Gebruikers van kantoorruimte waren in 2023 een stuk terughoudender dan een jaar eerder. Uit de jaarcijfers van Cushman & Wakefield blijkt dat er landelijk 765.000 m² kantoorruimte werd opgenomen, een daling van 20,7% ten opzichte van 2022. Tegelijkertijd liep de leegstand licht op, met 0,3 procentpunt naar 8,4%. In totaal stond er bij de jaarwisseling 4,4 miljoen m² kantoorruimte op de markt.
Amsterdam goed voor bijna een derde
Amsterdam bleef de grootste kantorenmarkt van het land. In de hoofdstad werd 211.000 m² opgenomen, ongeveer 30% van het landelijke totaal. De leegstand in Amsterdam kwam uit op 7,6%. Elders in de Randstad is de markt aanzienlijk krapper: Utrecht noteerde met 4,2% de laagste leegstand van de grote steden, gevolgd door Den Haag met 4,5%. Rotterdam zat met 7,5% dicht bij het Amsterdamse niveau.
Grote verhuizingen naar moderne panden
Het onderzoeksbureau wijst op enkele grote verhuisbewegingen die het beeld van 2023 bepaalden. ING huurde circa 31.500 m² in Laanderpoort, terwijl Philips verhuist naar PI59 op de Amsterdamse Zuidas, goed voor ongeveer 17.000 m². Volgens Cushman & Wakefield illustreren zulke deals dat organisaties hun activiteiten steeds vaker bundelen in moderne, hoogwaardige kantoren op strategische locaties.
Kansen voor beleggers en eigenaren
Voor beleggers onderstreept het rapport de tweedeling die al langer zichtbaar is. Gebruikers kiezen voor minder, maar betere vierkante meters. Panden die goed bereikbaar zijn, een hoog energielabel hebben en voorzieningen bieden die medewerkers naar kantoor trekken, blijven gewild. Voor verouderde kantoren op minder gunstige locaties neemt de druk toe; daar ligt een opgave voor renovatie, verduurzaming of transformatie naar andere functies.
De lage leegstand in Utrecht en Den Haag maakt die steden interessant voor ontwikkelaars en eigenaren van kwalitatief goede voorraad, omdat gebruikers er weinig alternatieven hebben. In Amsterdam en Rotterdam is het aanbod ruimer, wat huurders meer onderhandelingsruimte geeft.
Vooruitblik
Cushman & Wakefield spreekt van een nieuw kantorenlandschap dat zich duidelijk aftekent: minder volume, meer kwaliteit. Of de opname in 2024 herstelt, hangt mede af van de economische ontwikkeling en de rente. Wat vaststaat is dat de vraag zich blijft richten op het bovenste segment van de markt, waar het aanbod beperkt is.
Structurele verschuiving door hybride werken
Volgens Cushman & Wakefield lag de gerealiseerde vraag naar kantoorruimte in 2023 circa 40 procent onder het niveau van 2018 en 2019, en 20 tot 25 procent onder dat van de jaren 2020 tot en met 2022. Het bureau ziet daarin een structurele trend richting hybride werken. Het aanbod nam met 3,5 procent licht toe; van de 4,4 miljoen m² aangeboden ruimte stond 3,9 miljoen m² fysiek leeg. Sinds de pandemie schommelt de leegstand tussen 8,1 en 8,4 procent.
Opvallend is dat veel verhuizers al in dezelfde stad zaten. Philips verruilt de Breitnertoren bij het Amstelstation voor PI59, Miro tekende voor 10.000 m² in EDGE Stadium en Boston Consulting Group huurt 7.800 m² in The Pulse. Buiten Amsterdam verhuist Bosch in Eindhoven van Strijp S naar 13.000 m² op Strijp T en huurt SBM Offshore circa 9.000 m² in het Groothandelsgebouw in Rotterdam. Circa 55 procent van de verhuurde meters lag in de vijf grootste steden. Huurders bleken bij verlenging terughoudend om veel ruimte terug te geven.
Bron: Cushman & Wakefield
