De binnensteden van de grootste Nederlandse gemeenten trokken deze zomer duidelijk minder publiek. In het derde kwartaal van 2026 lag het aantal passanten in de centra van de zes grootste gemeenten gemiddeld 15 procent lager dan een jaar eerder. Kustplaatsen hielden het bezoek vrijwel op peil (-0,3 procent). Landelijk kwam de daling uit op 8,7 procent. Dat blijkt uit de kwartaalanalyse van de Nationale Bezoekers Index (NBI), die op 26 oktober is gepubliceerd.

Het opvallende is de spreiding. Volgens de NBI kreeg bijna driekwart van de gemeten centrumgebieden te maken met minder bezoekers, maar ruim een kwart trok juist meer mensen. Tussen de grootste gemeenten en de kustplaatsen zit een verschil van 14,7 procentpunt (berekening van de redactie). Voor eigenaren en beleggers in winkelvastgoed is dat een signaal dat het landelijke gemiddelde weinig zegt over de eigen locatie.

De cijfers op een rij

Categorie	Verandering passanten Q3 2026 t.o.v. Q3 2025
Zes grootste gemeenten	-15%
Alle centrumgebieden (landelijk)	-8,7%
Middelgrote steden	-4,4%
Kustplaatsen	-0,3%
Gorinchem (grootste stijger)	+34%
Ter vergelijking: landelijk Q3 2025 t.o.v. Q3 2024	+1,75%

Bron: Nationale Bezoekers Index (26 oktober 2026 en 27 oktober 2025).

De middelgrote steden vormen volgens de NBI een stabiele middengroep. Hun daling van 4,4 procent is ongeveer half zo groot als het landelijke gemiddelde: 4,3 procentpunt minder (berekening van de redactie). In deze groep zitten ook de meeste stijgers, zoals Roermond, Vlaardingen, Waalwijk en Terneuzen. Terneuzen hoorde een jaar eerder nog bij de grootste dalers. Gorinchem springt eruit met een groei van 34 procent en lag volgens de NBI het hele jaar boven het niveau van 2025.

Bij de grote gemeenten noemt de NBI Utrecht en Den Haag als dalers, terwijl Rotterdam vrijwel gelijk bleef. Enkele grotere centrumgebieden groeiden wel: Maastricht, Zaandam, Leeuwarden en Haarlem.

Recordzomer, toch minder bezoek

De timing maakt de cijfers opvallender. Volgens het KNMI, waar de NBI naar verwijst, was het de warmste zomer ooit gemeten. De drukke stranden zijn terug te zien in de centra van kustplaatsen als Noordwijk, IJmuiden, Ouddorp en Den Helder, die meer bezoekers trokken. In het binnenland lag het bezoek in juli, augustus en september juist lager dan een jaar eerder.

Over het derde kwartaal van 2025 meldde de NBI nog een lichte groei van 1,75 procent, na stijgingen van 7,33 procent in het eerste en 6,5 procent in het tweede kwartaal van dat jaar. Wie beide jaarcijfers aan elkaar rijgt, komt voor het derde kwartaal van 2026 uit op ongeveer 7,1 procent minder passanten dan in dezelfde periode van 2024 (berekening van de redactie). Dat is een indicatie: de NBI baseerde de analyse van 2025 op de 150 grootste centrumgebieden en spreekt op de eigen site van een maandelijkse barometer van 100 centrumgebieden, zodat de groepen niet helemaal gelijk zijn.

Minder voetgangers, wel meer omzet

Minder passanten betekent niet automatisch minder omzet. De NBI wijst er zelf op dat de detailhandel volgens het CBS in juli en augustus meer omzette dan een jaar eerder, en dat bezoekers ongeveer even lang in de centra bleven als vorig jaar.

De CBS-cijfers bevestigen dat. In juli groeide de omzet van de detailhandel met 2,8 procent, bij een volumegroei van 1,8 procent. In augustus was dat 3,5 procent omzet en 2,7 procent volume. Het verschil tussen de omzetgroei in augustus en de passantendaling over het kwartaal is 12,2 procentpunt (berekening van de redactie). Die twee cijfers zijn niet een-op-een te vergelijken: de CBS-omzet geldt voor de hele detailhandel, dus ook voor winkels buiten de centra en voor verkoop via internet.

Juist dat laatste speelt een rol. De online-omzet groeide in augustus met 6,2 procent en bij webwinkels zelfs met 7,0 procent, tegen 3,5 procent voor de detailhandel als geheel. Eerder schreef Vastgoedkoerier al dat webwinkels in augustus dubbel zo hard groeiden als de totale retail. In juli was het verschil kleiner: online plus 3,8 procent, totaal plus 2,8 procent.

Wat betekent dit voor beleggers en gebruikers?

Voor winkelvastgoed in de centra is het aantal voetgangers een belangrijke graadmeter, omdat het de basis vormt voor de omzet van huurders en daarmee voor hun huurcapaciteit. Een daling van 15 procent in een kwartaal is in de grote steden fors. Toch laten de omzetcijfers zien dat minder drukte in de centra niet direct leidt tot minder omzet in de detailhandel als geheel; een deel van de groei komt via internet, ook bij winkeliers die naast hun winkels online verkopen (multichannelers: plus 4,8 procent online in augustus).

Voor beleggers onderstrepen de cijfers dat locatiekeuze in retail steeds meer maatwerk wordt. De middelgrote steden en kustplaatsen houden hun publiek beter vast dan de grote binnensteden. In het kwartaalbericht van NVM Business over het derde kwartaal dipten winkels al. Bij beursgenoteerde eigenaren van winkelcentra als URW en Klépierre zag Vastgoedkoerier in de kwartaalcijfers juist dat schaarste de huren stuwt. Het beeld is dus niet eenduidig: drukte en huurniveau lopen niet per se gelijk op.

Voor gebruikers, zoals winkelketens en horeca, is het een reden om per vestiging naar de eigen bezoekcijfers te kijken. De NBI waarschuwt zelf dat percentages bij kleinere gemeenten sterk kunnen schommelen door evenementen, werkzaamheden of winkels die openen of sluiten. Eén kwartaal is daarom geen trend.

Om in de gaten te houden

• Vierde kwartaal: in het vierde kwartaal van 2025 lag het bezoek volgens de NBI 2,8 procent lager dan een jaar eerder, en rond de feestdagen van 2024 bleven de grote steden ook al achter. De komende maanden laten zien of dat patroon terugkomt.
• Middelgrote steden: de NBI wil volgen of deze groep haar positie vasthoudt.
• CBS-omzet september: de omzetcijfers van de detailhandel over september maken het derde kwartaal compleet en tonen of de groei standhoudt nu er minder mensen in de centra komen.
• Online versus fysiek: blijft de online-omzet sneller groeien dan de totale omzet, dan neemt de druk op de functie van de winkelstraat verder toe.

Bron: Nationale Bezoekers Index – Bezoekersdrukte in centrumgebieden 8,7% lager in derde kwartaal 2026 (26 oktober 2026). Extra bronnen: NBI – derde kwartaal 2025, CBS – detailhandel juli 2026, CBS – detailhandel augustus 2026.