België stuurt dit jaar twee Brusselse projecten naar de finale van de MIPIM Awards. De herontwikkeling van het voormalige hoofdkantoor van verzekeraar Royale Belge in Watermaal-Bosvoorde dingt in twee categorieën mee, het houten kantoorgebouw Monteco in de Europese wijk in één. Dat meldde Wallonie-Bruxelles Architectures op 8 februari, ruim een week nadat beursorganisator RX France de veertig finalisten van de vastgoedprijs bekendmaakte. De winnaars worden op 14 maart gekozen tijdens MIPIM in Cannes.

Een modernistisch icoon met een tweede leven

Het Royale Belge-complex aan de Vorstlaan is een van de opvallendste kantoorgebouwen van de Brusselse naoorlogse architectuur. Het kruisvormige gebouw op kolommen, met zijn stalen skelet en oranjegetinte beglazing, werd rond 1970 opgeleverd naar een ontwerp van René Stapels en Pierre Dufau. Het staat op de Brusselse bewaarlijst, waardoor het modernistische karakter bij een verbouwing behouden moet blijven.

Eind 2019 verkocht vastgoedbelegger Cofinimmo het complex aan een consortium van ontwikkelaars. Volgens Wallonie-Bruxelles Architectures wordt het project geleid door APE, Cores Development, Foresite en Urbicoon. Het ontwerpteam is internationaal samengesteld: het Londense Caruso St John Architects en het Antwerpse Bovenbouw Architectuur tekenden voor de herinrichting, terwijl DDS+, MA2 (Metzger et Associés Architecture) en Atelier Eole respectievelijk de uitvoering, het erfgoedaspect en het landschap voor hun rekening namen.

Het programma is breed. Toen de plannen in oktober 2020 naar buiten kwamen, schreef La Libre over circa 21.000 m² kantoren en coworking, een hotel met 212 kamers onder de vlag van Limited Edition Hotels, restaurants en bars, een auditorium met 300 zitplaatsen en een sport- en wellnessclub van ruim 4.400 m². De bouwkosten werden destijds op ongeveer € 60 mln geraamd. Ontwerpbureau DDS+ beschrijft het resultaat als de omvorming van een leeggevallen architectonisch monument tot een gemengd project met hotel, wellness, auditorium, foodcourt, kantoren en flexwerkplekken.

Op de MIPIM Awards staat het project genomineerd in de categorieën ‘Best conversion project’ en ‘Best mixed-use project’. Een dubbele nominatie is niet ongebruikelijk voor transformatieprojecten, maar zegt wel iets over de breedte van het concept: het gaat niet alleen om het hergebruik van een bestaand casco, maar ook om het toevoegen van publieke functies op een plek die decennialang alleen voor werknemers van één bedrijf toegankelijk was.

Monteco: hout in de Leopoldswijk

De tweede Belgische finalist, Monteco, staat in de categorie ‘Best office & business project’. Het kantoorgebouw aan de Montoyerstraat werd ontwikkeld door ION en Nextensa en ontworpen door Archi2000 met VK architects+engineers. Wallonie-Bruxelles Architectures omschrijft het als het hoogste gebouw met een houten draagstructuur in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

De naam is een samentrekking van Montoyer en ecologisch. Bij de ingebruikname door Bank Nagelmackers, die er in december 2022 haar nieuwe hoofdkantoor betrok, benadrukten de ontwikkelaars dat het gebouw zonder fossiele brandstoffen functioneert. Het hout draagt een PEFC-label en komt van binnen een straal van 500 kilometer. Warmtepompen, zonnepanelen en een gebouwbeheersysteem dat temperatuur, luchtvochtigheid en ventilatie regelt, moeten het energieverbruik beperken. De ontwikkelaars mikten op een BREEAM-certificering met de score Excellent.

Monteco kreeg in de Brusselse markt al snel navolging. Nextensa kocht in augustus 2023 het kantoorgebouw Montoyer 24, op enkele meters van Monteco, en kondigde aan daar een CO2-neutraal houten kantoor van circa 3.000 m² te willen realiseren, uitdrukkelijk geïnspireerd op Monteco en opnieuw met Archi2000 als architect.

Veertig finalisten uit twintig landen

RX France maakte de shortlist op 30 januari bekend. De jury onder voorzitterschap van François Trausch, topman van PIMCO Prime Real Estate, beoordeelde 209 inzendingen uit 39 landen en selecteerde daaruit veertig finalisten uit twintig landen. Frankrijk levert met zeven projecten de meeste finalisten, gevolgd door de Verenigde Staten met vijf. België en Denemarken hebben er elk drie, Nederland, Duitsland, Australië, Egypte, Italië en het Verenigd Koninkrijk elk twee. Welke Nederlandse projecten in de finale staan, maakte de organisatie in haar persbericht niet bekend.

Volgens Trausch sprong het thema transformatie er dit jaar uit: veel inzendingen draaiden om het een nieuwe bestemming geven aan bestaande gebouwen. Dat sluit aan bij de Brusselse nominaties, met name die van Royale Belge. Andere finalisten die de organisatie uitlichtte, zijn onder meer Grainhouse, een voormalig Victoriaans zaadpakhuis in het Verenigd Koninkrijk dat is omgebouwd tot kantoor- en winkelruimte, het logistieke park E-Valley op een voormalige vliegbasis bij Cambrai en de Winthrop Center-toren in de Verenigde Staten.

De jury beoordeelt projecten op zes criteria: duurzaamheid, inpassing in omgeving en gemeenschap, gebruikerservaring, economische bijdrage, originaliteit van het concept en architectonische kwaliteit. In de jury zitten naast Trausch onder anderen Guy Grainger (JLL), Karim Habra (Ivanhoé Cambridge), Jani Nokkanen (Nrep), Kai-Uwe Bergmann (Bjarke Ingels Group), Tina Paillet (RICS) en Véronique Bedague (Nexity). De winnaars worden bepaald door een combinatie van juryoordeel en stemmen van geregistreerde MIPIM-deelnemers, die zowel online als ter plaatse kunnen stemmen. Daarnaast reikt de jury een eigen prijs uit aan haar favoriete project.

Wat er nu volgt

MIPIM 2024 vindt plaats van 12 tot en met 15 maart in het Palais des Festivals in Cannes, voorafgegaan door de woontop Housing Matters! op 11 maart. De prijsuitreiking van de MIPIM Awards staat gepland op donderdag 14 maart. Tot die tijd kunnen geregistreerde deelnemers hun stem uitbrengen.

Voor de Brusselse vastgoedmarkt zijn de nominaties een opsteker, nu veel oudere kantoorgebouwen in de hoofdstad moeten worden aangepast aan hogere duurzaamheidseisen. Zowel de transformatie van een monumentaal kantoor tot gemengd gebruik als de bouw van een houten kantoor in de Europese wijk laten zien welke routes ontwikkelaars kiezen om bestaande en nieuwe kantoorlocaties toekomstbestendig te maken. Of een van beide projecten in Cannes ook daadwerkelijk een prijs wint, wordt half maart duidelijk.

Lees ook: MIPIM 2024 haalt Sanna Marin naar Cannes en opent met nieuwe woontop Housing Matters! en Rotterdamse Vastgoedborrel viert tiende editie: SAWA, Coolsingel 75 en AIR Offices genomineerd.

Bron: Wallonie-Bruxelles Architectures
Extra bronnen: MIPIM / RX France – persbericht finalisten MIPIM Awards 2024 · DDS+ · La Libre (2020) · Nextensa – Monteco (2022) · Nextensa – Montoyer 24 (2023)