Tien Haarlemse bouwprojecten dingen mee naar de Lieven de Key Penning 2026, de architectuurprijs die de gemeente Haarlem jaarlijks uitreikt. Een jury bracht een longlist van ruim dertig projecten terug tot tien genomineerden, waaronder het Slachthuis, de NS Werkplaats, Intercel en het Turnhuis Haarlem. De winnaars worden op dinsdagavond 24 november bekendgemaakt in de aula van het Stedelijk Gymnasium in Haarlem. Tot en met 22 november kan het publiek stemmen voor de publieksprijs.
De penning wordt dit jaar voor de zeventiende keer uitgereikt. Het thema van de editie 2026 is architectuur. Dat meldt Rodi Haarlem.
De tien genomineerden
De jury, die onder voorzitterschap staat van de Haarlemse wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling, nomineerde de volgende projecten, in willekeurige volgorde en met de architect of ontwerper zoals vermeld:
- Ceylonpoort – Architectenbureau Jaap Dijkman
- CROSS House – CROSS Architecture
- Intercel – Van Ommeren Associates
- NS Werkplaats – Woensdregt Holtz Architecten
- Villa aan het Spaarne – AHH
- Slachthuis – Van Ommeren Associates
- Townhouses/Look Out – MEESVISSER
- Turnhuis Haarlem – AG Architecten
- De Vierhoek – HERarchitecten/Joost Swarte
- IKC Wijzer – BOP Architecten
Van Ommeren Associates is met twee projecten de enige architect die dubbel op de lijst staat. In de aankondiging worden geen ontwikkelaars of opdrachtgevers genoemd.
Hergebruik en nieuwbouw naast elkaar
Voor de zakelijke vastgoedmarkt is de breedte van de selectie interessant. Namen als het Slachthuis en de NS Werkplaats verwijzen naar gebouwen met een industriële of bedrijfsmatige oorsprong. Daarnaast staan er woonprojecten zoals de Townhouses/Look Out en een villa aan het Spaarne op de lijst, en maatschappelijk vastgoed zoals het Turnhuis en het integraal kindcentrum IKC Wijzer. Bij De Vierhoek wordt naast HERarchitecten ook Joost Swarte als ontwerper genoemd.
Die mix past bij de traditie van de prijs. De gemeente Haarlem kent de penning toe aan de persoon of het bureau dat in de afgelopen drie jaar het beste project realiseerde in een van de categorieën Architectuur, Stedenbouw, Openbare Ruimte & Groen of Monumentenzorg, Erfgoed & Hergebruik; per editie staat één categorie centraal. Zo kan het ene jaar een restauratie in de prijzen vallen en het volgende jaar een nieuwbouwproject of een ingreep in de openbare ruimte.
Publieksprijs en fietstocht
Naast de juryprijs, de Lieven de Key Penning 2026, wordt ook de Lieven de Key Publieksprijs 2026 uitgereikt. Die wordt bepaald door een publieksstemming. Stemmen kan van 20 oktober tot en met 22 november via spraakmakendhaarlem.nl of fysiek bij ABC Architectuurcentrum Haarlem.
Wie de genomineerde gebouwen zelf wil zien, kan op vrijdag 20 november mee met een fietstocht langs de tien projecten. De tocht start bij het ABC en duurt van 13.00 tot 17.00 uur; het tijdstip is volgens de organisatie onder voorbehoud. Kaartjes zijn te reserveren via spraakmakendhaarlem.nl of de website van het ABC.
Uitreiking met lezing van Ids Haagsma
De uitreiking op 24 november wordt voorafgegaan door de Lieven de Key Lezing. Die wordt dit jaar gegeven door architectuurcriticus en publicist Ids Haagsma. Na de lezing worden de winnaars van zowel de penning als de publieksprijs bekendgemaakt.
Een prijs met een lange geschiedenis
De penning is vernoemd naar Lieven de Key (circa 1557/1560–1627), een Vlaamse bouwmeester die de eerste stadsbouwmeester van Haarlem werd.
Dat de uitreiking niet altijd volgens plan verloopt, bleek tijdens de coronaperiode. In 2020 werd er geen winnaar aangewezen, omdat de jury de tien genomineerden door de coronamaatregelen niet kon bezoeken. In 2021 werd de penning in november in zeer kleine kring uitgereikt door de toenmalige wethouder Floor Roduner, zo berichtte Haarlem105 destijds. De juryprijs werd dat jaar gedeeld door twee projecten: het Scheepmakerskwartier aan het Spaarne, ontworpen door LEVS architecten, en de Esplanade aan de Amsterdamsevaart van Martijn Al en René Kuiken. De publieksprijs ging toen naar het Vijverpark van Jos van Eldonk (Common Affairs) en Pim Vervuren (Bureau Blau).
De jury prees het Scheepmakerskwartier destijds om de traditionele bouwstijl en de vernieuwing van een verwaarloosd stuk stad langs het Spaarne. Bij de Esplanade woog mee dat het terugdringen van ruimte voor verkeer langs de Amsterdamsevaart meer verblijfsruimte voor de buurt opleverde, met groen en ruimte voor sport en recreatie.
Waarom dit relevant is voor de vastgoedsector
Lokale architectuurprijzen als de Lieven de Key Penning zijn voor ontwikkelaars en beleggers meer dan een erkenning. Ze geven inzicht in wat een gemeente waardeert in de gebouwde omgeving, op het moment dat Haarlem en andere steden onder druk staan om te verdichten en bestaande gebouwen opnieuw te gebruiken. Dat de jury wordt voorgezeten door de wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling, maakt de uitslag des te interessanter voor partijen die in de stad willen bouwen of transformeren.
De combinatie van woningen, maatschappelijk vastgoed en gebouwen met een bedrijfsmatige oorsprong in de selectie sluit aan bij een bredere beweging in de markt, waarin de waarde van bestaande panden vaker in hergebruik wordt gezocht in plaats van in sloop.
Wat er nu volgt
De publieksstemming loopt tot en met 22 november. De fietstocht langs de genomineerden is op vrijdag 20 november. Op dinsdagavond 24 november volgen in het Stedelijk Gymnasium in Haarlem de Lieven de Key Lezing door Ids Haagsma en de bekendmaking van de winnaars van de penning en de publieksprijs.
Bron: Rodi Haarlem – Tien Haarlemse projecten maken kans op architectuurprijs: publiek mag stemmen
Extra bronnen: Haarlem105 – Vernieuwing en traditie: dit jaar twee winnaars Lieven de Key Penning (24-11-2021)
