De provincie Noord-Holland wil datacenters in uitzonderlijke gevallen ook buiten de drie aangewezen clusters Amsterdam, Haarlemmermeer en Hollands Kroon toelaten. De ruimte in die clusters raakt op. Een ruime meerderheid van Provinciale Staten steunde die lijn in een debat over de geactualiseerde datacenterstrategie voor 2025-2027, zo meldde persbureau ANP op 21 januari 2025. Voor nieuwe hyperscale datacenters blijft de deur in Noord-Holland de komende jaren wel dicht.

Clusters lopen vol

Gedeputeerde Esther Rommel (VVD, Ruimtelijke Ordening) noemde het ruimtegebrek in de drie clustergemeenten tijdens het debat zeer urgent. Volgens haar gaan de ontwikkelingen in de sector razendsnel. Zij wees onder meer op het groeiende belang van toepassingen van kunstmatige intelligentie. Volgens de provincie is er in de eerder aangewezen gebieden geen ruimte meer voor nieuwe datacenters. Rommel wil daarom ook in gesprek met het Rijk, andere provincies en andere betrokken partijen.

De cijfers in de strategie laten zien hoe snel de sector is gegroeid. Begin 2024 telde Noord-Holland 88 datacenters met een aansluitvermogen van meer dan 5 MVA, tegen 57 in januari 2022. Landelijk ging het om 187 datacenters, waarvan ongeveer de helft in Noord-Holland staat. Volgens de strategie liggen er nog zo’n twintig vergunningaanvragen voor nieuwe datacenters in Amsterdam en Haarlemmermeer. Op Schiphol Trade Park in Haarlemmermeer is nog ongeveer 20 hectare beschikbaar, goed voor een energievraag van zo’n 200 MW. Bij een opgesteld vermogen van meer dan 50 MW is de provincie het bevoegd gezag. Alle Nederlandse datacenters samen beslaan volgens de strategie 239 hectare en gebruiken ongeveer 12 petajoule energie per jaar, ruwweg 0,65 procent van het totale Nederlandse energieverbruik.

Strenge voorwaarden buiten de clusters

Wie buiten Amsterdam, Haarlemmermeer en Hollands Kroon een datacenter wil bouwen, moet aan drie voorwaarden voldoen. Het initiatief moet passen binnen de ruimtelijke en strategische doelen van de gemeente en lokaal draagvlak hebben. Daarnaast moet de ontwikkeling een positieve bijdrage leveren aan het energiesysteem en aantoonbaar bijdragen aan brede welvaart. De strategie noemt als voorbeelden netverzwaring die verder gaat dan de eigen behoefte, restwarmte die daadwerkelijk wordt benut en deelname aan een energyhub. Ten slotte moet het datacenter voldoen aan de provinciale richtlijn met duurzame vestigingsvoorwaarden. De afwijkingsmogelijkheid moet nog worden uitgewerkt in de provinciale Omgevingsverordening.

Rommel noemde De Kwakel in de gemeente Uithoorn als voorbeeld van zo’n locatie. Daar zouden kassen in de omgeving verwarmd kunnen worden met restwarmte van een datacenter. Statenfracties van onder meer PvdA en GroenLinks drongen erop aan de vestigingseisen zeer strikt toe te passen. Volgens de provincie zijn strenge voorwaarden nodig om ongebreidelde groei buiten de clusters te voorkomen.

Het verbod op nieuwe hyperscale datacenters blijft gelden zolang de strategie loopt. Eerder werden in Hollands Kroon plannen ingediend voor twee hyperscales, van Microsoft en Google.

Energie, water en economische waarde

De strategie gaat uitgebreid in op de druk die datacenters op hun omgeving leggen. Netcongestie is volgens de provincie een urgent probleem. Een deel daarvan is administratief: er wordt meer netcapaciteit aangevraagd dan nodig is, of dezelfde capaciteit wordt dubbel aangevraagd. De provincie wil de locatiekeuze sturen op basis van beschikbare netcapaciteit en met de sector afspraken maken om administratieve netcongestie te voorkomen.

Ook water is een aandachtspunt. Datacenters gebruiken volgens de strategie ongeveer 0,6 procent van het water dat drinkwaterbedrijf PWN levert. Op jaarbasis is dat weinig, maar het verbruik piekt op warme zomerdagen, juist wanneer er weinig overschot is. PWN levert geen drinkwater meer voor koeling. Datacenters moeten daarom overstappen op andere koeltechnieken of op gezuiverd oppervlaktewater. Rommel benadrukte in het debat dat datacenters vrijwel geen drinkwater gebruiken en zich actief met verduurzaming bezighouden.

Het aantal banen in de sector is beperkt. De strategie noemt ongeveer 5.800 directe voltijdbanen. De economische waarde is volgens Rommel wel aanzienlijk: zij verwees naar een rapport dat uitkomt op ongeveer 2,5 miljard euro per jaar.

Betekenis voor de vastgoedmarkt

Voor beleggers en ontwikkelaars in datacentervastgoed betekent het besluit dat de schaarste aan geschikte grond in de Metropoolregio Amsterdam blijft bestaan. Op beperkte schaal ontstaat wel een route naar nieuwe locaties, maar die is alleen begaanbaar met een sterke energie- en restwarmtecasus en steun van de betrokken gemeente. Bestaande, vergunde locaties binnen de clusters worden daardoor relatief waardevoller. Bovendien staat een groot deel van de clusterruimte al in de wachtrij van vergunningaanvragen.

Ook voor eigenaren van bestaande datacenters verandert er iets. Datacenters met een vermogen van minimaal 500 kW moeten energiebesparende maatregelen onderzoeken en daarover rapporteren. Maatregelen die zich binnen vijf jaar terugverdienen, zijn verplicht. De Omgevingsdienst ziet daar namens de provincie op toe.

Wat nu volgt

De provincie werkt de afwijkingsbepaling uit in de Omgevingsverordening. Daarnaast wil Noord-Holland met de Metropoolregio Amsterdam, buurprovincies, het Rijk en de EU praten over een mogelijk vierde datacentercluster buiten de provincie en over een gelijk speelveld in het datacenterbeleid. De ontwikkelingen worden gevolgd via de Plabeka-monitor. In 2026 volgt een tussentijdse rapportage over de strategie. Na 2027 wordt bekeken of verlenging nodig is. In de provinciale Omgevingsvisie wordt verder verkend welke ruimte er daarna is voor digitale infrastructuur.

Lees ook: Kabinet wil verduurzaming van 3.400 bedrijventerreinen versnellen met pilots en samenwerking · Omgevingswet en Wkb in werking: wat verandert er voor zakelijk vastgoed

Bron: Binnenlands Bestuur (ANP) · Datacenterstrategie Noord-Holland 2025-2027