Het ministerie van Algemene Zaken (AZ) heeft een nieuwe tijdelijke thuisbasis aan de Bezuidenhoutseweg in Den Haag. Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) heeft het rijksmonumentale kantoorgebouw na een ingrijpende verbouwing opgeleverd. Naar verwachting gaan er ongeveer 220 mensen werken, en ook de ministerraad vergadert er weer, in een zaal die net als op het Binnenhof de Trêveszaal heet. Het project nam van ontwerp tot uitvoering ongeveer drie jaar in beslag.

Van Catshuis naar Bezuidenhoutseweg

De weg naar deze locatie liep niet rechtstreeks. Oorspronkelijk zou het ministerie van de premier tijdens de renovatie van het Binnenhof uitwijken naar het terrein van het Catshuis. Na protesten van omwonenden sprak de Haagse gemeenteraad zich daar in november 2021 tegen uit. Volgens het RVB zette het wegvallen van die optie het project flink onder druk.

Er volgde een korte locatiestudie. In december 2021 kozen het RVB en het ministerie samen voor het pand aan de Bezuidenhoutseweg. Een belangrijke reden was dat het gebouw ruimte biedt voor de ontvangst van hoogwaardigheidsbekleders en voor het parkeren van de dienstauto’s van ministers tijdens de wekelijkse ministerraad. In maart 2022 ontving het RVB het Programma van Eisen van AZ, waarna ontwerp en uitvoering volgden.

In augustus 2024 kwam het op het Binnenhof tot een botsing met de gemeente Den Haag. Burgemeester Van Zanen weigerde toen uitstel voor een groep van zeventig ambtenaren van het ministerie, die vanwege de brandveiligheid uiterlijk 18 september 2024 het Binnenhof moesten verlaten. Minister Keijzer had namens het kabinet om uitstel tot het voorjaar van 2025 gevraagd, onder meer omdat systemen voor het werken met staatsgeheimen op een tijdelijke locatie nog niet waren aangesloten. De premier zou daarom eind augustus 2024 met ambtenaren van zijn ministerie eerst verhuizen naar een tijdelijke werkplek bij het ministerie van Binnenlandse Zaken aan de Turfmarkt, zo meldde de NOS destijds.

Een monument met een verhaal

Het gebouw aan de Bezuidenhoutseweg werd in de jaren vijftig ontworpen door rijksbouwmeester Gijsbert Friedhoff. Het is een traditioneel bakstenen complex met vier kantoorvleugels rond drie binnenhoven. De status van rijksmonument dankt het pand aan het samenhangende geheel van architectuur en kunst: mozaïeken, fresco’s en ornamenten van kunstenaars die verwijzen naar het oorspronkelijke gebruik als ministerie van Landbouw. Zo zijn er afbeeldingen van vissen, paarden en boeren in het gebouw te vinden.

Ook nu is het gebouw al in gebruik bij de rijksoverheid. Sinds de laatste kabinetsformatie zitten er drie ministeries: Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur; Klimaat en Groene Groei; en Economische Zaken. Met de komst van AZ wordt het complex de werkplek van vier departementen.

Veiligheid bepaalde de verbouwing

Een groot deel van de aanpassingen was nodig om de beveiliging op het niveau te brengen dat bij het ministerie van de premier en bij de ministerraad hoort. Dat leidde volgens het RVB onder meer tot ingrijpende constructieve ingrepen in het monument. Projectmanager Ellen Gerrits van het RVB was bij de verbouwing betrokken.

Het gebouw krijgt twee gescheiden ingangen. Hoogwaardigheidsbekleders komen binnen via het middelste hof; ambtenaren en bezoekers gebruiken de ingang van het rijkskantoor. Het ritueel van de ministerraad blijft daarmee herkenbaar: bewindspersonen rijden door een poort, stappen uit op het hof en gaan via een eigen entree naar binnen, zoals ze dat op het Binnenhof gewend waren. De belangrijkste vergaderzaal heeft dezelfde naam gekregen als de historische zaal op het Binnenhof.

Wat het project zegt over rijkshuisvesting

De verhuizing van AZ laat zien hoe complex de huisvesting van de kern van de rijksoverheid is. Een kantoor voor een ministerie dat de ministerraad organiseert, vraagt meer dan werkplekken: beveiligde zones, gescheiden routes, ruimte voor dienstauto’s en ontvangstfaciliteiten. Dat maakt het aantal geschikte gebouwen in Den Haag klein, zeker als de oplossing tijdelijk is.

Opvallend is ook dat het RVB voor deze opgave een bestaand rijksmonument heeft aangepast in plaats van nieuwe of gehuurde ruimte te zoeken. Door een gebouw te hergebruiken dat al in rijkshanden en in gebruik bij andere ministeries was, komen meerdere departementen onder één dak. Tegelijk laat de lange voorgeschiedenis, met het afgeblazen Catshuisplan en het conflict over de Binnenhof-deadline, zien hoe lokale politiek en veiligheidseisen de planning van rijkshuisvesting kunnen bepalen.

Voor de Haagse kantorenmarkt heeft de verhuizing een beperkte directe impact: het gaat om een bestaand rijksgebouw en om ongeveer 220 werkplekken. De verhuisbewegingen rond de Binnenhof-renovatie zorgen er wel voor dat de rijksoverheid in het centrum van Den Haag voor een reeks jaren op meerdere tijdelijke locaties zit.

Wat er nu volgt

Met de oplevering kan AZ zijn intrek nemen in het gebouw aan de Bezuidenhoutseweg en kan de ministerraad weer in een eigen, daarvoor ingerichte zaal plaatsvinden. Het RVB geeft in zijn bericht geen exacte verhuisdatum en ook niet aan hoe lang AZ aan de Bezuidenhoutseweg blijft. De terugkeer naar het Binnenhof hangt af van de voortgang van de renovatie daar, waarover het RVB in dit bericht geen nieuwe details geeft.

Bron: Rijksvastgoedbedrijf – Tijdelijke huisvesting Algemene Zaken aan Bezuidenhoutseweg (18 maart 2025)
Extra bron: NOS – Burgemeester Den Haag onverbiddelijk: geen uitstel, kabinet moet Binnenhof snel leeg (19 augustus 2024)