Tijdens de Nationale Klimaatweek, van 11 tot en met 17 november, laat het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) zien hoe het in de eigen vastgoedportefeuille werkt aan de klimaatdoelen. Het RVB zet daarvoor vijf praktijkvoorbeelden op een rij, van een houten kantoortoren in Den Haag tot de aansluiting van de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda op een warmtenet. Die laatste stap bespaart jaarlijks ongeveer 770.000 kubieke meter aardgas.

Routekaart als kader

Nederland moet in 2050 klimaatneutraal zijn. De Nationale Klimaatweek, een initiatief van het ministerie van Klimaat en Groene Groei, is bedoeld om bewoners, bedrijven en gemeenten activiteiten te laten organiseren voor een beter klimaat. Het RVB grijpt de week aan om toe te lichten wat het als grote vastgoedeigenaar van de Rijksoverheid doet.

Het kader daarvoor is de Routekaart verduurzamen. Daarin heeft het RVB concrete maatregelen vastgelegd om de CO2-uitstoot van zijn gebouwen en terreinen terug te dringen. De vijf voorbeelden die het RVB nu uitlicht, laten zien dat die maatregelen uiteenlopen: van nieuwbouw in hout en circulair bouwen tot het vervangen van gasketels en het voorkomen dat bouwmaterialen verloren gaan.

Houten toren en Kantoor vol Afval

Het eerste voorbeeld is Monarch IV, een kantoortoren in hout in het Haagse Beatrixkwartier. Het ontwerp komt van RVB-architect Fokke van Dijk en collega’s. Bouwen met hout is niet nieuw, maar de hoogte van het gebouw en de gebruikte techniek met gelijmd gelamineerd hout zijn dat wel. Met die techniek kan snelgroeiend hout stijve constructies vormen. Volgens het RVB groeien de bomen die voor het gebouw worden gekapt, gedurende de verwachte levensduur van ongeveer zestig jaar twee keer terug in een duurzaam beheerd bos. Daarbij wordt extra CO2 uit de lucht gehaald. Het gebouw kan bovendien aanzienlijk langer meegaan dan die zestig jaar. In een eerder bericht omschreef het RVB de constructie al als vrijwel CO2-neutraal.

Het tweede voorbeeld is Kantoor vol Afval (KaVA) op het voormalige marinevliegkamp Valkenburg. Daar testte het RVB samen met marktpartijen of een rijkskantoor kan worden gerealiseerd met uitsluitend hergebruikte materialen. Dat leverde bijna 40 procent minder CO2-uitstoot op en een reeks lessen. Projectmanager Sevan Markerink licht toe dat de aanpak begint bij de beschikbare materialen, waarna het ontwerp daaromheen wordt gemaakt, in plaats van andersom.

Circulaire lessen in Assen

Het derde voorbeeld staat in Assen. Het rijkskantoor aan Mandemaat 3 dateert uit de jaren tachtig en kenmerkt zich door rode baksteen, beton en een doolhof van hoeken, gangen en trappen. Energiezuinig is het gebouw allerminst, en het RVB stelt de vraag hoe het verder moet met dit verouderde kantoor. Mark Dunnebacke van het RVB legt uit hoe circulaire principes worden toegepast op zo’n oud gebouw. Daarbij gaat het om heel concrete vragen: wat doe je met oude dubbele beglazing, met hardhouten kozijnen, met toiletten en met het grind op het dak?

Het voorbeeld illustreert een opgave die voor veel eigenaren van kantoren uit dezelfde periode herkenbaar is. Een groot deel van de Nederlandse kantorenvoorraad is enkele decennia oud en moet worden verduurzaamd. Wie bestaande onderdelen zoveel mogelijk behoudt of elders opnieuw inzet, beperkt de uitstoot die vrijkomt bij de productie van nieuwe materialen.

KMA Breda van het gas af

Het vierde voorbeeld levert een direct meetbare besparing op. Sinds de zomer van 2024 is de Koninklijke Militaire Academie in Breda aangesloten op het warmtenet van de Amercentrale. Daardoor daalt het gasverbruik met een hoeveelheid die gelijkstaat aan het jaarverbruik van 770 woningen, ofwel ongeveer 770.000 kubieke meter gas per jaar. Bij de overstap zijn achttien cv-ketels met een totaal vermogen van 6.000 kilowatt verwijderd. Projectleider Jaimy Riegen geeft in het RVB-bericht een toelichting op het project.

Het voorbeeld laat ook zien dat verduurzaming van overheidsvastgoed niet alleen kantoren betreft, maar ook defensieterreinen en andere specifieke objecten in de portefeuille van het RVB.

Glas niet als afval

Het vijfde voorbeeld gaat over glas. Rutger Snoek, expert Vastgoed en Infrastructuur bij het RVB, maakt zich zorgen over hoogwaardige dubbele beglazing die bij renovaties vrijkomt. Dat glas eindigt volgens hem vaak als verpakkingsglas voor voedsel en drank, in plaats van opnieuw als hoogwaardig materiaal te worden gebruikt. Daar wil hij verandering in brengen. Bij het bericht hoort een foto van Snoek tijdens een bezoek aan een glasfabriek. In een eerder bericht, van 10 oktober, zette het RVB zijn plannen rond het hergebruik van glas uiteen.

Betekenis voor de markt

De voorbeelden zijn vooral relevant omdat het RVB als opdrachtgever een grote invloed heeft op de bouw- en vastgoedmarkt. Wat de Rijksoverheid in haar eigen gebouwen eist en test, van houtbouw in de hoogte tot hergebruik van glas en bouwmaterialen, beïnvloedt de vraag naar producten en werkwijzen bij aannemers, architecten en toeleveranciers. Eerder dit najaar berichtte Vastgoedkoerier al over de plannen van het RVB voor een rijkskantoor in de Haagse Binckhorst. Voor beleggers en eigenaren van kantoren bieden de projecten bovendien praktijkcijfers, zoals de bijna 40 procent CO2-reductie bij KaVA en de 770.000 kubieke meter gasbesparing in Breda, waarmee de effecten van verschillende verduurzamingsroutes kunnen worden vergeleken.

Wat volgt

Het RVB verwijst bij de voorbeelden naar de Routekaart verduurzaming en naar eerdere artikelen uit april, juni en oktober 2024 waarin de afzonderlijke projecten uitgebreider aan bod kwamen. De komende jaren moet de routekaart de rijksportefeuille stap voor stap richting het doel van 2050 brengen. De Klimaatweek is daarbij vooral een moment om de voortgang zichtbaar te maken en andere vastgoedeigenaren te laten zien welke maatregelen in de praktijk werken.

Bron: Rijksvastgoedbedrijf – Klimaatweek: hoe werkt het RVB aan de klimaatdoelen? (11 november 2024)