Een verkoper van bedrijfsonroerend goed kan zich niet verschuilen achter een ‘as is where is’-bepaling als hij of zijn makelaar wist dat het pand planologisch was ‘wegbestemd’. Dat oordeelt het Gerechtshof Den Haag in een arrest van 30 april 2024 (ECLI:NL:GHDHA:2024:627).
Partijen en advocaten
Appellanten: Sunlounge V.O.F. c.s.
Advocaat: mr. B.A. Boer, Alt Kam Boer advocaten (Den Haag) · boer@altkamboer.com · 070 358 94 79
Verweerder: [verweerder] (verkoper)
Advocaat: mr. B. Martens, Lexence (Amsterdam) · b.martens@lexence.com · 020 573 68 62
Advocaat in deze zaak? Wij nemen uw zienswijze op deze uitspraak en de betekenis ervan voor de vastgoedsector graag op. Mail Roderick van Vleuten via roderick@vastgoedkoerier.nl.
Zonnestudio wordt groenstrook
Zonnestudio-exploitant Sunlounge kocht eind 2018 voor € 625.000 een hoekpand in een buurtwinkelcentrum in Delft, met het plan er een zonnestudio te vestigen. Kort na de start van de verbouwing hoorde de koper van de gemeente dat het perceel sinds de herziening van het bestemmingsplan in 2008 de bestemming verkeersdoeleinden/groenstrook had. Volgens de gemeente was het overgangsrecht vervallen omdat het pand na 2015 langer dan een jaar had leeggestaan. Sunlounge staakte de verbouwing en eiste vernietiging van de koop. De rechtbank wees dat af, onder meer omdat de koper zelf het bestemmingsplan had kunnen raadplegen.
Kennis van de makelaar telt
Het hof oordeelt anders. Bedrog acht het niet bewezen, maar dwaling wel. Uit correspondentie bleek dat de verkoopmakelaar al in 2017 van de gemeente had gehoord dat het pand een verkeersbestemming had. Die wetenschap wordt aan de verkoper toegerekend: de makelaar voerde namens hem de onderhandelingen, begeleidde het hele traject en ondertekende zelfs de koopovereenkomst. Van een professionele vastgoedhandelaar, die het pand bovendien zelf had laten bouwen, mag bovendien worden verwacht dat hij de planologische situatie kent.
De mededelingsplicht van de verkoper gaat in dit geval vóór de onderzoeksplicht van de koper. Het pand was tot kort voor de verkoop als winkel in gebruik en de koopovereenkomst sprak van normaal gebruik als bedrijfsruimte (detailhandel). De koper hoefde er dus niet op bedacht te zijn dat het beoogde gebruik planologisch in gevaar was.
Exoneratie strandt
Ook de ‘as is where is’-clausule in het NVM-model voor bedrijfsonroerend goed bood geen bescherming. De verwijzing stond in het artikel over de feitelijke staat van het pand, er was niet over onderhandeld en de koper hoefde er niet op bedacht te zijn dat ook juridische gebreken werden uitgesloten. Een taxatie waarin het pand met de groenbestemming op € 370.000 werd gewaardeerd, onderstreepte dat de koper bij een juiste voorstelling van zaken niet zou hebben gekocht.
Gevolgen
Het hof vernietigt de koop. De verkoper moet de koopsom van € 625.000 met wettelijke handelsrente terugbetalen en meewerken aan teruglevering. Gevolgschade, zoals hypotheeklasten, wordt niet vergoed bij gebrek aan rechtsgrond. Voor de praktijk onderstreept het arrest dat verkopers en hun makelaars planologische risico’s actief moeten melden.
Lange procedure
De zaak liep al jaren. Sunlounge kocht het pand op 13 december 2018. De rechtbank Den Haag wees de vorderingen op 11 november 2020 af, waarna Sunlounge in februari 2021 in hoger beroep ging. Het pand, aan de rand van buurtwinkelcentrum De Hoven Passage, werd in 1992 door de verkoper zelf gebouwd en was eerst een Blokker-vestiging; later zat er enige tijd een kledingwinkel in. Het hof paste de regel over toerekening van kennis van een vertegenwoordiger (artikel 3:66 lid 2 BW) naar analogie toe.
Reactie van de advocaat van de koper
mr. B.A. Boer, Alt Kam Boer (Den Haag), trad in deze zaak op voor Sunlounge V.O.F. c.s.:
“De zaak is in het artikel goed weergegeven. Ten aanzien van de mededelingsplicht kan nog het volgende worden toegevoegd.
Het planologische gevaar waar in deze zaak door de verkoper niet voor was gewaarschuwd, was dat door een tussentijdse leegstand van het pand na de herziening van het bestemmingsplan de bescherming op grond van het overgangsrecht was uitgeput. De verkoper had deze tussentijdse leegstand verzwegen, informatie die niet in openbare bronnen is te vinden, zodat dit informatie was die door de verkoper verstrekt had dienen te worden. Het is dan ook van belang voor een verkoper om na een planologische verandering waarbij het object is betrokken, ook het feitelijk voorafgaande gebruik van het object na deze verandering te vermelden, zodat de koper zelfstandig een inschatting kan maken of het object op grond van een overgangsregeling nog bescherming met betrekking tot het (oude) gebruik geniet.”
Ook de advocaat van de wederpartij kan reageren; een eventuele reactie van die kant krijgt dezelfde ruimte.
Geef een reactie