Een accupark op twaalf parkeerplaatsen moet ervoor zorgen dat het Herman Gortercomplex in Utrecht ondanks de volledige aansluitstop op het stroomnet volledig als rijkskantoor in gebruik kan worden genomen. Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) maakte op 3 juni 2026 bekend dat het gecontracteerde vermogen van het complex dankzij de batterijen bijna is gehalveerd. Daarmee kan de renovatie van het laatste gebouw volgend jaar worden afgerond, terwijl een verzwaring van de netaansluiting niet mogelijk was.

Aansluitstop in Utrecht

In Utrecht geldt een volledige aansluitstop voor nieuwe en zwaardere aansluitingen op het elektriciteitsnet, voor woningen en bedrijven. Voor het Herman Gortercomplex (HG), vlak bij station Utrecht Centraal, was dat een direct probleem: de verbouwing ging uit van een volledig elektrische energievoorziening, en de bestaande aansluiting kon vanwege de beperkte netcapaciteit niet worden verzwaard.

De oplossing is gevonden in opslag. In zeecontainers op twaalf parkeerplaatsen staan accu’s waarop het gebouw wordt aangesloten. Op piekmomenten, bijvoorbeeld ’s ochtends wanneer computers en koelmachines tegelijk worden aangezet, leveren de batterijen extra energie, zodat het gebouw minder vermogen van het net vraagt. Overdag worden de accu’s geladen met stroom van zonnepanelen die op dat moment niet in het gebouw wordt gebruikt. Is dat onvoldoende, bijvoorbeeld in de winter, dan wordt ’s nachts bijgeladen met netstroom, op uren waarop het volledige contractvermogen niet nodig is.

Doordat het contractvermogen bijna halveert, komt er bovendien ruimte op het net vrij voor andere gebruikers. Het RVB noemt het geen vanzelfsprekende aanpak: volgens projectmanager Dagmar Spee vroeg de netcongestie om een andere werkwijze dan gebruikelijk. Zij wijst erop dat Nederland niet te weinig stroom heeft, maar dat het onderliggende net te weinig capaciteit heeft om die stroom naar de aansluitingen te transporteren, en dat stroom zonder accu’s moeilijk te bufferen is.

Zonnepanelen, overkapping en warmte-koudeopslag

De zonnepanelen liggen op de daken van de gebouwen. Op het binnenterrein komt daarnaast een overkapping met fietsenstallingen en parkeerplaatsen, uitgevoerd als groendakconstructie die eveneens zonnepanelen draagt. Het complex krijgt verder een eigen warmte-koudeopslagsysteem en gaat volledig elektrisch.

Het project wordt uitgevoerd onder een DBM&E-contract: Dura Vermeer Bouw en Vastgoed Hengelo is verantwoordelijk voor ontwerp, realisatie, onderhoud en energievoorziening. Het accupark is eigendom van het RVB, maar Dura Vermeer beheert, onderhoudt en monitort het, inclusief het energiemanagementsysteem dat bepaalt wanneer de batterijen laden en ontladen.

Bouwen in de binnenstad bracht nog een extra puzzel mee. Het binnenterrein is eigendom van buren, en er bleek net genoeg grond beschikbaar om het accupark tijdelijk te plaatsen.

2.500 rijksambtenaren op 40.000 m²

Het Herman Gortercomplex biedt ruimte aan ongeveer 2.500 rijksambtenaren van het ministerie van Justitie en Veiligheid, verdeeld over circa 40.000 m² kantoorruimte. Een deel van het complex is sinds 11 mei 2026 in gebruik als rijksvergadercentrum voor groepen van 8 tot 60 personen.

Het complex bestaat uit drie gebouwen. HG55 en HG75 zijn huurpanden die in de eerste fase zijn vernieuwd en in 2024 in gebruik zijn genomen; zij hebben een eigen accupark. Het derde gebouw, HG5, wordt in de tweede fase gerenoveerd en krijgt eveneens een eigen energiepark. Volgens Spee gaven de positieve ervaringen met het energiepark uit de eerste fase het vertrouwen om die oplossing in de tweede fase opnieuw toe te passen. De oplevering van HG5 staat gepland voor april 2027; volledige ingebruikname wordt rond de zomer van 2027 verwacht.

Netcongestie als structureel probleem voor rijksvastgoed

Het Herman Gortercomplex staat niet op zichzelf. Het RVB waarschuwde in april 2025 dat ruim tachtig locaties van het Rijk mogelijk afgesloten zouden kunnen worden, omdat ze geen extra aansluitcapaciteit kunnen krijgen. Wie structureel meer stroom afneemt dan het gecontracteerde vermogen, krijgt een waarschuwing van de netbeheerder; na drie waarschuwingen kan de stroom worden afgesloten. De rijksdienst ontwikkelde daarom een toolbox netcongestie met oplossingsrichtingen voor gebouwbeheerders en gebruikers.

In die eerdere publicatie gaf het ministerie van Justitie en Veiligheid al aan dat batterijen die worden opgeladen met zonnestroom van het dak kunnen helpen om pieken op te vangen, maar dat ze extra kosten met zich meebrengen. Ook werd gewezen op de stijgende energievraag, mede door digitalisering en kunstmatige intelligentie. Het accupark bij het Herman Gortercomplex is daarmee een concrete uitwerking van een aanpak die het RVB eerder op papier zette, en volgt op de stadsbatterij bij het rijkskantoor aan de Rijnstraat in Den Haag.

Betekenis voor eigenaren en gebruikers van kantoren

Voor beleggers en eigenaren van kantoren laat het project zien dat netcongestie niet per se het einde van een verduurzamings- of renovatieplan hoeft te betekenen. Lokale opslag, gecombineerd met eigen opwek en slim energiemanagement, kan het benodigde contractvermogen fors verlagen. Tegelijk vraagt zo’n oplossing om fysieke ruimte op of rond het gebouw, om een investering in batterijen en om afspraken over beheer en onderhoud, zoals het RVB die in het DBM&E-contract met de aannemer heeft vastgelegd.

Bij binnenstedelijke locaties is die ruimte vaak schaars, zoals ook in Utrecht bleek. Dat het accupark tijdelijk in zeecontainers op parkeerplaatsen staat, laat zien dat ook op een krap terrein een oplossing te vinden kan zijn.

Wat er nu volgt

De renovatie van HG5 loopt door, met oplevering in april 2027 en volledige ingebruikname rond de zomer van dat jaar. Het accupark zorgt ervoor dat het rijkskantoor dan volledig kan functioneren binnen de beschikbare netcapaciteit. Dura Vermeer blijft verantwoordelijk voor het beheer van het energiesysteem gedurende de looptijd van het contract.

Bron: Rijksvastgoedbedrijf – Accupark bij Herman Gortercomplex oplossing voor netcongestie (3 juni 2026). Zie ook: Rijksvastgoedbedrijf – Door netcongestie dreigt afsluiting gebouwen (16 april 2025)