De Algemene Rekenkamer verhuist in 2026 tijdelijk naar Lange Vijverberg 3 in Den Haag. Het historische hoofdkantoor aan het Lange Voorhout 8, waar het controleorgaan sinds 1868 is gevestigd, gaat op de schop. De renovatieplannen zijn onlangs goedgekeurd, maakte de Rekenkamer bekend. Het Rijksvastgoedbedrijf is opdrachtgever voor de verbouwing.

Van één rapport naar vijftig

De Rekenkamer onderbouwt de noodzaak van de renovatie met de groei van de eigen organisatie. In de jaren negentig verscheen er gemiddeld één onderzoek per jaar; in 2025 publiceert het instituut er meer dan vijftig. Werkwijze en omvang van de organisatie zijn in die periode sterk veranderd. Het huidige gebouw past daar volgens de Rekenkamer niet meer bij. De organisatie wil een duurzaam pand dat geschikt is voor hybride werken en dat aansluit bij wat een moderne auditinstelling nu en in de toekomst nodig heeft.

Het complex aan het Lange Voorhout is eigendom van de Staat. Delen ervan gaan terug tot de veertiende eeuw en een deel van het gebouw is rijksmonument. In de jaren negentig werden de achterliggende panden aan de Kazernestraat gesloopt en vervangen door een uitbreiding naar ontwerp van Aldo en Hannie van Eyck. De voor- en achterhuizen uit de achttiende en negentiende eeuw bleven vanwege hun monumentale waarde behouden.

Ontwerp van Happel Cornelisse Verhoeven

De voorbereiding loopt al jaren. In oktober 2020 startte het Rijksvastgoedbedrijf, samen met het Atelier Rijksbouwmeester en de Rekenkamer als huurder, een Europese aanbesteding voor het ontwerpteam. Het programma van eisen vroeg toen om voldoende vergader- en conferentieruimte en om 245 werkplekken, met nadrukkelijk aandacht voor meer thuiswerken na de coronacrisis. De minister van Binnenlandse Zaken zou het budget voor de renovatie vaststellen.

Architectenbureau Happel Cornelisse Verhoeven kreeg de opdracht. In een publicatie die het Rijksvastgoedbedrijf in november 2024 samen met de Rekenkamer en het bureau uitbracht, staan de hoofdlijnen van het ontwerp. Het gebouw moet geschikt worden voor digitaal en hybride werken en samenwerken, moet energielabel A+++ krijgen en moet zijn erfgoedwaarde behouden. De entree op nummer 8 wordt weer de hoofdingang; bezoekers kwamen tot nu toe binnen via de middeleeuwse poort op nummer 6, wat de ingang lastig vindbaar maakte. Een nieuwe foyer met koffiebar, restaurant en informele werkplekken verbindt het monument met het kantoorgebouw, en binnen het bestaande gebouw komt een nieuw, cilindrisch hoofdtrappenhuis. In het kantoorgebouw maken de vier bestaande verdiepingen plaats voor drie ruimere bouwlagen op de verdiepingshoogte van het monument; de twee bovenste worden ingericht voor ontvangst en samenwerking. Samen met kunstenaar Guus Kusters is een nieuw kleurenpalet ontwikkeld, dat de oorspronkelijke kleuren combineert met nieuwe, zogenoemde reactieve kleuren.

Het programma van 245 werkplekken maakt duidelijk dat het rijk niet uitgaat van een vaste plek per medewerker. Bij hybride werken delen meer mensen dezelfde werkplekken, terwijl de behoefte aan ruimtes voor overleg, samenwerking en ontvangst van bezoekers juist toeneemt. Het nieuwe ontwerp, met een foyer en aparte lagen voor ontvangst en samenwerking, speelt daarop in.

Over de kosten en de precieze duur van de verbouwing zijn in de aankondiging geen gegevens opgenomen. De oorspronkelijke planning uit 2020 ging uit van een afgerond ontwerp in 2024, een tijdelijke huisvesting tussen 2024 en 2027 en een terugkeer naar het Lange Voorhout in de loop van 2027. Met de verhuizing naar de tijdelijke locatie in 2026 is die planning duidelijk opgeschoven.

Rijksvastgoed in het centrum van Den Haag

De verhuizing van de Rekenkamer staat niet op zichzelf. Het Rijksvastgoedbedrijf is in de Haagse binnenstad met een reeks grote huisvestingsprojecten bezig. De renovatie van het Binnenhof heeft tot een omvangrijke tijdelijke verhuisbeweging van parlement en ministeries geleid, en ook andere rijksdiensten rond de Hofvijver en het Lange Voorhout zitten in historische panden die aan moderne eisen moeten worden aangepast. Het rijk zoekt daarbij steeds vaker naar een combinatie van monumentenzorg, verduurzaming en efficiënter ruimtegebruik, omdat het aantal werkplekken per medewerker door hybride werken daalt.

Voor de Haagse kantorenmarkt betekent dat een voortdurende vraag naar tijdelijke huisvesting van hoge kwaliteit in de directe omgeving van het regeringscentrum. Wisselpanden moeten centraal liggen, goed beveiligd kunnen worden en geschikt zijn voor vergaderingen met externe partijen. De Lange Vijverberg, aan de noordzijde van de Hofvijver, ligt op loopafstand van het Binnenhof en van de ministeries. Het Rijksvastgoedbedrijf huurde het monument aan de Lange Vijverberg 3 in maart 2024 als wisselkantoor.

Monumentale rijkspanden als het Rekenkamercomplex illustreren ook de uitdaging van verduurzaming in historisch vastgoed. Het streven naar energielabel A+++ in een deels middeleeuws complex vraagt om ingrepen die de monumentale waarde niet aantasten, zoals installatietechniek die uit het zicht blijft en isolatie aan de binnenzijde.

Open Monumentendag als afscheid

Voordat de verbouwing begint, krijgt het publiek nog één keer de kans het oude gebouw te bekijken. De Rekenkamer doet mee aan Open Monumentendag in september 2025. Het programma voor die dag wordt later bekendgemaakt. Meer informatie over de renovatie is te vinden bij het Rijksvastgoedbedrijf.

Wat volgt

In 2026 neemt de Rekenkamer haar intrek aan Lange Vijverberg 3, waarna de renovatie van het complex aan het Lange Voorhout kan beginnen. Hoe lang het instituut in de tijdelijke huisvesting blijft, wanneer de werkzaamheden worden aanbesteed en wat de verbouwing gaat kosten, heeft de organisatie nog niet gemeld. Na de renovatie keert de Rekenkamer terug naar het pand waar zij al sinds 1868 gevestigd is.

Bron: Algemene Rekenkamer. Extra bronnen: Rijksvastgoedbedrijf, publicatie renovatie Lange Voorhout 8 (november 2024) · Algemene Rekenkamer, aanbesteding architect (27 oktober 2020)