Een grote accu bij het rijkskantoor aan de Rijnstraat 8 in Den Haag blijkt in staat pieken in het stroomverbruik van het gebouw af te vlakken. Dat blijkt uit de eerste resultaten van de proef met de zogenoemde Haagse Stadsbatterij, die het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) deelde. De batterij levert ook geld op: volgens een berekening van projectbetrokkene Nele Borgmann gemiddeld zo’n € 35 per dag in de zomer en € 13 per dag in de winter. Het experiment moet duidelijk maken of batterijen bij kantoorgebouwen het overvolle stroomnet kunnen ontlasten.

Een accu van 500 kilowatt

De Stadsbatterij heeft een vermogen van 500 kilowatt. Volgens het RVB kan de accu daarmee 200 werkplekken een week lang van stroom voorzien. De batterij werd in oktober 2023 bij het rijkskantoor geplaatst en is sinds begin 2024 aangesloten op het Haagse stroomnet. Het voormalige VROM-gebouw aan de Rijnstraat 8, naast Den Haag Centraal, dient als testlocatie.

Het project is onderdeel van EnergieRijk Den Haag (ERDH), een samenwerking van de gemeente Den Haag, de provincie Zuid-Holland en het RVB. Dat samenwerkingsverband wil de belangrijkste overheidsgebouwen in het centrum en in het gebied rond het World Forum in 2040 duurzaam van energie voorzien. Ook andere overheden en bedrijven doen mee. De experimenten met de batterij worden mede uitgevoerd door BAM Modulaire- en Energieconcepten. Namens ERDH is Nele Borgmann, expert innovatie, bij het project betrokken; bij BAM is dat Bryan Tancré, adviseur energie.

Pieken afvlakken en goedkoop laden

Netcongestie ontstaat wanneer veel gebruikers tegelijk een hoog vermogen vragen, bijvoorbeeld door warmtepompen en het opladen van elektrische auto’s. Het RVB wilde weten of een grote accu naast een kantoorgebouw het net op zulke momenten kan ontzien. Daarnaast moet de batterij leveringszekerheid bieden: als de netaansluiting de vraag van het gebouw niet aankan, neemt de accu een deel van de levering over.

De eerste conclusie is positief: de batterij kan de pieken in het verbruik afvlakken. Wel kan de inzet nog beter worden afgestemd op de vraag van het gebouw, die sterk wisselt en lastig te voorspellen is. Piekreductie levert ook direct financieel voordeel op, omdat hoge tarieven tijdens piekmomenten worden vermeden. Software stuurt het laden aan: de accu wordt geladen wanneer de inkoopprijs van stroom laag is, bijvoorbeeld overdag op momenten met negatieve prijzen. Daardoor wordt meer duurzaam opgewekte stroom benut en wordt uitstoot van bijvoorbeeld een gasgestookte elektriciteitscentrale voorkomen.

Dat piekreductie geld oplevert, hangt samen met de manier waarop grootverbruikers voor het net betalen. Een belangrijk deel van de nettarieven voor zakelijke aansluitingen is gebaseerd op het hoogste vermogen dat in een maand wordt afgenomen. Wie de hoogste pieken weet te dempen, betaalt dus minder, ook als het totale verbruik gelijk blijft.

Uit de proef blijkt ook dat de Stadsbatterij nog intensiever kan worden ingezet om grotere pieken af te vangen. Borgmann ziet de Stadsbatterij als een serieuze optie om gebouwen volledig energieneutraal te maken. Volgens haar is het de eerste keer dat het Rijk experimenten met een grote batterij uitvoert.

Netcongestie als knelpunt voor vastgoed

De proef raakt aan een van de grootste knelpunten in de vastgoedmarkt. In grote delen van Nederland, waaronder Zuid-Holland, is het elektriciteitsnet op piekmomenten vol. Bedrijven die een nieuwe of zwaardere aansluiting willen, komen op een wachtlijst terecht. Dat remt de bouw van nieuwe kantoren, bedrijfsgebouwen en distributiecentra, en het maakt de verduurzaming van bestaande gebouwen lastiger. Wie van het gas af wil en overstapt op warmtepompen en elektrisch vervoer, heeft immers meer netcapaciteit nodig.

Energieopslag achter de meter wordt daarom steeds vaker gezien als een manier om binnen een bestaande aansluiting meer te kunnen. Door stroom op rustige momenten op te slaan en die tijdens piekuren te gebruiken, blijft het gebouw onder zijn gecontracteerde vermogen, terwijl het toch meer elektrische installaties kan voeden. Voor eigenaren van kantoren en bedrijfsgebouwen kan dat het verschil maken tussen een verduurzamingsplan dat wel of niet uitvoerbaar is.

Tegelijk laat de Haagse proef zien dat de businesscase nog bescheiden is. Een besparing van enkele tientallen euro’s per dag weegt bij een installatie van deze omvang niet snel op tegen de investering, als de batterij alleen voor piekreductie wordt ingezet. De waarde moet daarom vooral komen uit een combinatie van toepassingen: lagere netkosten, slim inkopen op momenten met lage prijzen, leveringszekerheid en het kunnen uitstellen of vermijden van een zwaardere aansluiting.

Rijk als proeftuin

Het RVB beheert een van de grootste vastgoedportefeuilles van Nederland en gebruikt zijn eigen gebouwen vaker als proeftuin voor innovaties op het gebied van energie en circulariteit. Als grote gebouweigenaar in het centrum van Den Haag heeft de dienst er direct belang bij dat de netcapaciteit in de stad efficiënt wordt benut, juist nu de overheid haar eigen kantoren de komende jaren verder wil verduurzamen.

Wat volgt

Concrete vervolgstappen noemt het RVB niet. De proef met de Stadsbatterij aan de Rijnstraat loopt door, waarbij de inzet van de accu verder kan worden verfijnd om grotere piekreductie te bereiken. De ervaringen moeten binnen EnergieRijk Den Haag bijdragen aan het doel om de overheidsgebouwen in het centrum en het World Forum-gebied in 2040 duurzaam van energie te voorzien.

Bron: Rijksvastgoedbedrijf