Op het EMK-terrein aan de Stormpolderdijk in Krimpen aan den IJssel is de feitelijke bodemsanering begonnen. Aannemer en ontwikkelaar Dura Vermeer graaft de zwaar vervuilde grond af in een afgesloten hal van 160 bij 50 meter. Als alles volgens plan verloopt, kan op de 5,5 hectare grote kavel vanaf 2027 een bedrijventerrein worden aangelegd. Daarmee krijgt een van de meest beruchte locaties van Nederland na ruim veertig jaar een economische bestemming.
Van teerfabriek tot ‘giftigste plek van Nederland’
De geschiedenis van het terrein langs de Hollandse IJssel gaat ver terug. Volgens PropertyNL werd er in 1884 al een hinderwetvergunning verleend voor een koolteerfabriek. De naam waaronder de locatie landelijk bekend werd, komt van de Exploitatie Maatschappij Krimpen (EMK). Die verwerkte er tussen 1970 en 1980 chemisch afval. Volgens de NOS dumpte het bedrijf afval op het terrein, in kelders en in de IJssel. De bestuurders werden later tot gevangenisstraffen veroordeeld voor het illegaal storten.
Na het faillissement van EMK in 1980 bleek de bodem ernstig verontreinigd met onder meer olie en teer. Het terrein kreeg het etiket ‘giftigste plek van Nederland’. In de jaren tachtig werd de locatie ingepakt: stalen damwanden rond het terrein en een dikke asfaltlaag over de vervuilde grond. Het Rijk nam het terrein in 1986 over en koos voor de IBC-aanpak: isoleren, beheersen en controleren. De vervuiling bleef dus in de bodem zitten, maar mocht zich niet verder verspreiden.
In de jaren negentig bleek die aanpak niet houdbaar, omdat het grondwater steeg. Toch gebeurde er daarna lange tijd weinig. Dat veranderde pas toen de gemeente Krimpen aan den IJssel het terrein wilde gebruiken als bedrijventerrein. In 2017 kocht de gemeente de grond voor € 3 mln. Ze stelde wel als voorwaarde dat het Rijk het terrein echt zou saneren, zodat er weer gebouwd kan worden.
Sanering onder een luchtdichte overkapping
In 2018 tekende het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat het saneringscontract met Dura Vermeer, een bouwer en ontwikkelaar met veel ervaring in bodemsanering. In 2020 begonnen de voorbereidingen in Krimpen. De NOS schatte de kosten begin april op ongeveer € 60 mln, betaald door verschillende overheden samen. Dura Vermeer noemt het project de grootste sanering van Nederland. Projectleider aan de kant van het ministerie is Arthur van de Velde.
Het werk gebeurt binnen een witte, luchtdichte hal van 160 bij 50 meter met een nokhoogte van 12 meter. Zo blijft de verontreiniging tijdens het graven binnen. De afgegraven grond gaat in speciaal ontworpen, afgesloten containers, die per binnenvaartschip naar verwerkers worden gebracht. Volgens de NOS gaat een deel daarvan naar een verwerker in de Eemshaven in Groningen. Omdat de hal niet het hele terrein in één keer kan overkappen, wordt hij een aantal keer verplaatst. AGB Bouw, de leverancier van de hal, helpt bij die verhuizingen.
Niet iedereen in Krimpen steunt deze werkwijze. Begin april meldde de NOS dat het Comité Betere Aanpak EMK-gifterrein de Raad van State had gevraagd de gekozen methode tegen te houden. Op 23 april wees de voorzieningenrechter van de Raad van State de verzoeken van het comité om een voorlopige voorziening af, zodat de sanering kon doorgaan. Eind april meldde PropertyNL dat de sanering recent was begonnen.
Schaarse ruimte voor bedrijven
Voor de vastgoedmarkt draait het project vooral om wat er na de sanering mogelijk wordt. Er komen 5,5 hectare grond vrij aan het water, in een gemeente die direct tegen Rotterdam aan ligt. In grote delen van de Randstad is ruimte voor bedrijven schaars. Bestaande bedrijventerreinen worden steeds vaker omgezet naar woningbouw en nieuwe locaties zijn moeilijk te vinden. Een vervuilde kavel die weer bruikbaar wordt, voegt daarom ruimte toe zonder dat er nieuw buitengebied nodig is.
Het EMK-terrein laat ook zien hoe lang zo’n traject kan duren. Tussen het faillissement van EMK en de start van de sanering zat ruim veertig jaar. Na de aankoop door de gemeente duurde het nog zeven jaar voordat de graafmachines konden beginnen. Volgens PropertyNL zette juist de voorwaarde van de gemeente, een echte sanering in plaats van isoleren en beheersen, het project in beweging.
Een sanering onder een volledig gesloten hal, met afvoer over het water, is in Nederland ongebruikelijk. De methode is bedoeld om stank, stof en het vrijkomen van schadelijke stoffen in de omgeving te beperken. Dat telt zwaar op een locatie met woningen en bedrijven in de buurt. Voor ontwikkelaars en gemeenten met vergelijkbare, zwaar vervuilde terreinen is het project een praktijkvoorbeeld. Het laat zien wat technisch kan en wat dat kost aan tijd en geld.
Wat er nu volgt
De komende jaren graaft Dura Vermeer het terrein vak voor vak af, steeds onder de verplaatsbare hal. De grond gaat in containers over het water naar de verwerkers. Wanneer de bodem schoon is, kan de gemeente de kavels als bedrijventerrein uitgeven. Het streven is dat dit in 2027 kan. Over het bezwaar van het bewonerscomité tegen het terugbrengen van slakken in de bodem loopt nog een procedure. Hoe het nieuwe bedrijventerrein precies wordt ingedeeld en voor welke bedrijven het bedoeld is, is nog niet bekendgemaakt.
Bron: PropertyNL · Extra bronnen: NOS / Rijnmond, 3 april 2024 · Raad van State, 23 april 2024
Beeld (illustratie, niet het betreffende terrein): “Free factory building image” (rawpixel), CC0 1.0.
