Het kabinet maakt onderhoud en vernieuwing van wegen, bruggen, spoor en waterwerken de komende jaren tot topprioriteit en trekt daar € 18 miljard extra voor uit. De keerzijde is dat een reeks aanlegprojecten wordt gepauzeerd, waaronder volgens berichtgeving van NOS en PropertyNL het noordelijke deel van Zuidasdok in Amsterdam. Voor de vastgoedsector is vooral een post van € 355 miljoen relevant: daarmee worden vier nieuwe grootschalige woningbouwgebieden in Alkmaar, Apeldoorn, Helmond en Hengelo/Enschede bereikbaar gemaakt. Dat maakten minister Vincent Karremans en staatssecretaris Annet Bertram van Infrastructuur en Waterstaat op vrijdag 16 oktober bekend.

Instandhouding gaat voor nieuwe aanleg

Volgens het kabinet is er in het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds niet genoeg geld om alle ambities waar te maken. Daarom zijn keuzes gemaakt aan de hand van een afweegkader dat eerder met de Tweede Kamer is besproken. Behoud van wat er al ligt en veiligheid staan daarin bovenaan. Het extra geld dat op Prinsjesdag voor instandhouding en regionale bereikbaarheid werd vrijgemaakt, vergroot de speelruimte, maar is niet genoeg om alles door te zetten.

Als essentiële werken noemt het kabinet onder meer het gemaal bij IJmuiden, dat volgens de regering vier miljoen mensen tegen het water beschermt, de Haringvlietbrug met dagelijks zo’n 66.000 gebruikers en de hogesnelheidslijn, waarover per dag ongeveer 275 internationale treinen rijden. Daarnaast wordt de uitrol van het Europese treinbeveiligingssysteem ERTMS versneld, zodat het spoor ook na 2040 veilig en betrouwbaar blijft. Niet elk onderdeel wordt vervangen: een deel krijgt maatregelen die de levensduur verlengen. PropertyNL noemt ook de Merwedebrug en de Suurhoffbrug bij de werken die geld krijgen.

Karremans sprak van de grootste vernieuwingsopgave die de Nederlandse infrastructuur ooit heeft gekend. Bertram legde de nadruk op onderhoud en vernieuwing van het spoor, waarvoor ook extra geld beschikbaar komt om de weerbaarheid van het spoor te vergroten.

Welke projecten doorgaan en welke stilvallen

Aanlegprojecten in het MIRT zijn volgens het kabinet objectief gescoord op basis van wegingsfactoren en het beschikbare budget. Doorgezet worden de A20 tussen Nieuwerkerk en Gouwe, de vaarweg Lemmer-Delfzijl, de Nedersaksenlijn en het Mobiliteitspakket Brainport, inclusief de aanpak van de spoorknoop Eindhoven. Met het extra Prinsjesdaggeld voor regionale bereikbaarheid gaan ook de flessenhals bij spoorknooppunt Meppel, de N35 bij Mariënheem, knooppunt Zaarderheiken (A67/A76) bij Venlo en de N33 tussen Zuidbroek en Appingedam door.

Een reeks andere projecten wordt gepauzeerd, omdat de financiering ontbreekt of omdat ze op dit moment niet uitvoerbaar zijn. Het kabinet noemt die projecten in zijn persbericht niet bij naam. Volgens PropertyNL, dat zich deels baseert op de NOS, gaat het onder meer om het noordelijke deel van Zuidasdok, de uitbreiding van RandstadRail tussen Den Haag, Rotterdam en Zoetermeer, uitbreiding van het Rotterdamse metronet, de verbreding van de sluis bij Kornwerderzand, de verbreding van de A27 tussen Zeewolde en Eemnes, de A28 tussen Hoogeveen en Amersfoort, de N33 tussen Eemshaven en Appingedam, de ringweg rond Utrecht en de verplaatsing van de veerhaven van Holwerd. Vastgoedjournaal meldt dat het in totaal om 29 uitgestelde projecten gaat.

Wat het betekent voor vastgoed en gebiedsontwikkeling

Voor de vastgoedmarkt springen twee onderdelen eruit. Het eerste is de € 355 miljoen voor de ontsluiting van vier grootschalige woningbouwgebieden. Infrastructuur is bij dat soort locaties vaak de bepalende voorwaarde: zonder wegaansluiting of openbaar vervoer komen bestemmingsplannen, grondexploitaties en financiering moeilijk rond. Het kabinet benadrukt dat bestaande afspraken over het ontsluiten van woningbouwlocaties blijven staan. Ontwikkelaars en beleggers die in deze regio’s actief zijn, krijgen daarmee meer duidelijkheid over de bereikbaarheid van toekomstige wijken.

Het tweede onderdeel is Zuidasdok. Het project moet de A10-Zuid verbreden en deels onder de grond brengen en het station Amsterdam Zuid uitbreiden, en kampt al jaren met vertraging en kostenstijgingen. De Zuidas is de belangrijkste kantorenlocatie van het land, met een concentratie van hoofdkantoren, advocatenkantoren en financiële dienstverleners. Een pauze in het noordelijke deel verlengt de onzekerheid over de planning van de infrastructuur rond die locatie. Hoe het kabinet de pauze precies vormgeeft, is nog niet uitgewerkt in de stukken die vrijdag openbaar werden.

Het besluit sluit aan bij een bredere discussie in de sector over randvoorwaarden voor bouwen. Netcongestie, stikstof en ontbrekende infrastructuur worden door ontwikkelaars en bouwers steeds vaker genoemd als knelpunten naast vergunningstrajecten. De keuze om eerst te investeren in bestaande netwerken betekent dat nieuwe gebiedsontwikkelingen die afhankelijk zijn van nieuwe weg- of spoorverbindingen langer op zekerheid moeten wachten.

Zekerheid voor acht jaar en zoektocht naar ander geld

Het kabinet zegt met dit pakket zekerheid te bieden voor de komende acht jaar aan weggebruikers, reizigers, vaarweggebruikers, overheden en bouwers, zodat er minder met budgetten geschoven hoeft te worden. Tegelijk wil het niet-noodzakelijke regels schrappen en projecten versimpelen en standaardiseren tot wat strikt nodig is.

Daarnaast onderzoekt het kabinet alternatieve manieren om nieuwe wegen en sporen te bekostigen en te financieren. In een aparte brief kondigde Bertram een adviescommissie aan die het perspectief voor de Lelylijn en Noord-Nederland gaat onderzoeken, inclusief nieuwe financieringsvormen. Volgens PropertyNL zei de staatssecretaris tegen het FD dat ook institutionele beleggers in beeld kunnen komen voor bepaalde trajecten rond Schiphol, waaronder Zuidasdok.

Wat nu volgt

De prioritering wordt de komende periode besproken met de Tweede Kamer en met de regio’s in de bestuurlijke MIRT-overleggen. De budgettaire verwerking volgt in de Voorjaarsnota. Voor gemeenten en marktpartijen in de vier genoemde woningbouwregio’s is de volgende stap de uitwerking van de concrete bereikbaarheidsmaatregelen. Voor partijen met belangen rond de Zuidas en de andere gepauzeerde trajecten wordt het wachten op meer duidelijkheid over de duur van de pauze en mogelijke alternatieve financiering.

Lees ook: PingProperties koopt volledig verhuurd kantoor Tripolis 100 aan de Zuidas van Flow en Bleizo: Rijk, regio en corporaties tekenen voor 5.000 woningen.

Bron: Rijksoverheid · Extra bronnen: PropertyNL · Vastgoedjournaal · Rijksoverheid – Lelylijn