Wie in Nederland een huurwoning met energielabel E, F of G verhuurt, heeft nog iets meer dan twee jaar. Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) heeft in haar op 6 november gepubliceerde antwoorden op Kamervragen vastgehouden aan 1 januari 2029 als harde datum. Vanaf dan moet elke huurwoning minimaal label D hebben en kunnen gemeenten handhaven, tot een last onder dwangsom aan toe. Het gaat volgens de minister om zo’n 220.000 woningen bij private verhuurders. In dezelfde week schoof de politiek ook aan andere knoppen. Een amendement wil verhuurders in box 3 een forfaitaire kostenaftrek van 25 procent geven. In de Kamer werd de nieuwe Leegstandwet besproken, waarmee gemeenten ook eigenaren van leegstaande kantoren en winkels tot ingebruikname kunnen verplichten. En het kabinet wees vijf nieuwe grootschalige woningbouwlocaties aan voor samen circa 25.000 woningen.
Label D per 2029: de minister geeft geen ruimte
De verplichting staat in een ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Het kabinet stuurde dat besluit op 10 juli 2026 voor voorhang naar de Tweede en Eerste Kamer. Volgens het Rijksoverheid-bericht van die dag kwamen er in de internetconsultatie van november 2025 83 reacties binnen. Het kabinet wil de wijziging eind 2026 in het Bbl opnemen, na advies van de Raad van State. De vaste Kamercommissie voor VRO stelde daarna schriftelijk vragen. Het verslag met de antwoorden van de minister is op 6 november 2026 gepubliceerd. Vragen kwamen onder meer van D66, VVD, PVV, CDA, JA21 en BBB.
De rode draad in de antwoorden: de datum blijft staan. Op de vraag van de JA21-fractie bij welke afname van het huuraanbod zij de maatregel zou heroverwegen, schrijft de minister dat ze vooraf geen omvang van aanbodkrimp wil noemen. Ze stimuleert verhuurders liever om te verduurzamen. Een uitzondering voor investeringen die zich aantoonbaar niet terugverdienen, wijst zij af. De uitzonderingscategorieën in het besluit sluiten aan bij die van de Europese richtlijn EPBD IV, voor gebouwen met een beperkte resterende gebruiksduur, zoals gebouwen met een tijdelijke woonfunctie. Een uitbreiding op basis van terugverdientijd ziet de minister niet zitten. Veranderde politieke verhoudingen zijn volgens haar geen reden om af te zien van de eis: de afspraak staat in het coalitieakkoord en maakte al deel uit van de programma’s van eerdere kabinetten.
De minister erkent wel dat de Europese richtlijn deze specifieke plicht niet voorschrijft. De EPBD IV stelt eisen aan het gemiddelde energiegebruik van de hele woningvoorraad: 16 procent minder in 2030 en 20 tot 22 procent minder in 2035, ten opzichte van 2020. De labeleis voor huurwoningen is volgens de minister een manier om die doelen te halen. Ze voert daarnaast energiearmoede aan: volgens het antwoord woont 90 procent van de huishoudens in energiearmoede in een huurwoning.
Waar de opgave ligt: bij de private verhuurder
De cijfers in de beantwoording laten zien dat het probleem vooral buiten de corporatiesector zit. Volgens onderzoek van ABF Research (peildatum 1 januari 2025) hebben bij de private verhuur nog circa 220.000 huurwoningen een E-, F- of G-label, monumenten niet meegerekend. Dat is volgens de minister ongeveer 19 procent van de hele private huurvoorraad. Wie die twee getallen deelt, komt op een private huurvoorraad van ruim 1,15 miljoen woningen (berekening van de redactie). Bij de woningcorporaties had volgens de Aedes-benchmark medio 2025 nog zo’n 5,8 procent van de voorraad een E-, F- of G-label. In de Nationale Prestatieafspraken hebben de corporaties toegezegd de EFG-labels uiterlijk in 2028 weg te werken, een jaar eerder dan de wettelijke datum.
Aedes stelde in haar inbreng van 14 september 2026 dat de kosten van verduurzaming in het ontwerpbesluit te laag zijn ingeschat. De minister antwoordt dat de bedragen gebaseerd zijn op onderzoek van ABF Research met kengetallen van Vesta MAIS, die rechtstreeks uit de markt komen. Voor een stap naar label D gaat het bij inwerkingtreding in 2028 om € 8.958 per woning vanaf label E, € 12.165 vanaf F en € 15.594 vanaf G. Private verhuurders kunnen via de Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH) maximaal € 15.000 per woning aanvragen. Volgens het Rijksoverheid-bericht van juli was daar toen nog ongeveer € 113 miljoen beschikbaar; de regeling loopt tot 2030. Woningcorporaties zijn van de SVOH uitgesloten en de minister wil dat zo houden. Als corporaties ook zouden mogen aanvragen, blijft er volgens haar minder over voor private verhuurders, terwijl daar de grootste opgave ligt.
Wat label D oplevert in het puntenstelsel
Tegenover de kosten staat een hoger puntenaantal in het woningwaarderingsstelsel (WWS). De minister rekent in haar antwoord voor een eengezinswoning voor wat een labelsprong oplevert. In onderstaande tabel staan haar bedragen, uitgaande van een woning die zonder verduurzaming 75 punten telt en de maximale huurprijzen per 1 januari 2027. De terugverdientijd is een rekenvoorbeeld van de redactie.
| Labelstap | Extra WWS-punten | Max. extra huur per maand | Investering naar D (2028) | Terugverdientijd zonder subsidie* |
|---|---|---|---|---|
| E → D | +18 | € 124 | € 8.958 | ca. 6,0 jaar |
| F → D | +23 | € 160 | € 12.165 | ca. 6,3 jaar |
| G → D | +29 | € 202 | € 15.594 | ca. 6,4 jaar |
*Rekenvoorbeeld van de redactie: investering gedeeld door twaalf keer de maximale extra maandhuur. Geen rekening gehouden met rente, onderhoud, subsidie of leegstand. De extra huur is alleen haalbaar als de huurder met de verhoging instemt of bij een nieuwe verhuring.
Wie de volledige SVOH-subsidie van € 15.000 zou krijgen, houdt van de investeringsbedragen bij een stap vanaf label E of F niets over. Vanaf label G blijft er dan € 594 over (berekening van de redactie). In de praktijk hangt de hoogte van de subsidie af van de maatregelen. De minister wijst er verder op dat een stap van G naar A bij een eengezinswoning volgens het WWS ruim € 370 per maand meer huur kan opleveren. Komt een woning door de verduurzaming boven de 186 punten, dan valt zij in het vrije segment en is de huurprijs niet meer wettelijk gemaximeerd.
Op macroniveau gaat het om een forse rekening. Als alle 220.000 private woningen naar label D gaan, ligt de investering bij prijspeil 2028 tussen ongeveer € 2,0 miljard (als het allemaal E-labels waren) en € 3,4 miljard (als het allemaal G-labels waren), vóór subsidie. Dit is een rekenvoorbeeld van de redactie; de werkelijke verdeling over de labels staat niet in de beantwoording.
Huurrecht wordt pas in 2028 duidelijk
Een zwak punt dat bijna alle fracties noemden, is het huurrecht. Moet een zittende huurder meewerken aan de verduurzaming? En welke huurverhoging mag de verhuurder daarna vragen? De Woonbond wees daar in de consultatie al op, schreef de CDA-fractie. De minister vindt aanpassing van de huurregelgeving nu ook noodzakelijk. Ze wil het begrip ‘redelijke huurverhoging’ verduidelijken. Daarbij wil ze rekening houden met de lagere energielasten voor de huurder, met de hogere marktwaarde van de woning voor de verhuurder en met de investering. Dat vraagt een wijziging van het Burgerlijk Wetboek. Die kan volgens haar bij voortvarende behandeling door beide Kamers in 2028 in werking treden. Dat is ongeveer een jaar voor de deadline.
Nu gaat artikel 7:255 BW uit van een huurverhoging die ‘in redelijke verhouding’ staat tot de kosten van de ingreep. De huurder moet daar volgens de minister mee instemmen. Zij ziet daarin een waarborg dat de kosten niet volledig op huurders worden afgewenteld.
Handhaving: gemeente krijgt de sleutel
Toezicht en handhaving komen bij de gemeenten te liggen. Er bestaat geen landelijke registratie van huurwoningen en een landelijk huurregister komt er niet vóór de inwerkingtreding. Gemeenten moeten huurwoningen daarom opsporen door gegevens te combineren. Ze kunnen de eigenaar uit de Basisregistratie Kadaster vergelijken met de bewoners in de Basisregistratie Personen. Daarnaast kunnen ze gegevens uit de Wet goed verhuurderschap gebruiken, en labels uit EP-Online. Gemeenten hebben een beginselplicht tot handhaving. Ze mogen daarvan afzien als optreden onevenredig is, bijvoorbeeld wanneer een verhuurder aantoonbaar bezig is met verduurzaming. De minister verwijst daarvoor naar de evenredigheidstoets uit de Harderwijk-uitspraak van de Raad van State (ECLI:NL:RVS:2022:285). Een aparte regeling voor overmacht komt er niet; de Algemene wet bestuursrecht biedt volgens haar genoeg ruimte. Met de VNG bespreekt de minister een handreiking, vergelijkbaar met die voor de label C-plicht voor kantoren.
Voor complexen die stap voor stap worden aangepakt, wijst de minister op tijdelijke verhuur via de Leegstandwet. Een woning komt dan op een voorspelbaar moment vóór 1 januari 2029 leeg, zodat de verhuurder kan renoveren. De bepalingsmethode NTA 8800 wordt in 2030 gemoderniseerd; een overgangsbepaling voor verhuurders die vóór 2030 minimaal label D hebben, ligt volgens de minister ‘in de rede’.
Op het risico van uitponden gaat de minister in zonder getallen te noemen. Volgens haar is de rol van energielabels in verkoopbeslissingen niet goed te isoleren van fiscale en huurrechtelijke maatregelen. Wel erkent ze een risico op uitponden van woningen met E-, F- of G-labels. Dat sluit aan bij eerder op deze site beschreven ontwikkelingen, zoals de huurrem in de wet en de box 3-plannen voor verhuurders.
Box 3: 25 procent kostenaftrek voor verhuurd vastgoed
Juist op dat laatste punt kwam op 9 november een voorstel om verhuurders tegemoet te komen. Kamerlid Mona Keijzer diende bij het Belastingplan 2027 (Kamerstuk 37 022) een amendement in. Daarmee moeten particuliere beleggers per 1 januari 2027 kosten kunnen aftrekken bij het bepalen van het werkelijke rendement op onroerende zaken in box 3. De aftrekbare kosten worden forfaitair bepaald op 25 procent van de reguliere voordelen, zoals de huurinkomsten. Wie hogere werkelijke kosten aantoont, mag die aftrekken.
In de toelichting schrijft de indiener dat sinds 3 november vrijwel zeker is dat de Wet werkelijk rendement box 3 minstens een jaar later ingaat. Daarom zou de belastingdruk op direct vastgoed langs een andere weg omlaag moeten. Volgens de toelichting ligt die druk bij middenhuur nu boven de 100 procent van het netto-exploitatieresultaat. Zij spreekt van een ‘uitpondgolf’ en noemt CBS-cijfers over 37.000 woningen die in 2025 aan de particuliere huurmarkt zijn onttrokken. De 25 procent onderbouwt zij met de MSCI Nederlandse jaarvastgoedindex, waarin de kosten van institutionele woningportefeuilles gemiddeld 25 tot 30 procent van de huuropbrengst bedragen. Het amendement zou ongeveer € 200 miljoen per jaar kosten. De dekking moet volgens de indiener komen uit de reservering voor de hersteloperatie box 3.
Een rekenvoorbeeld van de redactie: een woning die € 15.000 per jaar aan huur opbrengt, zou € 3.750 aftrekbare kosten opleveren. Bij het huidige box 3-tarief van 36 procent scheelt dat € 1.350 belasting per jaar.
Een dag later, op 10 november, dienden Pieter Grinwis (ChristenUnie), Chris Stoffer (SGP) en Henk Vermeer (BBB) een amendement in op de novelle voor de uitbreiding van de vermogenswinstbelasting in box 3 (Kamerstuk 37 053). Daarmee zouden per 1 januari 2030 ook de gebouwen op landgoederen onder de Natuurschoonwet 1928 (NSW-landgoederen) worden vrijgesteld in box 3. In het wetsvoorstel gold de vrijstelling alleen voor de grond, niet voor de gebouwde eigendommen. Over beide amendementen moet de Kamer nog stemmen.
Leegstandwet: ook kantoor en winkel kunnen worden opgeëist
Een duidelijke ontmoedigingsmaatregel ligt in het wetsvoorstel tot wijziging van de Leegstandwet (Kamerstuk 37 033). De Kamercommissie voor VRO publiceerde daarover op 5 november haar verslag. Het voorstel maakt van een tijdelijk experiment, dat Amsterdam en Utrecht onder de Crisis- en herstelwet gebruikten, een vast instrument. Volgens de memorie van toelichting krijgt het college van burgemeester en wethouders de bevoegdheid om de gebruiksbevoegde van een leegstaand gebouw te verplichten het in gebruik te nemen of te geven. Nu kan de gemeente alleen een gebruiker voordragen. De verplichting geldt niet alleen voor woningen, maar ook uitdrukkelijk voor kantoren en winkels. Voor gebouwen kan de verplichting worden opgelegd als de leegstand langer duurt dan een termijn in de gemeentelijke leegstandverordening van ten minste twaalf maanden. De eigenaar krijgt daarna ten minste zes maanden om het pand in gebruik te nemen of te geven.
Is een gebouw technisch niet geschikt, dan kan de gemeente eerst noodzakelijke voorzieningen voorschrijven. Die bevoegdheid geldt alleen voor wat nodig is om aan de bouwregels onder de Omgevingswet te voldoen. Volgens de memorie van toelichting geeft de wet geen grondslag om een transformatie van kantoor naar woning af te dwingen. Daarnaast mag de gemeentelijke toezichthouder bij de netbeheerder het werkelijke elektriciteitsverbruik van een adres over de afgelopen zes maanden opvragen, als aanwijzing voor leegstand.
De Kamerfracties reageerden zeer verschillend. De VVD vroeg hoe eigenaren van kantoren en winkels worden ontzien die aantoonbaar werken aan herverhuur, herontwikkeling of een vergunning. BBB noemde woningnood ‘geen vrijbrief’ voor steeds meer overheidsbemoeienis met particulier eigendom. JA21 vroeg hoe stapeling wordt voorkomen van een ingebruiknameplicht, een door de gemeente bepaalde huurprijs en een leegstandbelasting, en hoe dat zich verhoudt tot het eigendomsrecht in de Grondwet en het EVRM. De SP vroeg juist waarom gemeenten bij kantoren en winkels niet korter dan twaalf maanden mogen kiezen. PRO wees erop dat gemeenten via het eerder aangenomen amendement-Stultiens op de Gemeentewet al een leegstandbelasting kunnen heffen. De BBB-fractie haalt daarbij het nader rapport bij het advies van de Raad van State aan: gemeenten moeten volgens dat rapport rekening houden met onder meer vergunningprocedures, marktontwikkelingen en netcongestie.
De schaal van het probleem is bij woningen beperkt. Volgens de CBS-cijfers in de memorie van toelichting stonden begin 2025 194.500 woningen administratief leeg. Na correctie voor energieverbruik en voor verklaarbare leegstand, zoals sloop, verbouwing of een tweede woning, blijven er ongeveer 11.000 langdurig leegstaande woningen zonder verklaring over. Dat is ongeveer 5,7 procent van de administratieve leegstand (berekening van de redactie). Daarnaast stonden begin 2025 27.170 niet-woonobjecten langdurig leeg.
Vijf nieuwe woningbouwlocaties, maar geen extra geld voor wegen
Tegenover die nieuwe verplichtingen stond op 9 november een stimuleringsmaatregel. In een Kamerbrief wees de minister vijf nieuwe Nationaal Grootschalige Woningbouwlocaties (NGW-locaties) aan voor de middellange termijn, tot en met 2040:
- Assen (Kloosterveen, Stadskwartier en Zuidoost): circa 5.000 tot 6.000 woningen;
- Best (stationsomgeving en Noordwestrand): circa 3.500 woningen;
- Middelburg, Vlissingen en Veere: circa 5.000 tot 6.000 woningen, onder meer in Middelburg-Noord, de verbindingszone tussen de steden en herstructurering in Vlissingen (Scheldekwartier, Spuikom, het Eiland en de Kenniswerf);
- Roosendaal Spoorzone: transformatie van een werkgebied naar een gemengd woon-werkmilieu, circa 5.000 tot 6.000 woningen;
- Zuidplas Cortelande: een nieuw dorp met circa 6.000 woningen.
Samen gaat het volgens de brief om circa 25.000 woningen; de genoemde bandbreedtes tellen op tot 24.500 à 27.500 (berekening van de redactie). Met de vijf locaties van 1 september (tot en met 2035) komt het totaal op 31 NGW-locaties met ruim 400.000 woningen. Volgens de minister is dat 40 procent van de woningbouwopgave. Daarmee is ‘dit portfolio ook vol’. Met de aanwijzing krijgen Drenthe en Zeeland voor het eerst een NGW-locatie. Daarvoor heeft de minister het criterium ‘aaneengesloten locatie’ minder zwaar laten wegen.
Er zitten duidelijke beperkingen aan. Alleen de locatie in Best voldoet volgens de brief volledig aan het afweegkader. De andere locaties krijgen vijf jaar extra vanwege knelpunten met onder meer stikstof, netcongestie, water en bereikbaarheid. Voor bovenplanse infrastructuur komt geen extra rijksgeld; aanvullende investeringen worden niet uit het Mobiliteitsfonds betaald. Gemeenten kunnen voor andere gebiedsgerichte maatregelen een beroep doen op het gebiedsbudget uit het Actieplan Versnelling Woningbouw, voor zover die niet uit de grondexploitatie te betalen zijn. Voor bedrijven die moeten verhuizen, zoals mogelijk in de Roosendaalse spoorzone, geldt volgens de brief dat verplaatsing in overleg moet gebeuren en dat de vierkante meters bedrijfsruimte worden gecompenseerd. De locaties uit de moties-Van Asten en -Mooiman vallen voorlopig af. De tien nieuwe locaties worden later deze maand vastgelegd in de Nota Ruimte.
Stimuleren of ontmoedigen?
De besluiten van deze week laten twee lijnen zien. Voor de nieuwbouw stimuleert het Rijk: vijf extra locaties met rijksregie, een gebiedsbudget en uitvoeringsconvenanten met de regio’s. Maar extra geld voor wegen komt er niet, en vier van de vijf locaties krijgen tot 2040 vanwege knelpunten.
Voor de bestaande voorraad overheerst het ontmoedigen en reguleren. De energielabelplicht dwingt private verhuurders binnen twee jaar tot investeringen van gemiddeld € 9.000 tot € 15.600 per woning. Hoe ze die terugverdienen, wordt pas met een wetswijziging in 2028 duidelijk. De Leegstandwet geeft gemeenten nieuwe instrumenten tegen eigenaren van lege panden, ook van kantoren en winkels: een ingebruiknameplicht, een voorzieningenplicht en inzage in het stroomverbruik.
De amendementen van Keijzer en van Grinwis c.s. wijzen de andere kant op. Of ze een meerderheid halen, is nog onzeker; het kabinet koos in het Belastingplan zelf voor andere prioriteiten, zoals eerder op deze site beschreven bij de plannen voor de overdrachtsbelasting.
De minister erkent zelf dat het risico op uitponden bij woningen met slechte labels bestaat. Haar antwoord is subsidie, een hogere WWS-waardering na verduurzaming en een publiekscampagne voor particuliere verhuurders in 2026. Critici in de Kamer, vooral JA21, BBB en de PVV, wijzen op de stapeling van huurregulering, box 3 en verduurzamingskosten. Voorstanders, zoals PRO bij de Leegstandwet en de CDA-fractie bij de verantwoordelijkheid van de verhuurder, zien het juist als een plicht die bij eigendom hoort.
Wat nu volgt
De Tweede Kamer moet nog stemmen over het Belastingplan 2027 en de box 3-novelle, inclusief de amendementen. Het besluit over de energielabels gaat na de voorhang voor advies naar de Raad van State. Het kabinet streeft ernaar het eind 2026 in het Bbl op te nemen. Daarna volgt het wetsvoorstel over de huurrechtelijke kaders, met als doel inwerkingtreding in 2028. De regering moet het verslag over de Leegstandwet nog beantwoorden met een nota naar aanleiding van het verslag. Pas daarna kan het voorstel plenair worden behandeld. Volgens de CDA-fractie moeten gemeenten hun leegstandverordening daarna binnen zes maanden aanpassen; zij vroeg de regering om samen met de VNG de modelverordening tijdig bij te werken. Voor de vijf nieuwe NGW-locaties volgen afspraakbrieven aan de betrokken overheden en daarna uitvoeringsconvenanten. Zie ook de eerder beschreven warmtepompnorm voor 2029, die net als de labelplicht via het Bbl loopt. Meer achtergrond staat in de rubriek Vastgoedpolitiek.
Bron: Tweede Kamer – Verslag schriftelijk overleg uitfasering energielabel E, F en G bij huurwoningen (6 november 2026). Extra bronnen: Kamerbrief Aanwijzing vijf nieuwe NGW-locaties (9 november 2026), Amendement-Keijzer, Kamerstuk 37022 nr. 43 (9 november 2026), Amendement-Grinwis c.s., Kamerstuk 37053 nr. 13 (10 november 2026), Verslag wetsvoorstel Leegstandwet, Kamerstuk 37033 nr. 5 (5 november 2026), Memorie van toelichting Leegstandwet (5 oktober 2026), Rijksoverheid, 10 juli 2026.
Geef een reactie