World Food Center in Ede heeft de SKG Publieksprijs 2024 gewonnen. De gebiedsontwikkeling op een voormalig kazerneterrein bij station Ede-Wageningen kreeg iets meer dan een derde van de ongeveer 1.300 uitgebrachte stemmen. De uitslag werd op 28 maart 2024 bekendgemaakt tijdens het jaarcongres van de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling (SKG) in Amersfoort.

Achter het project staan BPD, bouwer en ontwikkelaar Van Wijnen, Green Real Estate en de gemeente Ede. Zij maken van het oude defensieterrein een gebied waar gewoond, gewerkt en gerecreëerd wordt. Er komen ongeveer 800 woningen die vrijwel energieneutraal zijn en voor een belangrijk deel met natuurinclusieve materialen worden gebouwd. BPD-ontwikkelaar Gonny Doornbos nam de prijs in ontvangst. Volgens haar laat het project zien hoe biodiversiteit en sociale samenhang op een goede manier in een gebiedsontwikkeling samengaan.

Vijf gebiedsontwikkelingen in de race

Voor de editie van 2024 waren vijf gebiedsontwikkelingen voorgedragen. De stemming liep via Gebiedsontwikkeling.nu, het kennisplatform van SKG, en sloot op 25 maart, drie dagen voor het congres. Het project met de meeste stemmen won.

Op de tweede plaats eindigde WijCK in Pijnacker. Dat plan van Dura Vermeer ligt bij metrostation Pijnacker-Zuid en omvat zo’n 350 woningen, een mobiliteitshub en nieuwe openbare ruimte. De ontwikkeling wil dorpse kwaliteiten combineren met stedelijke voorzieningen en is natuurinclusief opgezet.

Derde werd Hart van de Waalsprong in Nijmegen-Noord, een nieuwe woon- en winkelbuurt van VanWonen met een energieneutraal winkelcentrum als middelpunt. Het project profileert zich vooral met zichtbare duurzaamheid.

De twee andere genomineerden haalden de top drie niet. OP ENKA in Ede is een groene woonwijk op het terrein van de voormalige ENKA-fabriek, waar negen rijksmonumenten zijn gerestaureerd die het gebied karakter geven. Het KVL-terrein in Oisterwijk was ooit de grootste leerlooierij van Europa. In ongeveer vijftien jaar is het verloederde en vervuilde fabrieksterrein omgevormd tot een gemengd gebied om te wonen, te werken en te bezoeken.

Opvallend is dat Ede met twee projecten in de nominatie stond. Beide zijn herontwikkelingen van grote voormalige bedrijfs- en defensieterreinen, een categorie die in veel middelgrote gemeenten een belangrijke bron van nieuwe woningbouwlocaties vormt.

Publieksprijs als opvolger van een afscheidscadeau

De SKG Publieksprijs is nauw verbonden met de SKG Award, de jaarlijkse prijs waarmee de stichting Nederlandse gebiedsontwikkelingen met een duurzame en integrale visie in het zonnetje zet. De publieksprijs ontstond in 2019, toen SKG-directeur Agnes Franzen afscheid nam van de organisatie. Zij had zich jarenlang sterk gemaakt voor duurzame gebiedsontwikkeling.

De eerste publieksprijs ging in 2019 naar Westrik in Prinsenbeek bij Breda, een woongebied op een voormalig kassengebied tussen de dorpskern en het spoor. Ontwikkelaar Giesbers werkte daar samen met de dorpsraad en de gemeente en legde een ecologische verbindingszone aan van 500 meter lang en 25 meter breed. In 2021 won Waterfront Harderwijk met 1.200 van de 3.200 stemmen. Dat project op een terrein dat vervuild was door een asbestfabriek omvat ruim 1.800 woningen in drie fasen, een stadsstrand, een jachthaven en een boulevard. In 2022 ging de prijs naar City Nieuwegein, waar de binnenstad door nieuwbouw, verdichting en transformatie moet uitgroeien tot het duurzaamste stadscentrum van Nederland.

Bijzonder aan de editie van 2024 is dat dit jaar uitsluitend de publieksprijs werd vergeven. SKG kondigde aan dat in 2025 alleen de juryprijs, de SKG Award, wordt uitgereikt.

Waarom het ertoe doet voor de vastgoedmarkt

Gebiedsontwikkeling is in Nederland het speelveld waarop ontwikkelaars, beleggers, corporaties en overheden elkaar het meest intensief ontmoeten. De grote opgaven van dit moment, zoals de bouw van honderdduizenden woningen, de energietransitie en het herstel van biodiversiteit, komen op dit soort locaties samen. Prijzen als die van SKG zijn daarmee meer dan een feestelijk moment: ze laten zien welke combinaties van partijen en welke aanpak in de praktijk werken.

Bij World Food Center valt vooral de samenwerking op tussen een grote gebiedsontwikkelaar, een bouwer, een gespecialiseerde partij op het gebied van duurzaam vastgoed en de gemeente. De locatie bij een intercitystation en de nadruk op energieneutraliteit en natuurinclusief bouwen sluiten aan bij de eisen die gemeenten en financiers steeds vaker stellen aan nieuwe woonwijken. Dat ook de nummers twee en drie, WijCK en Hart van de Waalsprong, natuurinclusiviteit en zichtbare duurzaamheid als kernpunten noemen, onderstreept dat die thema’s inmiddels tot de basis van een kansrijke gebiedsontwikkeling behoren.

Dat de prijs via een publieksstemming wordt toegekend, maakt de uitslag bovendien een graadmeter voor draagvlak. Een project dat lezers van een vakplatform weet te mobiliseren, heeft doorgaans een actief netwerk van betrokken partijen, bewoners en professionals achter zich. Met ongeveer 1.300 stemmen lag de deelname dit jaar wel lager dan in 2021, toen 3.200 stemmen werden uitgebracht.

Wat er nu volgt

Voor World Food Center begint na de prijs de fase waarin de ambities in stenen en groen moeten worden omgezet. Het gaat om ongeveer 800 woningen in een gemengd programma van wonen, werken en recreëren. SKG richt zich voor 2025 weer volledig op de vakjury: de SKG Award keert dan terug als enige prijs, waarbij een jury beoordeelt welke gebiedsontwikkeling het best laat zien hoe duurzaamheid en integraliteit in de praktijk samengaan.

Lees ook: Rotterdamse Vastgoedborrel viert tiende editie · SKG Award 2025 voor vernieuwing Den Haag Zuidwest

Bron: Gebiedsontwikkeling.nu – World Food Center wint de SKG Publieksprijs 2024
Extra bronnen: Gebiedsontwikkeling.nu – Stem nu op uw favoriet · Gebiedsontwikkeling.nu – de oud-winnaars