water en bodem worden richtinggevend bij ruimtelijke keuzes, maar niet als star uitsluitingsregime. Bouwen in uiterwaarden blijft in beginsel uitgesloten. Grote nieuwe watervragers worden volgens PONT Omgeving niet langer vanzelfsprekend toegelaten op locaties waar de zoetwaterbeschikbaarheid op termijn onzeker is. Rond ongeveer honderd stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden komen ruimtelijke overgangszones.
De uitvoering moet nog volgen. Een afzonderlijke uitvoeringsstrategie wordt in het voorjaar van 2027 verwacht. Voor de eerste regionale uitwerking stelt het kabinet € 4,2 miljoen beschikbaar, gelijk verdeeld over de twaalf provincies: € 350.000 per provincie. Gemeente.nu meldt verder dat de minister erkent dat de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting onvoldoende zijn om de gemeentelijke kosten van gebiedsontwikkeling te financieren. Zij wijst op het belang van kostenverhaal en de Woningbouwimpuls, en onderzoekt aanpassingen van de baatbelasting, die door juridische en uitvoeringstechnische problemen nauwelijks meer wordt toegepast. Vakmedium Vastgoedjournaal kopte dat de definitieve Nota Ruimte is gepresenteerd zonder uitvoeringsstrategie.
Stimuleren of ontmoedigen?
De balans van de week is gemengd en hangt af van het type vastgoedpartij.
Stimulerend voor woningcorporaties is de uitzondering op de renteaftrekbeperking per 2028, waarmee Aedes rekent op circa € 15 miljard extra investeringsruimte. Voor ontwikkelaars en gemeenten biedt de Nota Ruimte meer richting met tien nieuwe grootschalige locaties en de keuze om in en rond bestaande kernen te bouwen. Voor eigenaren en gebruikers van bedrijfsvastgoed is de ruimtelijke bescherming van bedrijventerreinen, havens en campussen een signaal dat die functies niet zomaar plaats hoeven te maken voor woningbouw. Ondernemers die in verduurzaming investeren, krijgen een hogere energie-investeringsaftrek, en het mkb-pakket belooft een verruiming van de winstvrijstelling en een aansluitsubsidie voor warmtenetten. Vastgoedondernemers met een eigen bv profiteren van de lagere box 2-tarieven bij winstuitkering.
Ontmoedigend of in elk geval onzeker is de positie van de particuliere belegger in box 3. Het forfaitaire stelsel blijft een jaar langer gelden, de kostenaftrek voor vastgoed heeft nog geen ingangsdatum en het hogere tarief van 38,5% kan vanaf 2029 juist bij grote verkoopwinsten op vastgoed gaan gelden. Familiebedrijven in vastgoed krijgen te maken met beperkingen van het schenken op papier en, als zij via de eigen bv lenen, met een drempel die stapsgewijs van € 500.000 naar € 100.000 daalt. Corporaties krijgen geen volledige vrijstelling van vennootschapsbelasting. En de uitvoering van de Nota Ruimte, inclusief de financiering van gebiedsontwikkeling, schuift door naar 2027.
Daarboven hangt de politieke onzekerheid. In het debat op 12 november wees SGP-leider Stoffer er volgens het Kamerverslag op dat de Belastingdienst het plan op korte termijn niet kan uitvoeren, en vroeg hij de premier naar de gevolgen daarvan. Het kabinet moet ook nog € 404 miljoen aan maatregelen in het vermogensdomein invullen. Welke fiscale constructies daaronder vallen, en of vastgoedstructuren daarbij in beeld komen, is nog niet bekend.
Wat er nu komt
- 7 en 8 december: plenaire behandeling van het Belastingplan 2027 in de Eerste Kamer (voorlopige planning).
- 15 december: stemming in de Eerste Kamer over het Belastingplan 2027. Ook de box 3-novelle moet daar nog door; volgens staatssecretaris Eerenberg liefst vóór eind 2026.
- Medio december: rapportage van Sybrand Buma over een gezamenlijk financieel fundament van kabinet en Kamer (binnen een maand na 17 november).
- Voorjaar 2027: uitvoeringsstrategie Nota Ruimte en, bij de Voorjaarsnota, de uitwerking en dekking van het mkb-pakket.
- Prinsjesdag 2027: volgens een aangenomen motie het wetsvoorstel voor een volledige vermogenswinstbelasting.
- 1 januari 2028: uitzondering voor woningcorporaties op de earningsstripping.
- 1 januari 2029: start nieuw box 3-stelsel met vermogenswinstbelasting en progressief tarief.
Vastgoedkoerier volgt de behandeling in de Eerste Kamer. Eerdere ontwikkelingen in deze rubriek staan op de pagina Vastgoedpolitiek.
Bronnen
- Tweede Kamer – Pakket Belastingplan, derde termijn (12 november 2026)
- Tweede Kamer – Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3 (10 november 2026)
- Meijburg & Co – Pakket Belastingplan 2027 en Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3 aangenomen (13 november 2026)
- Nextens – Belastingplan 2027 dreigt alsnog te stranden (met update over het akkoord van 11 november)
- Accountancy Vanmorgen – Kabinet kondigt verruiming mkb-winstvrijstelling aan na crisisoverleg (17 november 2026)
- Nieuwe Oogst – Kabinet maakt herstart, VVD krijgt compensatie voor ondernemers (17 november 2026)
- TaxLive – Kabinet wil fiscale regelingen voor mkb verruimen
- Rijksoverheid – Nota Ruimte: ruimtelijke keuzes voor de toekomst van Nederland (16 november 2026)
- Gemeente.nu – Nota Ruimte: tien extra grote woningbouwlocaties
- PONT Omgeving – Nederland wordt niet groter, maar de ruimtevraag wel
- Aedes – Aw en WSW: neem ATAD-vrijstelling vanaf 2028 op in begroting en dPi (22 september 2026)
- Grant Thornton – Belastingplan 2027: maatregelen voor vastgoed
Geef een reactie