De Raad van State raadt het kabinet aan het wetsvoorstel voor een nieuw box 3-stelsel volledig in te trekken en de aangekondigde novelle niet in te dienen. In het advies dat op maandag 2 november 2026 openbaar werd, concludeert de Afdeling advisering dat invoering van het aangepaste stelsel per 2028 niet verantwoord is. Het hoogste adviesorgaan van de regering wil dat Nederland in 2030 in één keer overstapt op een volledige vermogenswinstbelasting, met een nieuw wetsvoorstel. Voor beleggers in vastgoed betekent dat, als het kabinet het advies volgt, dat de huidige forfaitaire heffing met tegenbewijsregeling ook in 2028 en 2029 blijft gelden.

Wat het kabinet wilde

Het kabinet wilde de Wet werkelijk rendement box 3, die de Tweede Kamer al heeft aangenomen en die nu bij de Eerste Kamer ligt, via een novelle ingrijpend aanpassen. Het oorspronkelijke voorstel ging uit van een vermogensaanwasbelasting als hoofdregel: jaarlijks belasting over het werkelijke rendement, inclusief ongerealiseerde waardestijgingen. Onroerende zaken en aandelen in startende ondernemingen vormden daarop een uitzondering. Voor die bezittingen gold een vermogenswinstbelasting, waarbij een waardestijging pas bij verkoop wordt belast.

De novelle draaide die verhouding om. Volgens het advies zou vanaf 2028 ongeveer 90 procent van de vermogensbestanddelen onder de vermogenswinstbelasting vallen: naast onroerende zaken en startende ondernemingen ook financiële instrumenten zoals aandelen en obligaties. Voor banktegoeden, vorderingen, rechtstreeks gehouden cryptobeleggingen en bepaalde verzekeringsproducten zou tijdelijk een vermogensaanwasbelasting blijven gelden. In 2030 zou dan een apart wetsvoorstel volgen om alle vermogensbestanddelen onder de vermogenswinstbelasting te brengen.

Staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën lichtte die route begin oktober toe in een mondeling overleg met de commissie Financiën van de Eerste Kamer. Hij noemde het scenario daar de snelste weg en wilde de novelle voor het einde van het jaar afgerond hebben. Het kabinet vroeg op 2 oktober om een spoedadvies van de Raad van State, dat eind oktober werd verwacht. De Afdeling stelde haar advies vast op 28 oktober.

De bezwaren van de Raad van State

De Afdeling advisering heeft drie hoofdbezwaren. Ten eerste vindt zij een novelle geen geschikt instrument voor een stelselwijziging van deze omvang. Het oorspronkelijke voorstel en de novelle vertrekken vanuit een tegengesteld uitgangspunt. In combinatie met de grote haast gaat dat volgens het advies ten koste van de zorgvuldigheid, en daarmee van de kwaliteit van de wet en de uitvoering. Bij de adviesaanvraag ontbrak de uitvoeringstoets nog.

Ten tweede noemt de Afdeling het tijdelijke onderscheid tussen vermogensbestanddelen onvoldoende gerechtvaardigd. In het oorspronkelijke voorstel waren de uitzonderingen bedoeld om liquiditeitsproblemen te voorkomen. De nieuwe afbakening lijkt volgens de Raad vooral ingegeven door beperkingen in de aangifteprogrammatuur van de Belastingdienst. Twee systemen naast elkaar noemt de Afdeling kwetsbaar.

Ten derde is de novelle volgens het advies incompleet en niet voorzien van een adequate dekking. Voorstellen om het heffingvrije vermogen in 2027 te verlagen naar 30.846 euro en het forfait voor overige bezittingen, waaronder verhuurd vastgoed, te verhogen naar 7,87 procent, hebben onvoldoende politiek draagvlak. Het kabinet kondigde alternatieven aan, maar die ontbreken nog in het voorstel. Daardoor kon de Raad de novelle niet op alle onderdelen beoordelen.

Belastingdienst: in 2028 niet uitvoerbaar

Zwaar weegt de uitvoeringstoets van de Belastingdienst, die op 22 oktober binnenkwam. Die is negatief op alle vijf onderzochte onderdelen. De novelle is technisch maakbaar, maar in ieder geval voor belastingjaar 2028 niet uitvoerbaar. Banken kunnen in 2028, en mogelijk ook in 2029, nog niet alle gegevens aanleveren die nodig zijn om vermogenswinsten op beleggingsportefeuilles vast te stellen. Belastingplichtigen zouden hun winsten dan zelf moeten berekenen, zonder dat de fiscus voldoende contra-informatie heeft. Ook voor 2029 ziet de dienst aanzienlijke risico’s.

Het tijdelijke hybride stelsel zou 252 fte extra vergen en ongeveer 31 miljoen euro aan extra uitvoeringskosten met zich meebrengen. Volgens Accountant.nl komt die capaciteit bovenop de 900 fte die al waren voorzien voor de hervorming van box 3.

Twee varianten, en wat dit betekent voor vastgoedbeleggers

De Raad van State geeft het kabinet twee routes. De voorkeur is het wetsvoorstel in te trekken en met een nieuw voorstel te komen dat in 2030 in één keer een volledige vermogenswinstbelasting invoert. Wil het kabinet toch doorgaan met de novelle, dan adviseert de Afdeling de vermogenswinstbelasting voor alle box 3-bestanddelen pas per 2030 in te voeren. In beide varianten blijft de huidige forfaitaire systematiek met tegenbewijsregeling in 2028 en 2029 bestaan.

Voor particuliere beleggers en familiebedrijven met verhuurd vastgoed in box 3 is dat een belangrijk signaal. In het oorspronkelijke wetsontwerp zouden juist onroerende zaken per 2028 al onder de vermogenswinstbelasting vallen. Volgt het kabinet de Raad van State, dan blijft het forfaitaire rendement op verhuurde panden twee jaar langer de basis van de heffing. Wie denkt dat zijn werkelijke rendement lager is, kan dat dan nog steeds via de tegenbewijsregeling aantonen.

In december 2024 was de Raad van State ook al kritisch over het toenmalige voorstel om het werkelijke rendement te belasten; het vond dat te complex. Het toenmalige kabinet stelde de invoering daarna een jaar uit, tot 2028. In afwachting daarvan ging de heffing voor bezitters van aandelen, vastgoed en crypto vanaf 2026 omhoog.

Wat er nu volgt

Het kabinet hoeft het advies niet over te nemen. Volgens het FD, zo meldt Accountant.nl, wordt uitstel inmiddels wel overwogen. Premier Rob Jetten zei dat het kabinet kijkt naar de beste momenten om het stelsel in te voeren. Staatssecretaris Eerenberg liet weten de kritiek van de Raad van State serieus te nemen. De Tweede Kamer debatteert op 4 november opnieuw over het Belastingplan en stemt op 12 november over het Belastingplan en de aanpassing van box 3. De Eerste Kamer, waar de oorspronkelijke wet ligt, heeft eerder laten weten die in de huidige vorm niet te willen aannemen.

Bron: Accountancy Vanmorgen
Extra bronnen: Raad van State – advies W06.26.00330/III · Accountant.nl · WijBusinessNieuws · Eerste Kamer – mondeling overleg box 3 (6 oktober 2026) · NOS (13 december 2024) · Grant Thornton – Wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 (6 juni 2025)