Vijf opdrachtgevers maken kans op de Gouden Piramide 2026, de rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap. Op de shortlist staan een grootschalige gebiedsontwikkeling in Almere, een wooncoöperatie in Amsterdam, de vernieuwde hoofdvestiging van De Nederlandsche Bank, een kindcentrum in Best en een houten woongebouw in Rotterdam. Dat maakte het College van Rijksadviseurs op 15 april bekend. De winnaar wordt op 29 oktober 2026 bekendgemaakt tijdens een feestelijke bijeenkomst van het Rijk en ontvangt een trofee en 75.000 euro.

Collectiviteit als gemeenschappelijke noemer

De jury ziet in de nominaties dit jaar een duidelijke lijn: collectiviteit. Volgens het College van Rijksadviseurs hebben alle vijf opdrachtgevers hun project nadrukkelijk ontworpen voor gedeeld gebruik. Ze kijken daarbij verder dan de directe gebruikers of huurders en betrekken ook buurtbewoners, bezoekers en de bredere omgeving bij hun plannen.

Daarmee sluit de editie van 2026 aan bij een bredere beweging in de vastgoed- en bouwsector. Publieke ruimte, gedeelde voorzieningen en maatschappelijke meerwaarde spelen een steeds grotere rol bij de afweging of een project slaagt. Voor beleggers en ontwikkelaars zijn dat ook zakelijke kwesties: projecten die goed in hun omgeving zijn ingebed, hebben vaak meer draagvlak en een langere levensduur.

De vijf genomineerden

De grootste nominatie qua schaal is DUIN in Almere. Opdrachtgevers zijn de gemeente Almere, belegger Amvest en Waterschap Zuiderzeeland. Het gaat om een gebiedsontwikkeling van ongeveer 3.000 woningen in acht deelgebieden, met daarnaast circa 120.000 m² voor werken en voorzieningen. Onderdeel van het project zijn ook de reconstructie van ongeveer 3 kilometer dijk en een stranduitbreiding van 20 hectare. Amvest won in 2009 de prijsvraag die de gemeente uitschreef voor deze locatie aan het Almeerderstrand. De nominatie laat zien hoe een langlopende samenwerking tussen een gemeente, een institutionele belegger en een waterschap kan uitmonden in een samenhangend stuk stad.

In Amsterdam is De Nieuwe Meent genomineerd. Opdrachtgever is de gelijknamige woon- en beheercoöperatie. Het sociale huurcomplex staat op een restkavel bij station Amsterdam Science Park in de Watergraafsmeer en telt veertig wooneenheden: vijftien zelfstandige woningen en vijf woongroepen. Het gebouw heeft daarnaast collectieve ruimtes, een café en gedeelde kantoorruimte. Wooncoöperaties zijn in Nederland nog een relatief kleine speler, maar krijgen de laatste jaren meer aandacht van gemeenten als aanvulling op corporaties en marktpartijen.

De derde nominatie is de renovatie van het hoofdkantoor van De Nederlandsche Bank aan het Frederiksplein in Amsterdam. DNB wilde het gebouw opener en toegankelijker maken. Bij de renovatie is ruim 5.000 m² groen toegevoegd, en de voormalige goudkluis is omgebouwd tot een publieke ruimte onder de naam De Nieuwe Schatkamer. Voor de kantorenmarkt is het project een voorbeeld van de manier waarop een groot, bestaand hoofdkantoor kan worden heringericht in plaats van vervangen.

In Best is Kindcentrum De Zevensprong genomineerd, met de gemeente Best als opdrachtgever. Het integraal kindcentrum biedt plaats aan 325 kinderen. Het is gerealiseerd door een bestaand casco uit de jaren zeventig te hergebruiken en de nieuwbouw uit te voeren met een houten draagconstructie. De buitenspeelruimte is ook toegankelijk voor de omliggende wijk.

De vijfde genomineerde is SAWA in het Lloydkwartier in Rotterdam, ontwikkeld door NICE Developers en ERA Contour. Het duurzame woongebouw staat op een kavel die eerder braak lag en valt op door de toepassing van hout, veel groen en een gezamenlijke moestuin voor de bewoners.

Juryproces en publicatie

De Rijksbouwmeester is voorzitter van de jury en leidt de uitvoering van de prijs. Volgens de planning van het College van Rijksadviseurs bezoekt de jury begin juni de vijf genomineerde projecten. Bij de bekendmaking van de winnaar verschijnt ook een publicatie. Daarin staan het juryrapport, een essay van de Rijksbouwmeester en beschrijvingen van de vijftien opdrachtgevers die de jury in deze ronde het meest inspirerend vond.

Achtergrond van de prijs

De Gouden Piramide wordt om de twee jaar uitgereikt en is onderdeel van het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp van de ministeries van BZK en OCW. De prijs bekroont niet de architect of de aannemer, maar de opdrachtgever: de partij die het initiatief neemt, de ambities bepaalt en de samenwerking organiseert. Daarmee wijkt de rijksprijs af van veel andere architectuur- en vastgoedprijzen.

Voor de vastgoedsector is de shortlist van 2026 opvallend divers. Een institutionele belegger, een centrale bank, twee ontwikkelaars, een wooncoöperatie en twee gemeenten dingen mee. Dat onderstreept dat de prijs zich niet beperkt tot publiek opdrachtgeverschap: ook marktpartijen kunnen met projecten met een sterke maatschappelijke component in aanmerking komen. Opvallend is verder dat twee van de vijf projecten draaien om hergebruik van een bestaand gebouw, namelijk het DNB-hoofdkantoor en het casco in Best. Twee projecten, SAWA en De Zevensprong, maken nadrukkelijk gebruik van houtbouw.

Wat nu volgt

Na de juryronde langs de projecten in juni maakt de jury haar keuze. De winnaar van de Gouden Piramide 2026 wordt op donderdag 29 oktober bekendgemaakt tijdens een bijeenkomst van het Rijk. Daar wordt ook de publicatie met de lessen uit deze editie gepresenteerd.

Bron: College van Rijksadviseurs – Nominaties Gouden Piramide 2026 bekend: collectiviteit als rode draad · Extra bron: Gouden Piramide