Na decennia van krimp groeit de defensiesector in Europa weer, en dat heeft directe gevolgen voor de vastgoedmarkt. In het rapport Strategic Sector Signals concludeert Cushman & Wakefield dat stijgende defensie-uitgaven de vraag naar industriële en logistieke ruimte opstuwen, zowel in bestaande clusters als in nieuwe regio’s. Ook in Nederland is die verschuiving al zichtbaar, aldus het adviesbureau.
Uitbreiding, hergebruik en nieuwbouw
Cushman & Wakefield heeft in kaart gebracht welke nieuwe productiefaciliteiten voor defensie sinds begin 2024 in Europa zijn aangekondigd of geopend. Het grootste deel daarvan, 54 procent, betreft uitbreidingen van bestaande locaties. Zestien procent wordt gevestigd in bestaande gebouwen die een nieuwe functie krijgen, en 26 procent is volledige nieuwbouw.
Die verdeling is veelzeggend. De defensie-industrie groeit vooral door bestaande vestigingen op te schalen. Dat is sneller dan een nieuwe locatie ontwikkelen en sluit aan bij de bestaande kennis, vergunningen en beveiligingseisen. Maar het aandeel herbestemming en nieuwbouw is groot genoeg om ook ontwikkelaars en eigenaren van bestaande bedrijfsruimte een rol te geven.
Geografisch concentreren de investeringen zich in West-Europese clusters, met Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Italië, Spanje en Zweden als belangrijkste landen. Sinds de Russische inval in Oekraïne ontwikkelen Polen en Roemenië zich tot nieuwe knooppunten. Daarnaast neemt de vraag naar logistieke ruimte toe langs de belangrijke transportcorridors en bij zeehavens.
Nederlandse signalen
Voor Nederland noemt Cushman & Wakefield het nieuwe distributiecentrum van Defensie in Soesterberg en publiek-private initiatieven zoals DefPort als voorbeelden van de verschuiving.
De politieke context geeft de trend extra gewicht. Op de NAVO-top in Den Haag in juni 2025 spraken de bondgenoten af hun defensie-uitgaven tegen 2035 op te voeren naar 5 procent van het bbp, waarvan 3,5 procent voor kernuitgaven aan defensie en 1,5 procent voor bredere veiligheidsgerelateerde investeringen, waaronder infrastructuur. Een deel van dat geld zal in gebouwen, terreinen en logistieke capaciteit landen.
Annelou de Groot, CEO van Cushman & Wakefield Nederland, stelt dat defensie na jaren van inkrimping weer een strategische groeisector is. Volgens haar ontstaat daardoor een brede vastgoedbehoefte, van productie en opslag tot training, huisvesting en innovatiecampussen. Cushman & Wakefield richtte in de zomer van 2025 een eigen Defence & Strategy-team op dat overheden en marktpartijen adviseert over locatiestrategie, herontwikkeling, verduurzaming en publiek-private samenwerking.
Meer strategische sectoren met ruimtevraag
Het rapport kijkt verder dan defensie. Cushman & Wakefield signaleert dezelfde dynamiek in drie andere sectoren die Europa als strategisch aanmerkt.
Schone energietechnologie. Onder de Europese Net-Zero Industry Act en het Britse Clean Energy Sector Plan groeit de vraag naar productieruimte voor zonnepanelen, windturbines en kleine modulaire kernreactoren. Duitsland loopt voorop, gevolgd door het Verenigd Koninkrijk, Italië, Frankrijk, Spanje, delen van Scandinavië en Centraal- en Oost-Europa.
Kritieke grondstoffen. De behoefte aan nikkel, lithium en zeldzame aardmetalen neemt toe. Mijnbouw- en raffinagefaciliteiten zijn doorgaans in eigendom van de gebruiker, maar recycling biedt kansen voor gehuurde bedrijfsruimte in de buurt van productieclusters. De Europese Critical Raw Materials Act en de Britse Critical Minerals Strategy moeten de afhankelijkheid van import verkleinen.
Life sciences. Zowel de EU als het Verenigd Koninkrijk geven prioriteit aan deze sector. Het gaat om productiefaciliteiten volgens GMP-normen, die meestal in eigendom zijn, en om distributiecentra volgens GDP-richtlijnen, die vaak worden gehuurd. Die vraag concentreert zich in bestaande clusters en nabij strategische logistieke knooppunten.
Jos Hesselink, Research Lead bij Cushman & Wakefield Nederland, wijst erop dat de gecombineerde groei van deze sectoren laat zien hoe belangrijk industrieel en logistiek vastgoed is voor de economische en maatschappelijke weerbaarheid. Hij ziet duidelijke kansen voor Nederland, dankzij de infrastructuur en de aanwezige kennisclusters.
Wat betekent dit voor beleggers en eigenaren?
Voor de vastgoedmarkt opent de ontwikkeling een aantal routes.
Langlopende huurders met een sterk profiel. Overheden en defensiebedrijven die op lange termijn plannen, zijn voor beleggers aantrekkelijke huurders. Keerzijde is wel dat het vastgoed vaak aan specifieke eisen moet voldoen op het gebied van beveiliging, vloerbelasting en stroomvoorziening.
Herbestemming van bestaande bedrijfsruimte. Met 16 procent van de nieuwe faciliteiten in hergebruikte gebouwen biedt de trend kansen voor eigenaren van bestaande hallen en productielocaties, mits die technisch geschikt te maken zijn.
Logistiek bij havens en corridors. De groeiende vraag langs transportcorridors en bij zeehavens speelt Nederland met zijn havens en doorvoerfunctie in de kaart. Logistieke locaties die nu al goed ontsloten zijn, kunnen extra vraag aantrekken.
Ruimte en netcapaciteit blijven de beperkende factor. De Nederlandse ruimtedruk, stikstofregels en netcongestie gelden ook voor defensie en de andere strategische sectoren. Beleggers die locaties met voldoende ruimte en aansluitcapaciteit in portefeuille hebben, zitten daardoor in een gunstige uitgangspositie.
Wat volgt
De uitwerking van de NAVO-afspraken in nationale begrotingen zal mede bepalen hoe snel de defensievraag in Nederland zich vertaalt in concrete huur- en aankooptransacties. Cushman & Wakefield verwacht dat defensie, schone energie, kritieke grondstoffen en life sciences samen een structurele bron van vraag naar industrieel en logistiek vastgoed worden. Het volledige rapport Strategic Sector Signals is te vinden op de website van het adviesbureau.
Bron: Cushman & Wakefield – Defence sector unlocks strategic, long-term opportunities for the real estate market · VRT NWS – Dit is er beslist op de NAVO-top (25 juni 2025) · Beeld: “Gimli Industrial Park Airport” door sajeewaw, CC BY 2.0
