Savills heeft de Nearshoring Index 2024 gepresenteerd, een ranglijst van 26 landen die laat zien waar industriële bedrijven het best terechtkunnen als zij hun toeleveringsketens willen inkorten of spreiden. Portugal en Tsjechië komen als aantrekkelijkste Europese bestemmingen uit de bus. Nederland eindigt wereldwijd op de achttiende plaats, maar blijft volgens de Nederlandse tak van Savills een sterke kandidaat voor bedrijven die hun logistieke netwerk in Europa willen optimaliseren.

Wat de index meet

De index vergelijkt landen op een reeks factoren die zwaar wegen voor ondernemingen die minder afhankelijk willen worden van import uit verre productielanden. Het gaat om de kosten van vastgoed, energie en arbeid, om de veerkracht van de economie, om het ondernemingsklimaat en om de prestaties op het gebied van milieu, maatschappij en bestuur (ESG). Savills publiceert in de berichtgeving geen afzonderlijke scores of wegingen per land; de uitkomst is een totaalrangschikking.

In de internationale presentatie van de index, die Savills eind augustus in het Verenigd Koninkrijk naar buiten bracht, staat Portugal op de eerste plaats, gevolgd door Tsjechië, Polen, Zweden en Japan. Per regio springen Portugal en Tsjechië eruit in Europa, Japan en Singapore in Azië en Canada op het Amerikaanse continent. Polen, Portugal en Tsjechië combineren volgens Savills op een zeldzame manier lage kosten, economische weerbaarheid en toegang tot de Europese interne markt. Savills tekent daarbij aan dat landen lager op de lijst voor sommige gebruikers toch de betere keuze kunnen zijn, bijvoorbeeld als hogere kosten worden goedgemaakt door een sterker ondernemingsklimaat of betere milieuprestaties.

Nearshoring verloopt geleidelijker dan gevreesd

Charlotte Rushton, analist bij Savills World Research, plaatst de uitkomsten in een breder perspectief. Toen nearshoring een paar jaar geleden opkwam als antwoord op verstoorde aanvoerketens, leefde de vrees dat wereldwijde productie- en distributienetwerken compleet op de schop zouden gaan. Volgens Rushton is de verschuiving in de praktijk subtieler. Bedrijven openen weliswaar nieuwe vestigingen op andere plekken, maar kostenbesparing blijft voor veel van hen de belangrijkste drijfveer. Dat verklaart waarom landen als Mexico en Vietnam in trek blijven bij producenten die vooral op prijs sturen.

Er zijn volgens Rushton wel duidelijke uitzonderingen. Sectoren als halfgeleiders, elektrische voertuigen en energie zijn gevoeliger voor geopolitieke spanningen en handelsbeleid. Bedrijven in die branches kiezen eerder voor landen met grote politieke stabiliteit en een hoger opgeleide beroepsbevolking. Savills noemt in dat verband Zweden, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Van die drie landen staat alleen Zweden in de top vijf van de index.

Positie van Nederland

Met een achttiende plaats hoort Nederland niet bij de koplopers. Savills benadrukt echter dat de rangschikking niet het hele verhaal vertelt. Nederland scoort volgens de adviseur goed op toegang tot het Europese netwerk, op de kwaliteit van de infrastructuur en op een concurrerend ondernemingsklimaat. Daar komt een sterke logistieke sector bij die steeds nadrukkelijker inzet op duurzaamheid.

Niek Poppelaars, co-head Logistics & Industrial bij Savills Nederland, wijst op die strategische ligging en de kracht van de logistieke sector. Hij verwacht dat Nederland aantrekkelijk blijft voor internationale bedrijven, juist omdat zij steeds meer waarde hechten aan ESG-prestaties en aan de weerbaarheid van hun ketens. Op die punten is Nederland volgens hem goed gepositioneerd.

De adviseur ziet daarnaast kansen voor Nederlandse bedrijven zelf. Ook zij heroverwegen hun toeleveringsketens, binnen Europa en daarbuiten, waarbij stabiliteit, duurzaamheid en hoogwaardige productieprocessen zwaarder gaan wegen dan alleen de laagste kostprijs.

Wat betekent dit voor beleggers en gebruikers?

Voor de Nederlandse markt voor logistiek en bedrijfsruimte is de boodschap tweeledig. Enerzijds laat de index zien dat de grote verschuiving van productie richting Europa vooral landen met lagere kosten ten goede komt. Nieuwe fabrieken die puur op kosten worden gevestigd, zullen eerder in Polen, Tsjechië of Portugal neerstrijken dan in Nederland. Dat beperkt de directe vraag naar productieruimte hier.

Anderzijds heeft Nederland een andere rol in de keten. Wie in Midden- of Zuid-Europa produceert, heeft nog steeds toegang nodig tot de grote consumentenmarkten in Noordwest-Europa en tot de zeehavens en luchthavens die de verbinding met de rest van de wereld vormen. Daar liggen de traditionele sterke punten van Nederland als distributieland. Beleggers in logistiek vastgoed kunnen nearshoring daarom eerder zien als een ondersteunende factor voor de vraag naar distributie- en overslagcapaciteit dan als een directe aanjager van productiehallen.

Voor gebruikers met hoogwaardige productie, zoals in de hightech- en energiesector, geldt een andere afweging. In die segmenten tellen stabiliteit, kennis en de nabijheid van toeleveranciers zwaarder dan de huurprijs per vierkante meter. Savills verwacht dat juist die bedrijven landen kiezen met een hoger opgeleide beroepsbevolking en een voorspelbaar politiek klimaat, criteria waarop Nederland traditioneel goed scoort.

Duurzaamheid als onderscheidende factor

Opvallend is dat ESG een volwaardige pijler van de index is. Voor eigenaren van bedrijfsruimte betekent dit dat de duurzaamheidsprestaties van een gebouw niet alleen een kwestie zijn van regelgeving of financiering, maar ook meewegen in de vestigingskeuze van internationale gebruikers. Panden met een goede energieprestatie, ruimte voor zonnepanelen en een betrouwbare netaansluiting kunnen zich daarmee onderscheiden in een markt waarin gebruikers hun ketens kritisch tegen het licht houden.

Hoe nu verder

De Nearshoring Index is een momentopname. Savills benadrukt dat de afweging tussen kosten, weerbaarheid en duurzaamheid per sector verschilt en dat de volgorde op de lijst voor een individuele gebruiker niet doorslaggevend hoeft te zijn. Voor de Nederlandse logistieke markt blijft het de komende jaren de vraag in hoeverre de verschuiving van productie naar Europa zich vertaalt in extra vraag naar distributieruimte rond de mainports en langs de grote transportcorridors. De volledige index met de rangschikking van alle 26 landen is via de website van Savills te raadplegen.

Bron: Savills Nederland – Savills Nearshoring Index 2024: Nederland aantrekkelijk voor bedrijven die supply chains willen optimaliseren (16 september 2024)
Extra bron: Savills UK – Savills Nearshoring Index names top destinations for industrial occupiers looking to shorten supply chains (29 augustus 2024)