Gemeenten hebben in het tweede kwartaal van 2026 woningbouw vergund met een gezamenlijke bouwsom van € 6,27 miljard. Dat is 97 procent meer dan in hetzelfde kwartaal van 2025, toen de teller op € 3,18 miljard bleef steken. Volgens de kwartaalcijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op 20 augustus publiceerde, is het ook het hoogste kwartaalbedrag sinds het begin van de reeks in 2020. Bij bedrijfsgebouwen bleef de vergunde bouwsom met € 1,82 miljard vrijwel gelijk, al werden daar wel opvallend veel meer gebouwen vergund.

Wat zeggen de cijfers

De vorige recordstand in de reeks lag op € 4,66 miljard, in het vierde kwartaal van 2024. Het nieuwe bedrag ligt daar volgens een berekening van de redactie ruim een derde boven. Tegenover het gemiddelde van de 25 kwartalen vanaf begin 2020 tot en met het eerste kwartaal van 2026 (€ 3,49 miljard) is het bijna 1,8 keer zo veel. Woningbouw nam daarmee ruim driekwart van alle vergunde bouwkosten voor zijn rekening.

Kwartaal	Vergunde bouwkosten woningen	Vergunde bouwkosten bedrijfsgebouwen
2e kwartaal 2025	€ 3,18 mld	€ 1,79 mld
1e kwartaal 2026	€ 3,30 mld	€ 2,06 mld
2e kwartaal 2026	€ 6,27 mld	€ 1,82 mld
Gemiddelde 2020 t/m 1e kw. 2026 (berekening redactie)	€ 3,49 mld	€ 1,86 mld

Ook in aantallen was de piek zichtbaar. In april werden 8.500 nieuwbouwwoningen vergund en in mei 10.800, terwijl het maandgemiddelde sinds januari 2022 op 7.100 ligt. Over die twee maanden samen komt dat neer op ongeveer 36 procent meer dan gebruikelijk. Voor juni en het volledige kwartaal geeft het CBS nog geen woningaantallen, omdat recente wijzigingen in werkwijzen en regelgeving de betrouwbaarheid van die cijfers nog niet voldoende waarborgen.

Het aantal vergunde, maar nog niet opgeleverde woningen liep tussen begin april en eind mei op met 7.300 tot 234.000. In het tweede kwartaal werden 16.400 nieuwbouwwoningen opgeleverd. Bij dat tempo staat er volgens de redactie zo’n veertien kwartalen werk klaar, ruim drieënhalf jaar bouwen.

Bij de bedrijfsgebouwen valt vooral het aantal op: 6.900 vergunde nieuwe bedrijfsgebouwen, tegen 5.200 in het eerste kwartaal en 4.700 een jaar eerder. Dat is een stijging van 47 procent op jaarbasis. Een aanvullende CBS-tabel over vergunde nieuwbouw met een bouwsom vanaf € 50.000 laat zien dat het vergunde kantooroppervlak in het tweede kwartaal uitkwam op ruim 86.000 m², meer dan het dubbele van de ruim 37.000 m² een jaar eerder. Bij hallen daalde het vergunde oppervlak juist met 23 procent tot bijna 300.000 m², bij fabrieken met 26 procent tot ruim 515.000 m².

Waarom stijgt het

Het CBS legt de sprong bij woningen vooral bij de netcongestie. De regels rond het volle stroomnet veranderen per 1 juli, en gemeenten hebben volgens het bureau mogelijk nieuwbouwprojecten versneld vergund om die datum voor te zijn. Het statistiekbureau tekent daarbij aan dat de informatie over vergunde bouwkosten uit enquêtes komt.

Prijsstijgingen verklaren de verdubbeling niet. De prijzen in de hout- en bouwmaterialenindustrie lagen in het tweede kwartaal 4,5 procent hoger dan een jaar eerder. De Monitor Koopwoningmarkt, een samenwerking die door TU Delft wordt beheerd, meldde op dezelfde dag dat de totale bouwkosten exclusief grond in zowel 2024 als 2025 gemiddeld met ongeveer 8 procent zijn gestegen, en dat bouwkostenmodel Archidat ook voor 2026 forse verdere stijgingen verwacht. Die kostenstijging blaast de bouwsom op, maar het grootste deel van de 97 procent komt dus uit meer of grotere projecten.

Tegelijk wijst dezelfde monitor op een kentering verderop in de keten: het aantal woningen in harde bouwplannen groeide in twee jaar van ongeveer 183.300 naar 219.200, maar daalde in de eerste helft van 2026 voor het eerst licht. Bovendien worden vergunningen ook weer ingetrokken. In het tweede kwartaal ging het om 1.500 nieuwbouwwoningen, evenveel als een jaar eerder.

De bouwsector zelf draait op volle toeren. De omzet lag in het tweede kwartaal 5,2 procent hoger dan een jaar eerder, mede door twee extra werkdagen in juni. Er stonden 28.600 vacatures open en 133 bouwbedrijven gingen failliet, vijf meer dan in het eerste kwartaal.

Wat betekent dit voor beleggers en gebruikers

Voor woningbeleggers groeit de potentiële nieuwbouwpijplijn, en daarmee de kans op forward-fundingprojecten in 2027 en 2028. Een vergunning is echter nog geen bouwstart. Het is de vraag hoeveel van de versneld vergunde projecten bij de huidige bouwkosten en rente rendabel blijken. Eerder bleek al dat de woningbeleggingsmarkt vooral achterbleef bij nieuwbouw.

Voor gebruikers van bedrijfsruimte is het beeld gemengd. Er zijn meer bedrijfsgebouwen vergund, maar het vergunde oppervlak aan hallen is kleiner geworden. Dat terwijl het aanbod aan logistieke ruimte in het tweede kwartaal opliep naar 7,7 miljoen m². Het vergunde kantooroppervlak is in absolute zin bescheiden. Toch past de verdubbeling bij het beeld van een kantorenmarkt waar gebruikers vooral nieuwe, duurzame kwaliteit zoeken.

Om in de gaten te houden

• Juni en het hele tweede kwartaal: zodra het CBS de woningaantallen betrouwbaar acht, wordt duidelijk hoe groot de piek in totaal was.
• Het derde kwartaal: volgt na de piek een terugval, nu de nieuwe netcongestieregels gelden?
• Bouwstarts en intrekkingen: het aantal ingetrokken vergunningen laat zien of projecten alsnog stranden.
• Bouwkosten: materiaalprijzen stegen in het tweede kwartaal harder dan in het eerste (4,5 tegen 3,7 procent).

Meer cijferverhalen staan in de rubriek Vastgoed in cijfers.

Bron: CBS – Bouw zet meer om in tweede kwartaal · Extra bronnen: CBS – Bouwvergunningen bedrijfsgebouwen, 2025-2026; Monitor Koopwoningmarkt, persbericht augustus 2026